1. Thế là quan trắc môi trường?
Tại khoản 25 Điều 3 của Luật Bảo vệ môi trường 2020, có quy định chi tiết về khái niệm Quan trắc môi trường. Cụ thể như sau:
Quan trắc môi trường là việc theo dõi liên tục, định kỳ, đột xuất, có hệ thống về thành phần môi trường, các nhân tố tác động đến môi trường, chất thải nhằm cung cấp thông tin đánh giá hiện trạng môi trường, diễn biến chất lượng môi trường và tác động xấu đến môi trường.
- Theo dõi liên tục và định kỳ: Quan trắc môi trường không chỉ giới hạn trong việc theo dõi định kỳ mà còn bao gồm việc theo dõi liên tục, đảm bảo cung cấp thông tin thường xuyên và có hệ thống về môi trường.
- Theo dõi đột xuất: Khả năng quan trắc môi trường phải mở rộng để bao gồm theo dõi các sự kiện đột xuất, như thảm họa tự nhiên hoặc sự cố nhà máy, giúp xác định tác động tức thì đến môi trường.
- Hệ thống về thành phần môi trường: Quan trắc môi trường bao gồm việc theo dõi và đánh giá thành phần của môi trường, như chất lượng không khí, nước, đất, và các yếu tố sinh thái khác.
- Tác động của các nhân tố: Quan trắc môi trường không chỉ giới hạn trong việc đo lường thành phần môi trường mà còn tập trung vào việc theo dõi các nhân tố tác động đến môi trường như ô nhiễm từ hoạt động công nghiệp, giao thông, hay các nguồn thải khác.
- Chất thải: Quan trắc môi trường cũng bao gồm việc đánh giá và theo dõi các quy trình xử lý chất thải, giúp kiểm soát và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường từ các nguồn chất thải.
Bằng cách này, quan trắc môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập dữ liệu và thông tin quan trọng để đánh giá tình trạng môi trường, từ đó có thể áp đặt biện pháp bảo vệ môi trường và giữ cho môi trường sống được bảo vệ và duy trì bền vững.
Tại Điều 106 của Luật Bảo vệ môi trường 2020, quy định một số điều chung về hoạt động quan trắc môi trường, nhằm đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy của thông tin thu thập. Dưới đây là chi tiết nội dung của điều này:
- Phạm vi của quan trắc môi trường:
+ Quan trắc môi trường bao gồm cả quan trắc chất thải và quan trắc môi trường.
+ Hoạt động quan trắc được thực hiện thông qua các phương pháp như quan trắc tự động, liên tục, quan trắc định kỳ và theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
- Yêu cầu đối với dự án và cơ sở sản xuất:
+ Dự án đầu tư, cơ sở, khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, cụm công nghiệp phát sinh chất thải ra môi trường phải thực hiện quan trắc theo quy định tại Điều 111 và Điều 112 Luật Bảo vệ môi trường 2020.
+ Đảm bảo tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật môi trường để giữ cho quá trình sản xuất không ảnh hưởng đến môi trường.
- Khuyến khích tham gia và công bố thông tin:
+ Khuyến khích tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động quan trắc môi trường.
+ Các tổ chức và cá nhân có trách nhiệm công bố thông tin về chất lượng môi trường cho cộng đồng theo quy định của pháp luật.
+ Chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của thông tin được công bố.
- Bảo đảm chất lượng và kiểm soát: Hoạt động quan trắc môi trường phải đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng, cung cấp kết quả quan trắc chính xác, tin cậy.
- Kiểm định và hiệu chuẩn phương tiện, thiết bị: Phương tiện và thiết bị quan trắc môi trường phải được kiểm định, hiệu chuẩn theo quy định của pháp luật về đo lường, đảm bảo độ chính xác và đáng tin cậy của dữ liệu thu thập.
2. Hệ thống quan trắc môi trường bao gồm những gì theo quy định?
Hệ thống quan trắc môi trường, theo đúng quy định của Điều 107 trong Luật Bảo vệ Môi trường năm 2020, được xây dựng theo một cấu trúc hệ thống chặt chẽ, bao gồm nhiều thành phần quan trọng và có sự tham gia đa dạng của các tổ chức. Trong đó, Mạng lưới Trạm Quan Trắc Môi Trường Quốc Gia và Cấp Tỉnh đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin về chất lượng môi trường, bao gồm cả môi trường nền và tác động, ở cả các khu vực có tính chất liên vùng, liên tỉnh và xuyên biên giới.
Ngoài ra, hệ thống còn bao gồm quan trắc môi trường đối với các ngành và lĩnh vực cụ thể, đảm bảo theo dõi và quản lý hiệu quả các tác động môi trường từ các hoạt động kinh tế. Đối với các dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung, và cụm công nghiệp, việc quan trắc môi trường là hết sức quan trọng để đảm bảo tuân thủ và giữ vững chất lượng môi trường xung quanh.
Tổ chức tham gia hệ thống quan trắc môi trường rất đa dạng, từ cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức lấy mẫu và đo đạc tại hiện trường, đến các phòng thí nghiệm chuyên phân tích mẫu môi trường. Các tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị, cũng như tổ chức quản lý, xử lý số liệu và lập báo cáo kết quả quan trắc, đều đóng góp quan trọng vào quá trình thu thập và xử lý thông tin.
Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường cũng là một phần quan trọng, bảo đảm tính đồng bộ và toàn diện của hệ thống quan trắc trên phạm vi cả nước. Phân tích hiện trạng mạng lưới quan trắc, quy hoạch bố trí mạng lưới, và phát triển hệ thống phòng thí nghiệm cùng quản lý số liệu là các bước cơ bản để đảm bảo hiệu suất và chất lượng của hệ thống quan trắc môi trường.
Tổng cộng, hệ thống quan trắc môi trường không chỉ giúp theo dõi chất lượng môi trường mà còn hỗ trợ quản lý và đánh giá tác động của các hoạt động kinh tế đối với môi trường và thiên nhiên. Điều này thể hiện sự đồng bộ, tính liên kết và toàn diện của hệ thống quan trắc môi trường, hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
3. Đối tượng phải được quan trắc môi trường?
Tại Điều 108 của Luật Bảo vệ môi trường 2020, quy định chi tiết về các thành phần môi trường và nguồn thải, chất thải, chất ô nhiễm cần được quan trắc. Dưới đây là chi tiết nội dung của điều này:
- Thành phần môi trường cần quan trắc:
+ Môi trường nước: Gồm nước mặt, nước dưới đất, và nước biển. Quan trắc trong lĩnh vực này giúp đánh giá chất lượng nước, đặc biệt là mức độ ô nhiễm và tác động đến hệ sinh thái thủy hải sản.
+ Môi trường không khí: Bao gồm không khí xung quanh, quan trắc giúp theo dõi chất lượng không khí và đánh giá ảnh hưởng của khí thải đến sức khỏe cộng đồng.
+ Môi trường đất, trầm tích: Đánh giá chất lượng đất và trầm tích để kiểm soát quá trình ô nhiễm đất và đảm bảo sự bền vững của nông nghiệp và môi trường sinh thái.
+ Đa dạng sinh học: Quan trắc giúp theo dõi sự biến động của đa dạng sinh học và bảo tồn các loài quan trọng.
- Nguồn thải, chất thải, chất ô nhiễm cần quan trắc:
+ Nước thải, khí thải: Đánh giá lượng và chất lượng nước thải và khí thải để kiểm soát và ngăn chặn tác động xấu đến môi trường.
+ Chất thải công nghiệp: Kiểm soát để phân loại chất thải nguy hại theo quy định của pháp luật, bảo vệ môi trường khỏi ảnh hưởng tiêu cực của chúng.
+ Phóng xạ: Đánh giá và kiểm soát chất phóng xạ, đảm bảo an toàn và nguyên vẹn của môi trường và cộng đồng.
+ Chất ô nhiễm khó phân hủy: Quan trắc để theo dõi và kiểm soát chất ô nhiễm khó phân hủy, ngăn chặn sự tích tụ và phát thải không kiểm soát vào môi trường.
+ Các chất ô nhiễm khác: Đánh giá và quan trắc các chất ô nhiễm khác để đảm bảo mức độ an toàn và bền vững của môi trường.
4. Trách nhiệm quan trắc môi trường theo quy định
Tại Điều 109 của Luật Bảo vệ môi trường 2020, quy định về trách nhiệm quan trắc môi trường của các cơ quan có thẩm quyền. Cụ thể:
- Bộ Tài nguyên và Môi trường:
+ Chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra: Bộ Tài nguyên và Môi trường chịu trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn, và kiểm tra hoạt động quan trắc môi trường trên phạm vi cả nước. Điều này bao gồm tổ chức chương trình quan trắc môi trường quốc gia tại các khu vực có đặc thù như sông và hồ liên tỉnh, biển, vùng kinh tế trọng điểm, và môi trường tại các vùng có tính chất liên vùng, liên tỉnh.
+ Lập, thẩm định và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường đề xuất và lập Quy hoạch tổng thể quan trắc môi trường quốc gia, sau đó thẩm định và trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo quy định của pháp luật về quy hoạch.
+ Hướng dẫn kỹ thuật: Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn kỹ thuật xây dựng hệ thống quan trắc môi trường quốc gia và cấp tỉnh, cũng như tổ chức quan trắc đa dạng sinh học.
- Bộ Khoa học và Công nghệ: Tổ chức chương trình quan trắc phóng xạ: Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm tổ chức chương trình quan trắc phóng xạ, bao gồm các chương trình quan trắc thành phần phóng xạ trong môi trường.
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn: Tổ chức chương trình quan trắc môi trường phục vụ quản lý nông nghiệp: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chịu trách nhiệm tổ chức chương trình quan trắc môi trường để phục vụ quản lý nông nghiệp, bao gồm quan trắc nước, đất, trầm tích phục vụ các mục đích thủy lợi, khai thác và nuôi trồng thủy sản, nông nghiệp, lâm nghiệp, diêm nghiệp.
- Bộ Y tế: Tổ chức chương trình quan trắc môi trường lao động: Bộ Y tế chịu trách nhiệm tổ chức chương trình quan trắc môi trường lao động trong khu vực làm việc.
- Bộ Quốc phòng: Tham gia hoạt động quan trắc: Bộ Quốc phòng tham gia hoạt động quan trắc nước biển xa bờ và môi trường xuyên biên giới.
- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Tổ chức chương trình quan trắc môi trường trên địa bàn: Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức các chương trình quan trắc môi trường trên địa bàn và báo cáo kết quả cho Hội đồng nhân dân cùng cấp, Bộ Tài nguyên và Môi trường hằng năm.
Quý khách có nhu cầu xem thêm bài viết sau: Quy định mới nhất về báo cáo quan trắc môi trường định kỳ
Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, xin vui lòng không ngần ngại liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẵn sàng lắng nghe và cung cấp sự tư vấn chuyên nghiệp để giúp quý khách giải quyết mọi vấn đề một cách hiệu quả và đúng luật. Ngoài ra, quý khách hàng cũng có thể gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc một cách nhanh chóng. Chúng tôi cam kết đáp ứng mọi yêu cầu của quý khách hàng một cách chu đáo và chất lượng.
