Hiệu lực hồi tố của Bộ luật Hình sự là hiệu lực của một Bộ luật Hình sự mới được áp dụng đối với những hành vi xảy ra trước thời điểm có hiệu lực của văn bản pháp luật đó.

Khoản 2 Điều 7 Bộ luật hình sự năm 2015: “Điều luật quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mối hoặc hạn chế phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và quy định khác không có lợi cho người phạm tội, thì không được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành”.

Khoản 3 Điều 7 Bộ luật hình sự năm 2015 quy định: “Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tìnhtiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mồ rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trưóc khi điều luật đó có hiệu lực thi hành”.

Như vậy, trong Bộ luật Hình sự đã sử dụng các khái niệm pháp lý: “có lợi cho người phạm tội” và “không có lợi cho người phạm tội”. Chỉ áp dụng hiệu lực hồi tố trong trường hợp có lợi cho người phạm tội và không áp dụng hiệu lực hồi tố khi không có lợi cho người phạm tội. Điều đó thể hiện chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước ta.

Thực chất của những điều luật trên là thể hiện nội dung: Quy định, xóa bỏ tội phạm; tăng nặng - giảm nhẹ hình phạt.

Thứ nhất, việc quy định hay xóa bỏ tội phạm và hình phạt được thực hiện bằng cách đưa vào hay đưa ra khỏi phần quy định một dấu hiệu nào đó, hoặc bằng cách quy định hay xóa bỏ cấu thành tội phạm.

Thứ hai, một điều được coi là điều luật làm giảm nhẹ hình phạt khi:

+ Hình phạt cao nhất được áp dụng đối với tội phạm đó nhẹ hơn trước đây;

+ Điều luật đó quy định giảm bốt mức thấp nhất hoặc mức cao nhất của khung hình phạt cùng loại trước đây, hoặc điều luật đó quy định thêm chế tài lựa chọn cho phép chọn một hình phạt nhẹ hơn hình phạt trước đây.

+ Điều luật đó tuy không thay đổi mức của hình phạt chính nhưng đã bỏ đi một hình phạt bổ sung bắt buộc hoặc thay đổi hình phạt bổ sung bắt buộc đó bằng một hình phạt bổ sung phụ.

Nếu ngược lại, thì đó là điều luật làm tăng nặng hình phạt.

Trong trường hợp điều luật mới vừa có phần tăng nặng, vừa có phần giảm nhẹ thì chỉ được áp dụng hiệu lực hồi tố phần giảm nhẹ (có lợi cho người phạm tội).

Nếu một tội có nội dung và hình phạt quy định trong luật mới và luật cũ giống nhau thì định tội và áp dụng hình phạt theo luật mới để xét xử.