Mục lục bài viết

1. Trùng biến hình là gì?

Trùng biến hình là một loài sinh vật đơn bào thuộc lớp chân giả. Loại trùng này sống ở các khu vực nhiều bùn trong ao hoặc các hồ nước lặng. Đôi khi chúng còn sống trong cả các lớp váng trên mặt áo, hồ. Đây là một loài sinh vật có kích thước rất nhỏ, chỉ từ 0,01 - 0,05 mm. Vì thế chúng ta chỉ có thể quan sát dưới kính hiển vi và không thể quan sát bằng mắt thường.

Hình thức dinh dưỡng của trùng biến hình là gì?

 

2. Cấu tạo và di chuyển của trùng biến hình

Cấu tạo của trùng biến hình: Trùng biến hình được coi là loài sinh vật tiêu biểu nhất của lớp chân giả. Cơ thế của chúng chỉ gồm một tế bào đơn giản. Cấu tạo của trùng biến hình gồm chất nguyên sinh ở dạng lỏng, nhân, không bào tiêu hóa và không bào co bóp.

Di chuyển: Trùng biến hình di chuyển bằng các chân giả. Vậy chân giả của chúng được tạo ra như thế nào? Cụ thể, các chất nguyên sinh ở dạng lỏng sẽ dồn về một phía để tạo thành chân giả. Chính vì thế mà chúng có thể biến đổi thành các hình dạng khác nhau.

 

3. Cách bắt mồi và sinh sản của trùng biến hình

3.1. Trùng biến hình bắt mồi như thế nào?

Cách bắt mồi của trùng biến hình có khá nhiều điểm tương tự với cách thủy tức bắt mồi. Cụ thể, sinh vật đơn bào này bắt mồi bằng cách:

  • Tạo ra các chân giả để tiếp cận và bao vây con mồi (như tảo, vi khuẩn hay các vụn hữu cơ...).
  • Sau đó chân giả của chúng sẽ kéo con mồi vào sâu bên trong chất nguyên sinh để nuốt con mồi.
  • Cuối cùng chúng dùng không bào tiêu hóa để bao vây lấy con mồi và dần dần tiêu hóa nhờ có dịch tiêu hóa được tiết ra.

Dinh dưỡng của trùng biến hình được gọi là tiêu hóa nội bào. Trùng biến hình bắt mồi sau đó sẽ tiêu hóa ngay trong cơ thể. Ngược lại, việc hô hấp như trao đổi khí, lấy O2 (Oxy) và thải CO2 sẽ được thực hiện qua bề mặt cơ thể.

 

3.2. Sinh sản của trùng biến hình

Cách sinh sản của trùng biến hình tương tự với cách trùng roi sinh sản. Trùng biến hình cũng sinh sản theo hình thức sinh sản vô tính. Khi gặp các điều kiện thuận lợi về thức ăn hay nhiệt độ, trùng biến hình sẽ phân đôi cơ thể theo mọi hướng cho đến khi tạo thành 2 tế bào riêng biệt.

 

4. Hình thức dinh dưỡng của trùng biến hình

Hình thức dinh dưỡng của trùng biến hình là dị dưỡng. Trùng biến hình dinh dưỡng bằng cách bắt mồi và tiêu hóa mồi. Đuộc thực hiện qua 4 bước:

Bước 1: Khi chân giả tiếp cận mồi (tảo, vi khuẩn, vụn hữu cơ,...)

Bước 2: Lập tức hình thành chân giả thứ hai vây lấy mồi

Bước 3: Hai chân giả kéo dài nuốt mồi vào sâu trong chất nguyên sinh.

Bước 4: Không bào tiêu hóa tạo thành bao lấy mồi, tiêu hóa nhờ dịch tiêu hóa.

Dị dưỡng là kiểu dinh dưỡng của những sinh vật không có khả năng cố định cacbon hoặc sử dụng các hợp chất hữu cơ để phát triển.

 

5. So sánh trùng biến hình và trùng giày

Quan sát các hình ảnh hay video về trùng giày, ta có thể dễ dàng nhận ra trùng giày có cấu tạo phức tạp hơn trùng biến hình. Vậy trùng giày có phức tạp hơn ở những điểm nào? Hãy cùng tìm hiểu thông qua bảng so sánh dưới đây.

Trùng giày Trùng biến hình
Thuộc lớp chân cỏ Thuộc lớp chân giả
Trùng giày có cơ thể giống hình đế giày Trùng biến hình có hình dạng cơ thể không ổn định và có thể thường xuyên biến đổi.
Cơ thể không chứa chất diệp lục Không chứa chất diệp lục
Di chuyển được trong nước nhờ các lớp lông phủ phía ngoài cơ thể Di chuyển trong nước bằng việc tạo ra các chân giả
Sinh sản theo 2 hình thức đó là sinh sản vô tính và hữu tính Sinh sản vô tính bằng cách phân đôi cơ thể
Bài tiết qua lỗ thoát Bài tiết thông qua bất kỳ vị trí nào trên cơ thể

 

 

6. Cấu tạo của trùng giày

Trùng giày còn gọi là trùng cỏ (hay thảo trùng) được con người biết trước tiên trong thế giới động vật đơn bào. Khi chế tạo được kính hiển vi, người ta thử lấy nước "cỏ ngâm" soi thì tình cờ phát hiện ra chúng và vì thế được gọi là "trùng cỏ". Ngày nay "trùng cỏ" trở thành tên chính thức cho nhóm động vật này. Và nước cỏ ngâm vẫn là môi trường nuôi cấy trùng có lí tưởng ở phòng thí nghiệm.

Trùng giày là đại diện của lớp Trùng cỏ. Tế bào trùng giày đã phân hóa thành nhiều bộ phận. Mỗi bộ phận đảm nhận một chức năng sống nhất định.

Phần giữa cơ thể là bộ nhân gồm: nhân lớn và nhân nhỏ. Nửa trước và nửa sau đều có 1 không bào co bóp hình hoa thị, ở vị trí cố định. Chỗ lõm của cơ thể là rãnh miệng, cuối rãnh miệng có lỗ miệng và hầu.

 

7. Cách di chuyển và hình thức sinh sản của trùng giày

Trùng giày di chuyển vừa tiến vừa xoay nhờ các lông bơi rung động theo kiểu làn sóng và mọc theo vòng xoắn quanh cơ thể.

Ngoài hình thức sinh sản vô tính bằng cách phân đôi theo chiều ngang, trùng giày còn có hình thức sinh sản hữu tính gọi là sinh sản tiếp hợp.

 

8. Hình thức dinh dưỡng của trùng giày

Thức ăn (gồm vi khuẩn, vụn hữu cơ...) được lông bơi dồn về lỗ miệng. Thức ăn qua miệng và hầu được vo thành viên trong không bào tiêu hóa. Sau đó không bào tiêu hóa rời hầu di chuyển trong cơ thể theo một quỹ đạo nhất định. Enzim tiêu hóa biến thức ăn thành chất lỏng thấm vào chất nguyên sinh. Chất bã được thải ra ngoài qua lỗ thoát ở thành cơ thể.

 

9. Vai trò thực tiễn của động vật nguyên sinh

Các đại diện của Động vật nguyên sinh dù cấu tạo đơn giản hay phức tạp, dù sống tự do hay kí sinh... đều có chung một số đặc điểm.

Chúng có vai trò là thức ăn của nhiều động vật lớn hơn trong nước, chỉ thị về độ sạch của môi trường nước. Một số không nhỏ động vật nguyên sinh gây ra nhiều bệnh nguy hiểm cho động vật và người. 

 

10. Bài tập vận dụng liên quan

Câu 1: Hãy cho biết trùng biến hình sống ở đâu? Trùng biến hình di chuyển được nhờ bộ phận nào? Trùng biến hình bắt mồi và tiêu hóa con mồi như thế nào?

Hướng dẫn giải:

  • Trùng biến hình sống tại mặt bùn trong các ao tù hay hồ nước lặng và đôi khi chúng còn nổi lẫn vào lớp váng trong các ao hồ.
  • Trùng biến hình di chuyển được nhờ các chân giả do sự chuyển động của các chất nguyên sinh tạo thành.
  • Trùng biến hình bắt mồi bằng cách tạo ra chân giả để bao vây mồi rồi hình thành không bào tiêu hóa để tiêu hóa các con mồi như: tảo, vi khuẩn hay vụn hữu cơ,...
  • Trùng biến hình sử dụng dịch tiêu hóa để tiêu hóa thức ăn.

Câu 2: Tại sao lại gọi là trùng giày hay trùng cỏ? cách di chuyển của loại trùng này như thế nào?

Hướng dẫn giải:

  • Trùng giày được gọi là trùng đế giày trong suốt 1 thời gian dài. Tuy nhiên, khi quan sát các hình vẽ về chúng và đặc biệt là khi quan sát cơ thể sống của chúng thì người ta lại thấy rằng:
  • Cơ thể trùng giày hình khối, hơi dài, có đầu tròn và phần đuôi thì hơi nhọn.
  • Chúng có một vết lõm xuất hiện ở bên cơ thể tương ứng với rãnh miệng vì thế trông chúng giống với chiếc giày chứ không giống với đế giày. Đôi khi chúng còn được gọi là trùng cỏ và cũng có thể là thảo trùng bởi vì chúng lần đầu tiên được phát hiện ra là trong nước ngâm cỏ.
  • Trùng giày sử dụng các lông bơi phủ ngoài cơ thể để bơi dưới nước. Các lông bơi này của chúng rung động thành một làn sóng và chúng có khả năng xếp trên cơ thể mình thành đường xoắn nên khi bơi và cơ thể của chúng cũng vừa tiến vừa xoay như trùng roi.

Trên đây là toàn bộ thông tin liên quan đến trùng biến hình. Luật Minh Khuê đã giúp bạn trả lời câu hỏi Hình thức dinh dưỡng của trùng biến hình là gì? Hy vọng bạn đọc có thêm thông tin hữu ích về trùng biến hình, đặc biệt có thể phân loại được giữa trùng biến hình và trùng giày. Cảm ơn đã dành thời gian để theo dõi bài viết này!