1. Chương trình mục tiêu quốc gia là gì? Nguyên tắc quản lý, tổ chức chương trình mục tiêu quốc gia

Khái niệm chương trình mục tiêu quốc gia ở Việt Nam đã và đang được quy định trong Luật Đầu tư công năm 2019, cụ thể tại khoản 9 Điều 3: "Chương trình mục tiêu quốc gia là chương trình đầu tư công nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội của từng giai đoạn cụ thể trong phạm vi cả nước".

Theo đó, có thể hiểu chương trình mục tiêu quốc gia là một trong những chương trình thuộc lĩnh vực đầu tư công, được xây dựng để thực hiện các mục tiêu quan trọng về kinh tế - xã hội của đất nước theo từng giai đoạn cụ thể trên phạm vi toàn lãnh thổ Việt Nam. Đồng thời, Điều 17 Luật Đầu tư công năm 2019 cũng đã quy định rằng Quốc hội là chủ thể có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia (theo điểm a khoản 1 Điều 17).

Về nguyên tắc quản lý, tổ chức, hiện nay việc quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia hiện nay được tiến hành theo 05 nguyên tắc cơ bản như sau:

Thứ nhất, việc quản lý, tổ chức thực hiện phải phù hợp với quy định của pháp luật về quản lý đầu tư công, ngân sách nhà nước và các quy định của pháp luật có liên quan.

Thứ hai, thực hiện đúng trách nhiệm của các bộ, cơ quan trung ương, chính quyền địa phương ở các cấp, người đứng đầu cơ quan, đơn vị và các tổ chức có liên quan trong quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ ba, đẩy mạnh phân cấp, trao quyền cho địa phương, nhất là cấp cơ sở nhằm nâng cao tính chủ động, linh hoạt của các cấp chính quyền trong quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Đồng thời, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư tham gia vào quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và giám sát các chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ tư, thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý và tăng cường lồng ghép các nguồn vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, đảm bảo sử dụng vốn tập trung, tiết kiệm, hiệu quả. Khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp; tránh thất thoát, lãng phí và không để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản.

Thứ năm, phải đảm bảo công khai, minh bạch trong việc quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.

2. Hoạt động truyền thông, tuyên truyền về chương trình mục tiêu quốc gia

2.1. Yêu cầu đối với hoạt động truyền thông, tuyên truyền

Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, cụ thể tại khoản 1 Điều 28 Nghị định số 27/2022/NĐ-CP ngày 19/4/2022 của Chính phủ quy định cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, thì hoạt động truyền thông, tuyên truyền về các chương trình mục tiêu quốc gia sẽ bao gồm các yêu cầu cụ thể như sau:

Một là, phải thiết kế nội dung truyền thông, tuyên truyền về chương trình mục tiêu quốc gia phù hợp đặc điểm văn hóa, phong tục tập quán và năng lực, nhu cầu tiếp nhận của từng nhóm đối tượng trên từng địa bàn.

Hai là, đa dạng hóa các hình thức truyền thông, tuyên truyền; ưu tiên hình thức truyền thông, tuyên truyền có sự tham gia của cộng đồng dân cư tại cơ sở.

Ba là, lồng ghép nội dung trong thực hiện các hoạt động truyền thông, tuyên truyền về chương trình mục tiêu quốc gia đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả, tránh trùng lặp, lãng phí.

2.2. Nội dung hoạt động truyền thông, tuyên truyền

Để hoạt động truyền thông, tuyên truyền về các chương trình mục tiêu quốc gia đạt chất lượng, hiểu quả cao nhất, thì hoạt động này nhất thiết phải bao gồm các nội dung dưới đây:

Thứ nhất là xây dựng kế hoạch, thiết kế nội dung truyền thông, tuyên truyền cụ thể về chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ hai là tiến hành thực hiện truyền thông, tuyên truyền về các quy định pháp luật, tài liệu hướng dẫn liên quan đến chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ ba là tiến hành thực hiện truyền thông, tuyên truyền về cách làm hay, gương điển hình, tiêu biểu, kết quả đạt được, khó khăn vướng mắc phát sinh trong quản lý và thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ tư là tiến hành thực hiện các hoạt động đối thoại chính sách trong chương trình mục tiêu quốc gia.

Thứ năm là tổ chức các cuộc thi báo chí tuyên truyền về chương trình mục tiêu quốc gia.

Những nội dung nói trên là các quy định tại khoản 2 Điều 28 Nghị định số 27/2022/NĐ-CP ngày 19/4/2022 của Chính phủ quy định cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia. Có thể thấy đây là một nội dung quan trọng góp phần làm rõ các yêu cầu, quy trình nhằm quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia một cách có hiệu quả, cũng như phổ biến rộng rãi tới đông đảo quần chúng nhân dân.

2.3. Hình thức truyền thông, tuyên truyền

Tương tự như yêu cầu và nội dung, hình thức của hoạt động truyền thông, tuyên truyền về chương trình mục tiêu quốc gia cũng được quy định trong Nghị định số 27/2022/NĐ-CP ngày 19/4/2022 của Chính phủ quy định cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, cụ thể là tại khoản 3 Điều 28.

Theo đó, việc truyền thông, tuyên truyền về các chương trình mục tiêu quốc gia có thể được thực hiện theo 03 hình thức cụ thể như sau:

(i) Phát hành chuyên mục, ấn phẩm truyền thông, các sản phẩm số hóa, các hình thức tuyên truyền khác (nếu có);

(ii) Hình thức sinh hoạt cộng đồng;

(iii) Thông qua người có uy tín, nông dân điển hình.

Tóm lại, hoạt động truyền thông, tuyên truyền về chương trình mục tiêu quốc gia là một trong những nội dung quan trọng đối với quá trình quản lý, tổ chức thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia trên thực tế, là một trong những nội dung đánh giá giữa kỳ, đánh giá hàng năm cũng như đánh giá kết thúc và tác động của chương trình mục tiêu quốc gia. Việc truyền thông, tuyên truyền về chương trình mục tiêu quốc gia được thực hiện liên tục, ở mọi thời điểm, mọi địa phương trên cả nước với nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Qua đó góp phần làm tăng hiệu quả quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia trên cả nước.

3. Điểm mới về cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia

Chính phủ vừa cho ban hành Nghị định số 38/2023/NĐ-CP vào ngày 24/6/2023 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 27/2022/NĐ-CP ngày 19/4/2022 của Chính phủ quy định cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó có một số nội dung mới đáng chú ý.

Theo đó, Nghị định số 38/2023/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung quy định về việc lập và giao kế hoạch chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 5 năm của quốc gia tại Điều 5 Nghị định số 27/2022/NĐ-CP như sau:

"1. Việc lập, thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia thực hiện theo quy định của Luật Đầu tư công.
2. Việc lập kế hoạch chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 5 năm của quốc gia được thực hiện sau khi Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quyết định đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia; quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách trung ương và tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách địa phương thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia.
3. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày Thủ tướng Chính phủ ban hành quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách trung ương và tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách địa phương thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia, chủ chương trình chủ trì, phối hợp với chủ dự án thành phần và các cơ quan có liên quan:
a) Dự kiến mục tiêu, nhiệm vụ và phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 5 năm của chương trình mục tiêu quốc gia cho các bộ, cơ quan trung ương và tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; đề xuất giải pháp chủ yếu để thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 5 năm, gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính.
b) Xây dựng phương án phân bổ và thông báo dự kiến mức vốn sự nghiệp nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 5 năm; hằng năm thông báo mức vốn sự nghiệp nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 3 năm của chương trình mục tiêu quốc gia cho các bộ, cơ quan trung ương và tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
4. Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì:
a) Tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao mục tiêu, nhiệm vụ giai đoạn 5 năm của từng chương trình mục tiêu quốc gia cho các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
b) Tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền phương án phân bổ, giao kế hoạch đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 5 năm của từng chương trình mục tiêu quốc gia cho các bộ, cơ quan trung ương và tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo quy định Luật Đầu tư công."

Bên cạnh đó, Nghị định số 38/2023/NĐ-CP cũng đã sửa đổi, bổ sung thêm quy định về nguyên tắc quản lý hoạt động hỗ trợ sản xuất thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, và một số quy định khác, ... Qua đó góp phần hoàn thiện hơn các quy định của pháp luật liên quan tới chương trình mục tiêu quốc gia cũng như đáp ứng nhu cầu phát triển nhanh chóng của nền kinh tế - xã hội hiện nay.

Công ty Luật Minh Khuê gửi lời tri ân chân thành đến quý vị vì đã ủng hộ và tin tưởng chúng tôi. Chúng tôi cam kết luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng quý vị trong mọi vấn đề pháp lý hoặc câu hỏi có thể xuất hiện.

Đội ngũ tư vấn chuyên nghiệp của chúng tôi luôn lắng nghe và hỗ trợ quý vị 24/7. Quý vị có thể liên hệ với chúng tôi thông qua Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến tại số hotline 1900.6162. Để đảm bảo rằng quý vị sẽ nhận được sự tư vấn chi tiết và hỗ trợ phù hợp nhất, chúng tôi rất sẵn lòng tiếp nhận yêu cầu của quý vị qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn.

Cam kết của chúng tôi là cung cấp sự hỗ trợ nhanh chóng và hiệu quả để đáp ứng mọi nhu cầu pháp lý của quý vị. Chúng tôi trân trọng mọi đóng góp quý báu từ phía quý vị và luôn lắng nghe để phục vụ quý vị tốt hơn hàng ngày. Cảm ơn sự hợp tác và sự ủng hộ đáng quý của quý vị, đó là động viên quý báu giúp chúng tôi phát triển và phục vụ quý vị tốt hơn.