Mục lục bài viết

Trong quá trình học thực hành lái xe ô tô, học viên chưa có giấy phép lái xe vẫn được phép điều khiển xe tập lái khi đáp ứng các điều kiện dành riêng cho hoạt động đào tạo. Tuy nhiên, nếu xe tập lái gây tai nạn thì việc xác định ai phải chịu trách nhiệm không thể chỉ dựa vào người đang trực tiếp cầm vô lăng.

Tùy từng trường hợp, trách nhiệm có thể liên quan đồng thời đến học viên, giáo viên dạy thực hành, cơ sở đào tạo lái xe, chủ sở hữu hoặc người quản lý phương tiện và doanh nghiệp bảo hiểm. Bên cạnh trách nhiệm bồi thường thiệt hại còn có thể phát sinh trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm hình sự nếu hành vi và hậu quả đáp ứng các điều kiện tương ứng.

Vì vậy, khi giải quyết một vụ tai nạn liên quan đến xe tập lái cần xác định rõ: tai nạn xảy ra trong hay ngoài giờ học; xe có hoạt động đúng tuyến tập lái hay không; giáo viên có ngồi bên cạnh bảo trợ tay lái không; học viên có tuân thủ hướng dẫn không; phương tiện có bảo đảm điều kiện kỹ thuật không; lỗi của từng bên như thế nào và hậu quả thực tế của vụ tai nạn ra sao.

 

1. Quy định pháp luật về trách nhiệm khi học viên tập lái xe gây tai nạn

Điểm đặc biệt của hoạt động tập lái ô tô là người trực tiếp thao tác vô lăng chưa phải người được phép độc lập điều khiển phương tiện tham gia giao thông.

Theo nội dung tài liệu, khoản 5 Điều 56 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định người tập lái xe ô tô khi tham gia giao thông đường bộ phải thực hành trên xe tập lái, trên tuyến đường tập lái và có giáo viên dạy lái bảo trợ tay lái.

Như vậy, việc học viên chưa có giấy phép lái xe không đồng nghĩa với việc học viên đương nhiên vi phạm pháp luật khi lái xe trong giờ thực hành. Quyền điều khiển phương tiện trong trường hợp này gắn với những điều kiện đặc biệt của hoạt động đào tạo.

Trong đó, vai trò của giáo viên rất quan trọng. Giáo viên không đơn thuần ngồi trên xe để hướng dẫn lý thuyết mà còn trực tiếp quan sát tình hình giao thông, hướng dẫn thao tác và sử dụng hệ thống điều khiển hỗ trợ khi cần thiết nhằm ngăn ngừa nguy hiểm.

Xe sử dụng để đào tạo cũng phải đáp ứng những điều kiện dành cho xe tập lái. Theo tài liệu, phương tiện phải bảo đảm an toàn kỹ thuật, có giấy phép xe tập lái, biển “TẬP LÁI”, hệ thống phanh phụ dành cho giáo viên và các trang thiết bị theo quy định đối với hoạt động đào tạo.

Tuyến đường thực hành cũng là yếu tố cần xem xét. Việc đưa học viên thực hành trên đường giao thông không có nghĩa xe tập lái được tùy ý hoạt động ở bất kỳ địa điểm nào. Khi xảy ra tai nạn, việc xe có đi đúng tuyến và đúng phạm vi được phép tập lái hay không có thể trở thành một trong những căn cứ đánh giá trách nhiệm.

Do đó, không thể áp dụng công thức đơn giản:

“Học viên cầm vô lăng => học viên phải chịu toàn bộ trách nhiệm”.

Thay vào đó cần xem xét toàn bộ quan hệ:

Học viên trực tiếp thao tác xe + giáo viên bảo trợ tay lái + cơ sở đào tạo tổ chức hoạt động thực hành + xe tập lái là phương tiện có khả năng gây nguy hiểm => trách nhiệm được xác định theo hành vi, lỗi, tư cách pháp lý và quan hệ quản lý cụ thể của từng chủ thể.

Một vụ tai nạn xảy ra khi học viên đang thực hành đúng chương trình, giáo viên ngồi bên cạnh và xe hoạt động đúng tuyến sẽ có cách xác định trách nhiệm khác đáng kể so với trường hợp giáo viên bỏ khỏi xe hoặc học viên tự ý lấy xe tập lái đi ra ngoài.

 

2. Xác định trách nhiệm dân sự của cơ sở đào tạo lái xe khi học viên gây tai nạn

Một trong những vấn đề được quan tâm nhất là khi học viên trực tiếp lái xe gây tai nạn thì cơ sở đào tạo có phải bồi thường cho người bị hại hay không.

Theo nội dung tài liệu, hai căn cứ dân sự quan trọng cần được xem xét là Điều 600 và Điều 601 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Điều 600 quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra. Theo cơ chế này, cá nhân hoặc pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người làm công, người học nghề gây ra trong khi thực hiện công việc được giao và sau đó có thể yêu cầu người có lỗi hoàn trả một khoản tiền theo quy định.

Đối với hoạt động đào tạo lái xe, nếu học viên đang thực hiện bài học theo chương trình và dưới sự tổ chức, quản lý của cơ sở đào tạo thì trách nhiệm của cơ sở đào tạo đối với thiệt hại gây ra cho người thứ ba cần được xem xét theo cơ chế này.

Bên cạnh đó, ô tô còn thuộc nhóm nguồn nguy hiểm cao độ theo Điều 601 Bộ luật Dân sự. Đây là căn cứ đặc biệt quan trọng trong việc giải quyết trách nhiệm bồi thường do phương tiện cơ giới gây ra.

Về nguyên tắc, chủ sở hữu nguồn nguy hiểm cao độ phải bồi thường thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra; nếu nguồn nguy hiểm cao độ đã được giao cho người khác chiếm hữu, sử dụng thì trách nhiệm còn phụ thuộc vào việc giao phương tiện và thỏa thuận giữa các bên theo quy định.

Điều đáng chú ý là trách nhiệm đối với thiệt hại do nguồn nguy hiểm cao độ gây ra không hoàn toàn phụ thuộc vào việc chủ sở hữu có trực tiếp mắc lỗi hay không. Vì vậy, việc cơ sở đào tạo cho rằng “tai nạn là do học viên đạp nhầm chân ga nên trung tâm không liên quan” chưa đủ để tự động loại trừ trách nhiệm dân sự.

Cần phân biệt rõ hai quan hệ.

Đối với người bị thiệt hại, vấn đề ưu tiên là xác định chủ thể có trách nhiệm bồi thường để khắc phục hậu quả. Tùy quan hệ sở hữu, quản lý, sử dụng phương tiện và hoàn cảnh tai nạn, cơ sở đào tạo có thể phải thực hiện nghĩa vụ bồi thường.

Sau đó mới giải quyết quan hệ nội bộ giữa cơ sở đào tạo với giáo viên và học viên.

Chẳng hạn, nếu cơ sở đào tạo đã bồi thường cho người bị nạn nhưng kết quả xác minh cho thấy giáo viên vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ giám sát hoặc học viên cố tình không chấp hành hướng dẫn an toàn thì vấn đề hoàn trả một phần chi phí có thể tiếp tục được đặt ra.

Do đó:

Bồi thường cho nạn nhân và phân chia trách nhiệm nội bộ là hai vấn đề không nên đánh đồng.

=> Trước hết xác định và bảo đảm quyền lợi của người bị thiệt hại => sau đó xác định lỗi của giáo viên, học viên và các chủ thể liên quan => cuối cùng giải quyết nghĩa vụ hoàn trả nội bộ nếu có căn cứ.

 

3. Trách nhiệm của giáo viên dạy lái xe trong quá trình học viên thực hành

Giáo viên dạy thực hành giữ vị trí đặc biệt trong hoạt động tập lái bởi học viên chưa được phép tự mình điều khiển ô tô độc lập trên đường theo chế độ dành cho người đã có giấy phép lái xe.

Giáo viên có trách nhiệm trực tiếp hướng dẫn, theo dõi và bảo trợ tay lái cho học viên. Khi phát hiện học viên xử lý sai hoặc xuất hiện tình huống nguy hiểm, giáo viên phải có phản ứng phù hợp để hạn chế nguy cơ xảy ra tai nạn.

Bởi vậy, khi tai nạn xảy ra, cần xem xét giáo viên có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nghề nghiệp hay không.

Nếu giáo viên ngồi đúng vị trí, theo dõi liên tục, hướng dẫn đúng quy trình và đã sử dụng những biện pháp có thể thực hiện để xử lý một tình huống bất ngờ nhưng tai nạn vẫn xảy ra thì mức độ trách nhiệm sẽ khác với trường hợp giáo viên mất tập trung hoặc bỏ mặc học viên.

Ngược lại, các hành vi như rời khỏi vị trí bảo trợ, để học viên tự điều khiển xe trên đường, không quan sát giao thông, không can thiệp khi có đủ điều kiện để can thiệp hoặc tổ chức thực hành không đúng quy trình có thể trở thành căn cứ xác định lỗi của giáo viên.

Về dân sự, trong trường hợp cơ sở đào tạo đã bồi thường cho người bị thiệt hại, lỗi của giáo viên có thể được xem xét khi xác định trách nhiệm hoàn trả trong quan hệ nội bộ.

Về hành chính, tài liệu cho rằng pháp luật chuyên ngành đặt trách nhiệm đáng kể lên giáo viên đối với những vi phạm xảy ra trong quá trình học viên đang được bảo trợ tay lái. Vì vậy, không phải mọi lỗi thao tác của học viên trong giờ học đều được xử lý giống trường hợp một người đã có giấy phép lái xe tự điều khiển phương tiện.

Nghiêm trọng hơn là trường hợp giáo viên rời khỏi xe và để học viên chưa đủ điều kiện tự điều khiển phương tiện tham gia giao thông. Nếu hành vi này dẫn đến hậu quả đạt ngưỡng luật hình sự, trách nhiệm hình sự của giáo viên có thể được xem xét độc lập với trách nhiệm của học viên.

Tài liệu đề cập Điều 264 Bộ luật Hình sự năm 2015 về hành vi giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ như một căn cứ cần xem xét trong trường hợp giáo viên bỏ vị trí và để học viên tự lái xe.

Ngoài ra, tùy hành vi, tư cách của người thực hiện và hậu quả cụ thể, tài liệu còn đề cập khả năng xem xét những tội danh khác liên quan đến hành vi vô ý hoặc vi phạm nghĩa vụ nghề nghiệp.

Điều quan trọng là không nên mặc định rằng cứ có tai nạn là giáo viên sẽ bị truy cứu hình sự. Trách nhiệm hình sự chỉ được đặt ra sau khi xác định đầy đủ hành vi, lỗi, mối quan hệ nhân quả, hậu quả và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định.

 

4. Học viên tập lái xe gây tai nạn có phải chịu trách nhiệm hình sự không?

Câu trả lời không thể mặc định là “không”.

Việc một người đang là học viên và chưa được cấp giấy phép lái xe không tạo ra một cơ chế miễn trách nhiệm hình sự nếu chính người đó thực hiện hành vi đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm.

Tuy nhiên, cần phân biệt rất rõ hai hoàn cảnh.

Trường hợp thứ nhất, học viên đang học thực hành hợp pháp, sử dụng xe tập lái, có giáo viên ngồi bên cạnh bảo trợ và thực hiện bài học theo hướng dẫn. Trong trường hợp này, việc học viên chưa có giấy phép lái xe là đặc điểm bình thường của hoạt động đào tạo, không thể chỉ dựa vào yếu tố “chưa có bằng” để kết luận học viên phạm tội.

Nếu xảy ra tai nạn, cơ quan có thẩm quyền phải làm rõ lỗi thực tế của học viên, trách nhiệm kiểm soát của giáo viên, tình trạng kỹ thuật của phương tiện và toàn bộ diễn biến dẫn đến tai nạn.

Trường hợp thứ hai, học viên điều khiển phương tiện ngoài khuôn khổ tập lái hợp pháp, chẳng hạn tự ý lấy xe hoặc tiếp tục lái trên đường khi không còn giáo viên bảo trợ tay lái.

Khi đó, tư cách pháp lý của học viên thay đổi đáng kể bởi điều kiện cho phép người chưa có giấy phép lái xe thực hành trên đường không còn được bảo đảm.

Theo tài liệu, nếu học viên trực tiếp vi phạm quy định về an toàn giao thông và gây hậu quả nghiêm trọng, trách nhiệm theo Điều 260 Bộ luật Hình sự có thể được đặt ra nếu hành vi thỏa mãn các dấu hiệu luật định.

Tài liệu cũng nêu một tình huống thực tiễn xảy ra tại Hải Hậu, Nam Định năm 2022: giáo viên rời khỏi vị trí để học viên tiếp tục điều khiển xe tập lái, sau đó xảy ra tai nạn làm một trẻ nhỏ tử vong. Theo thông tin được tổng hợp trong nguồn, cơ quan điều tra đã khởi tố giáo viên và học viên theo những tội danh khác nhau.

Ví dụ này cho thấy một nguyên tắc quan trọng:

=> Giáo viên có lỗi không đồng nghĩa học viên chắc chắn được miễn trách nhiệm.

=> Học viên có lỗi cũng không đương nhiên loại trừ trách nhiệm của giáo viên.

Nếu hành vi của mỗi người độc lập đáp ứng dấu hiệu của một tội phạm thì trách nhiệm hình sự có thể được xem xét riêng đối với từng chủ thể.

Ngoài ra, tài liệu còn đặt ra trường hợp tai nạn xảy ra tại khu vực không thuộc phạm vi giao thông đường bộ theo nghĩa áp dụng của tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ. Nếu hành vi vô ý trực tiếp gây chết người, việc xác định tội danh có thể phải xem xét theo quy định khác của Bộ luật Hình sự, tùy hoàn cảnh thực tế.

Vì vậy, khi đánh giá trách nhiệm hình sự của học viên cần trả lời ít nhất bốn vấn đề: học viên có được phép thực hành trong hoàn cảnh đó không; học viên đã thực hiện hành vi vi phạm nào; học viên có lỗi hay không; hành vi đó có quan hệ nhân quả với hậu quả nghiêm trọng hay không.

Không nên suy luận đơn giản rằng “chưa có bằng nên chắc chắn phạm tội” hoặc ngược lại “đang học lái nên chắc chắn không phải chịu trách nhiệm hình sự”.

 

5. Quy trình xử lý bồi thường thiệt hại và giải quyết hậu quả tai nạn xe tập lái

Khi xe tập lái xảy ra tai nạn, việc đầu tiên cần ưu tiên là bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người bị nạn. Những người liên quan phải thực hiện các nghĩa vụ sau tai nạn theo quy định, hỗ trợ cấp cứu và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền để xử lý hiện trường.

Việc giữ nguyên và ghi nhận hiện trường có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là cơ sở xác định diễn biến tai nạn, vị trí phương tiện, dấu vết va chạm và trách nhiệm của các bên.

Đối với xe tập lái, quá trình xác minh còn có thể tập trung vào những vấn đề đặc thù như hệ thống phanh phụ dành cho giáo viên có hoạt động bình thường không, xe có đủ điều kiện kỹ thuật không, phương tiện có đi đúng tuyến tập lái không, giáo viên có ngồi đúng vị trí không và dữ liệu từ thiết bị giám sát thực hành thể hiện điều gì.

Cơ sở đào tạo cũng cần thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm để thực hiện thủ tục giải quyết bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới nếu vụ việc thuộc phạm vi bảo hiểm.

Sau khi thu thập tài liệu, cơ quan có thẩm quyền sẽ xác định nguyên nhân và lỗi của những người liên quan. Đây là giai đoạn rất quan trọng bởi kết quả xác minh có thể ảnh hưởng đồng thời đến trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự.

Về bồi thường dân sự, nếu sức khỏe của người bị nạn bị xâm phạm thì những khoản thiệt hại hợp lý liên quan đến việc cấp cứu, điều trị, phục hồi sức khỏe, thu nhập bị mất hoặc giảm sút và chi phí của người chăm sóc có thể được xem xét theo Điều 590 Bộ luật Dân sự.

Nếu tai nạn làm người khác tử vong thì trách nhiệm bồi thường có thể bao gồm chi phí cứu chữa trước khi chết, chi phí mai táng hợp lý, nghĩa vụ cấp dưỡng đối với những người mà nạn nhân có nghĩa vụ cấp dưỡng và khoản bù đắp tổn thất tinh thần theo quy định.

Đối với tài sản, thiệt hại có thể bao gồm tài sản bị mất, bị hủy hoại hoặc hư hỏng và các khoản thiệt hại hợp lý khác theo Điều 589 Bộ luật Dân sự.

Các bên có thể thỏa thuận về việc bồi thường. Nếu không đạt được thỏa thuận, tranh chấp có thể được giải quyết tại Tòa án. Trong trường hợp vụ tai nạn đồng thời bị xử lý hình sự, yêu cầu bồi thường dân sự có thể được xem xét trong quá trình giải quyết vụ án theo quy định tố tụng.

Bên cạnh đó còn có cơ chế bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới. Theo tài liệu, Nghị định 67/2023/NĐ-CP là căn cứ được sử dụng để xác định phạm vi, mức trách nhiệm và thủ tục giải quyết bảo hiểm đối với xe cơ giới.

Cần hiểu rằng bảo hiểm không nhất thiết thay thế toàn bộ trách nhiệm bồi thường của chủ thể có nghĩa vụ. Nếu thiệt hại thực tế thuộc trách nhiệm bồi thường nhưng vượt quá phạm vi hoặc giới hạn mà bảo hiểm chi trả thì phần nghĩa vụ còn lại vẫn phải được giải quyết theo pháp luật dân sự.

Sau khi việc bồi thường cho nạn nhân được thực hiện, cơ sở đào tạo mới tiếp tục xử lý quan hệ nội bộ.

Nếu giáo viên có lỗi, cơ sở có thể xem xét trách nhiệm của giáo viên theo quy định pháp luật và quan hệ lao động. Nếu học viên có lỗi thuộc trường hợp phải hoàn trả theo Điều 600 Bộ luật Dân sự thì vấn đề hoàn trả cũng có thể được đặt ra.

Quy trình có thể khái quát như sau:

Tai nạn xảy ra => cứu giúp người bị nạn và thông báo cơ quan chức năng => bảo vệ, khám nghiệm và thu thập chứng cứ => kiểm tra xe, phanh phụ, tuyến đường và dữ liệu liên quan => xác định nguyên nhân và lỗi => thông báo, giải quyết bảo hiểm => xác định thiệt hại và bồi thường => giải quyết trách nhiệm hành chính/hình sự nếu có => xác định nghĩa vụ hoàn trả nội bộ giữa cơ sở đào tạo, giáo viên và học viên.

 

6. Các trường hợp miễn trừ hoặc giảm nhẹ trách nhiệm cho học viên và cơ sở đào tạo

Không phải mọi tai nạn xảy ra trong giờ tập lái đều dẫn đến việc học viên, giáo viên hoặc cơ sở đào tạo phải chịu toàn bộ trách nhiệm.

Theo nội dung tài liệu, một trong những trường hợp cần xem xét là thiệt hại hoàn toàn do lỗi cố ý của người bị thiệt hại. Nếu chứng minh được người bị thiệt hại cố ý tạo ra tai nạn và hành vi của họ là nguyên nhân hoàn toàn dẫn đến thiệt hại thì đây có thể là căn cứ loại trừ trách nhiệm bồi thường theo quy định dân sự.

Nếu người bị thiệt hại chỉ có một phần lỗi thì trách nhiệm không nhất thiết được loại trừ hoàn toàn. Khi đó, nguyên tắc xác định thiệt hại tương ứng với mức độ lỗi của các bên cần được xem xét.

Ví dụ, nếu người tham gia giao thông có hành vi vi phạm và hành vi đó cùng với lỗi của xe tập lái tạo thành nguyên nhân dẫn đến tai nạn thì trách nhiệm bồi thường có thể được phân định trên cơ sở mức độ lỗi thực tế.

Trường hợp tiếp theo là sự kiện bất khả kháng. Để được coi là bất khả kháng, sự kiện phải đáp ứng những điều kiện pháp luật quy định về tính khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục mặc dù đã áp dụng những biện pháp cần thiết, khả năng cho phép.

Không phải cứ mưa lớn, đường trơn hay xe gặp trục trặc là đương nhiên được coi là bất khả kháng. Nếu phương tiện không được bảo dưỡng đúng quy định hoặc người điều khiển không điều chỉnh tốc độ phù hợp với điều kiện thời tiết thì vẫn có thể phát sinh lỗi.

Tình thế cấp thiết cũng là trường hợp cần xem xét. Chẳng hạn, trong một tình huống không còn giải pháp an toàn khác, người điều khiển buộc phải chuyển hướng để tránh một nguy cơ lớn hơn và việc đó gây ra một thiệt hại nhỏ hơn. Khi đó, trách nhiệm phải được xác định theo quy định riêng về tình thế cấp thiết và chủ thể đã tạo ra tình thế nguy hiểm.

Về trách nhiệm hình sự, tài liệu đề cập trường hợp sự kiện bất ngờ theo Điều 20 Bộ luật Hình sự. Nếu người thực hiện hành vi không thể thấy trước hoặc không buộc phải thấy trước hậu quả thì có thể không phải chịu trách nhiệm hình sự.

Tình thế cấp thiết theo Điều 23 Bộ luật Hình sự cũng có thể là căn cứ loại trừ tính chất tội phạm nếu các điều kiện luật định được đáp ứng.

Ngoài ra, nếu quá trình điều tra chứng minh học viên và giáo viên đã tuân thủ những yêu cầu an toàn cần thiết, tai nạn phát sinh từ một tình huống mà họ không có lỗi và không thể phòng tránh hợp lý thì việc truy cứu trách nhiệm hình sự cũng không thể chỉ dựa trên hậu quả đã xảy ra.

Một vấn đề khác cần tách riêng là bảo hiểm. Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm có căn cứ từ chối chi trả không đồng nghĩa người bị thiệt hại mất quyền yêu cầu bồi thường từ chủ thể có trách nhiệm.

Việc “không được bảo hiểm chi trả” và “không phải chịu trách nhiệm dân sự” là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Nếu tai nạn thuộc trường hợp loại trừ bảo hiểm nhưng cơ sở đào tạo hoặc cá nhân vẫn có trách nhiệm dân sự thì nghĩa vụ bồi thường vẫn phải được giải quyết bằng nguồn tài chính của chủ thể chịu trách nhiệm.

Đặc biệt, trường hợp học viên tự ý lấy xe tập lái để sử dụng cho mục đích riêng ngoài giờ học có bản chất rất khác với một tai nạn xảy ra trong giờ thực hành chính thức. Khi đó cần xác định lại người đang chiếm hữu, sử dụng phương tiện, phạm vi quản lý của cơ sở đào tạo, hành vi của học viên và việc quản lý xe có sơ hở hay không trước khi xác định chủ thể chịu trách nhiệm.

Tương tự, nếu giáo viên tự ý rời xe và để học viên tiếp tục lái trên đường, việc này có thể làm thay đổi đáng kể trách nhiệm của giáo viên và học viên so với một giờ tập lái bình thường.

Có thể ghi nhớ nguyên tắc chung:

=> Học viên cầm vô lăng không đồng nghĩa phải chịu toàn bộ trách nhiệm.

=> Giáo viên ngồi bên cạnh không đồng nghĩa phải chịu mọi trách nhiệm thay học viên.

=> Cơ sở đào tạo sở hữu hoặc quản lý xe không có nghĩa mọi trường hợp đều chịu trách nhiệm giống nhau.

=> Muốn xác định chính xác phải làm rõ người quản lý và sử dụng xe, điều kiện của buổi tập lái, hành vi vi phạm, lỗi, quan hệ nhân quả, thiệt hại thực tế và các trường hợp loại trừ trách nhiệm.

Vì vậy, đối với một vụ tai nạn xe tập lái cụ thể, việc xác định trách nhiệm nên được thực hiện theo trình tự:

Tư cách của từng người => điều kiện hợp pháp của buổi tập lái => tình trạng phương tiện => hành vi của học viên => hành vi giám sát của giáo viên => lỗi của người bị thiệt hại nếu có => nguyên nhân trực tiếp của tai nạn => hậu quả => trách nhiệm dân sự, hành chính và hình sự tương ứng.

Cách tiếp cận này giúp tránh hai kết luận cực đoan thường gặp: cho rằng học viên chưa có bằng nên hoàn toàn không phải chịu trách nhiệm, hoặc cho rằng người đang cầm vô lăng phải tự chịu toàn bộ hậu quả. Trong hoạt động đào tạo lái xe, trách nhiệm pháp lý cần được phân định trên cơ sở vai trò và hành vi thực tế của tất cả các chủ thể liên quan.

Bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm: