Hội trưởng Hội phụ huynh có những nhiệm vụ và quyền hạn nào?

Hội trưởng hội phụ huynh là cách gọi quen thuộc dành cho người đứng đầu Ban đại diện cha mẹ học sinh của lớp hoặc của trường. Đây là người giữ vai trò kết nối giữa cha mẹ học sinh với giáo viên và nhà trường, phối hợp trong các hoạt động giáo dục, tiếp nhận ý kiến của phụ huynh và tham gia tổ chức những hoạt động phù hợp vì quyền lợi của học sinh.

Tuy nhiên, Hội trưởng hội phụ huynh không phải là người đại diện cho nhà trường, không có quyền can thiệp vào chuyên môn của giáo viên và cũng không được tự quyết định các khoản đóng góp của phụ huynh. Đặc biệt, hoạt động thu, chi kinh phí của Ban đại diện cha mẹ học sinh phải tuân thủ nguyên tắc tự nguyện, công khai và đúng mục đích.

1. Hội trưởng hội phụ huynh là gì và vai trò trong nhà trường

“Hội trưởng hội phụ huynh” là cách gọi phổ biến trong thực tế nhưng không phải tên gọi được sử dụng trong Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh ban hành kèm theo Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT.

Theo quy định này, tổ chức đại diện cho cha mẹ học sinh được gọi là “Ban đại diện cha mẹ học sinh” và người đứng đầu được gọi là “Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh”.

Ban đại diện cha mẹ học sinh được tổ chức trong mỗi năm học ở giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông, gồm Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp và Ban đại diện cha mẹ học sinh trường.

Vì vậy, khi nói “Hội trưởng hội phụ huynh”, tùy từng trường hợp có thể đang đề cập đến:

• Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp;
• Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh trường.

Về vai trò, Trưởng ban trước hết là đầu mối kết nối giữa phụ huynh với giáo viên và nhà trường. Người giữ vị trí này có thể tổng hợp ý kiến, nguyện vọng của cha mẹ học sinh để phản ánh với giáo viên chủ nhiệm hoặc nhà trường; đồng thời phối hợp triển khai những hoạt động giáo dục phù hợp.

Bên cạnh đó, Trưởng ban còn có vai trò thúc đẩy sự tham gia của cha mẹ học sinh vào quá trình chăm sóc, giáo dục học sinh. Trong những hoạt động tập thể, hoạt động trải nghiệm hoặc hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn, Ban đại diện có thể phối hợp với giáo viên và nhà trường trên cơ sở đúng chức năng, tự nguyện và phù hợp quy định.

Cần lưu ý rằng vai trò “đại diện” không đồng nghĩa với quyền quyết định thay toàn thể phụ huynh. Trưởng ban phải hoạt động trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của Ban đại diện và dựa trên nguyên tắc dân chủ, thống nhất.

2. Phân loại Hội trưởng hội phụ huynh lớp và Chi hội trưởng

Trong thực tế, nhiều trường sử dụng những tên gọi như “Hội phụ huynh lớp”, “Chi hội phụ huynh”, “Hội trưởng phụ huynh lớp” hoặc “Chi hội trưởng”.

Tuy nhiên, theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT, cơ cấu chính thức gồm hai cấp là Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp và Ban đại diện cha mẹ học sinh trường.

Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp

Đầu mỗi năm học, giáo viên chủ nhiệm triệu tập cuộc họp cha mẹ học sinh để cử Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp.

Ban đại diện của lớp có từ 3 đến 5 thành viên, trong đó có Trưởng ban và một Phó trưởng ban.

Người thường được gọi là “Hội trưởng phụ huynh lớp” hoặc “Chi hội trưởng phụ huynh” về bản chất chính là Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp.

Phạm vi hoạt động của Trưởng ban lớp chủ yếu gắn với một lớp học cụ thể. Người này phối hợp trực tiếp với giáo viên chủ nhiệm, các thành viên Ban đại diện và cha mẹ học sinh của lớp.

Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh trường

Ban đại diện cha mẹ học sinh trường được cử trong cuộc họp các Trưởng ban và Phó trưởng ban của các Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp.

Sau khi được thành lập, Ban đại diện cha mẹ học sinh trường cử Trưởng ban, các Phó trưởng ban và thành viên thường trực nếu thấy cần thiết.

Khác với Trưởng ban lớp, Trưởng ban trường có phạm vi hoạt động liên quan đến Ban đại diện cha mẹ học sinh của toàn trường và phối hợp trực tiếp với Hiệu trưởng.

Có thể phân biệt ngắn gọn như sau:

Do đó, nếu sử dụng từ “Chi hội trưởng” trong giao tiếp hằng ngày thì cần hiểu đây chỉ là cách gọi thông dụng. Khi viết văn bản chính thức nên sử dụng “Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp”.

3. Nhiệm vụ và quyền hạn của Hội trưởng hội phụ huynh theo quy định

Nhiệm vụ, quyền hạn của Trưởng ban cần được xác định theo từng cấp. Nội dung đối với cấp lớp và cấp trường không hoàn toàn giống nhau.

Đối với Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp

Trưởng ban có trách nhiệm phối hợp với giáo viên chủ nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động của Ban đại diện theo nghị quyết của cuộc họp cha mẹ học sinh.

Trưởng ban chuẩn bị các cuộc họp của Ban đại diện, phối hợp với giáo viên chủ nhiệm tổ chức hoạt động giáo dục học sinh; tiếp nhận, tổng hợp ý kiến của cha mẹ học sinh và phản ánh những vấn đề cần thiết với giáo viên.

Trong nội bộ Ban đại diện, Trưởng ban được phân công nhiệm vụ cho Phó trưởng ban và các thành viên, chủ trì các cuộc họp của Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp.

Một nguyên tắc quan trọng là Trưởng ban đại diện cho tập thể phụ huynh trong phạm vi được giao chứ không có quyền thay thế giáo viên hoặc nhà trường thực hiện nhiệm vụ chuyên môn.

Đối với Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh trường

Ở cấp trường, Trưởng ban có phạm vi trách nhiệm rộng hơn.

Trưởng ban có nhiệm vụ lập kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường; dự kiến phân công nhiệm vụ cho các thành viên; chuẩn bị nội dung các cuộc họp và phối hợp với Hiệu trưởng trong việc thực hiện những nhiệm vụ của Ban đại diện.

Trưởng ban có thể chủ trì các cuộc họp của Ban đại diện cha mẹ học sinh trường, phối hợp với nhà trường trong những hoạt động giáo dục thuộc chức năng của Ban đại diện và tổng hợp ý kiến của cha mẹ học sinh để làm việc với Hiệu trưởng.

Hội trưởng phụ huynh có quyền thu tiền không?

Đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý.

Theo Điều 10 Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT, kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh được hình thành từ sự ủng hộ tự nguyện của cha mẹ học sinh và nguồn tài trợ hợp pháp khác.

Không được quy định mức kinh phí ủng hộ bình quân cho cha mẹ học sinh.

Nói cách khác, không được lấy danh nghĩa “cả lớp đã thống nhất” để biến khoản ủng hộ tự nguyện thành một khoản bắt buộc mà tất cả phụ huynh đều phải nộp với cùng một mức tiền.

Đặc biệt, Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp tiền để chi cho các nội dung bị cấm như:

• Bảo vệ cơ sở vật chất và bảo đảm an ninh nhà trường;
• Trông coi phương tiện của học sinh;
• Vệ sinh lớp học, vệ sinh trường;
• Khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên;
• Mua máy móc, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trường, lớp hoặc giáo viên;
• Hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học;
• Sửa chữa, nâng cấp, xây dựng mới các công trình của nhà trường.

Đây cũng là ranh giới quan trọng để phân biệt giữa kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh với các khoản tài trợ cho cơ sở giáo dục.

4. Công việc cụ thể và trách nhiệm của Hội trưởng hội phụ huynh

Công việc thực tế của Trưởng ban thường trải dài trong cả năm học chứ không chỉ xuất hiện trong các buổi họp phụ huynh.

Đầu năm học

Sau khi Ban đại diện được cử, Trưởng ban cần phối hợp với các thành viên và giáo viên chủ nhiệm xác định những hoạt động cần triển khai trong năm.

Nếu có kinh phí hoạt động của Ban đại diện thì việc dự kiến sử dụng phải rõ ràng, đúng mục đích và được thảo luận theo quy định.

Trưởng ban cần đặc biệt tránh việc tự đưa ra một con số rồi yêu cầu mỗi gia đình phải đóng như nhau. Khoản ủng hộ cho Ban đại diện phải xuất phát từ sự tự nguyện.

Trong năm học

Trưởng ban là đầu mối tiếp nhận những ý kiến chung của phụ huynh và phối hợp trao đổi với giáo viên chủ nhiệm.

Khi lớp có hoạt động tập thể phù hợp, Ban đại diện có thể phối hợp tổ chức trên cơ sở thống nhất và vì lợi ích của học sinh.

Trường hợp có học sinh gặp hoàn cảnh khó khăn, ốm đau hoặc cần sự hỗ trợ của tập thể, Trưởng ban có thể cùng Ban đại diện vận động sự chia sẻ phù hợp, nhưng phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện và tôn trọng hoàn cảnh của từng gia đình.

Đối với vấn đề tài chính, một trong những trách nhiệm quan trọng nhất là bảo đảm công khai, minh bạch. Phụ huynh phải có khả năng biết kinh phí được tiếp nhận và sử dụng vào những nội dung nào.

Cuối năm học

Ban đại diện cần tổng hợp hoạt động đã thực hiện và công khai việc sử dụng kinh phí.

Nếu còn số tiền chưa sử dụng thì không nên để một cá nhân tự quyết định cách xử lý. Phương án sử dụng hoặc chuyển tiếp cần được thực hiện minh bạch và trên cơ sở thống nhất phù hợp.

Nhìn chung, trách nhiệm của Trưởng ban có thể được khái quát thành bốn nhóm:

Phối hợp giáo dục học sinh; đại diện và truyền đạt ý kiến của phụ huynh; điều phối hoạt động của Ban đại diện; bảo đảm việc quản lý kinh phí đúng nguyên tắc tự nguyện, dân chủ và minh bạch.

5. Kinh nghiệm và kỹ năng cần thiết để làm Hội trưởng hội phụ huynh hiệu quả

Một Trưởng ban hoạt động hiệu quả không nhất thiết phải là người nói nhiều hoặc đứng ra giải quyết mọi công việc. Điều quan trọng hơn là khả năng điều phối và tạo được sự tin tưởng giữa phụ huynh với nhà trường.

Biết lắng nghe và tạo sự đồng thuận

Một lớp học có thể có hàng chục gia đình với điều kiện kinh tế, quan điểm giáo dục và cách ứng xử khác nhau.

Trưởng ban không nên lấy quan điểm của cá nhân mình làm ý kiến chung của cả lớp. Đối với những vấn đề có ảnh hưởng đến tập thể, cần tạo cơ hội để phụ huynh trao đổi và thể hiện quan điểm.

Đặc biệt với vấn đề tài chính, sự đồng thuận không được biến thành áp lực đối với những gia đình có ý kiến khác hoặc không muốn đóng góp.

Minh bạch về tài chính

Đây là kỹ năng đặc biệt quan trọng.

Các khoản tiếp nhận và chi tiêu nên được ghi chép rõ ràng, có chứng từ phù hợp và công khai để phụ huynh kiểm tra khi cần thiết.

Về mặt quản trị, nên tách người trực tiếp quản lý tiền với người đề xuất hoặc điều phối hoạt động nếu điều kiện cho phép. Việc này giúp hạn chế sai sót và tránh những nghi ngờ không cần thiết.

Không nên công khai danh sách phụ huynh chưa đóng góp hoặc đóng góp ít để tạo sức ép trong nhóm chung của lớp.

Biết giới hạn quyền hạn của mình

Trưởng ban không phải “cấp trên” của giáo viên chủ nhiệm và cũng không phải người quản lý những phụ huynh khác.

Người đảm nhiệm vị trí này cần biết khi nào mình có thể đại diện phản ánh, khi nào cần xin ý kiến tập thể và khi nào vấn đề thuộc thẩm quyền chuyên môn của giáo viên hoặc nhà trường.

Có kỹ năng xử lý mâu thuẫn

Khi phát sinh tranh luận giữa phụ huynh và giáo viên, Trưởng ban nên tiếp nhận thông tin từ nhiều phía trước khi đưa ra ý kiến.

Không nên chuyển ngay những phản ánh chưa được kiểm chứng lên nhóm phụ huynh đông người vì có thể làm mâu thuẫn trở nên nghiêm trọng hơn.

Những vấn đề liên quan đến quyền lợi học sinh cần được trao đổi trên tinh thần khách quan, tôn trọng và hướng đến giải pháp.

Sử dụng nhóm liên lạc đúng mục đích

Nhóm phụ huynh nên ưu tiên những thông tin cần thiết liên quan đến học sinh và hoạt động chung.

Trưởng ban nên hạn chế tin nhắn ngoài chủ đề, tránh tranh luận cá nhân và đặc biệt không nên sử dụng nhóm chung để gây áp lực đóng tiền.

Nguyên tắc đơn giản là:

Thông tin rõ ràng; tài chính minh bạch; đóng góp tự nguyện; quyết định tập thể; quyền lợi học sinh được đặt lên trước.

6. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về Hội trưởng hội phụ huynh

Hội trưởng hội phụ huynh có phải là chức danh chính thức không?

Tên gọi “Hội trưởng hội phụ huynh” được sử dụng phổ biến trong đời sống nhưng tên gọi theo Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT là “Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh”.

Chi hội trưởng phụ huynh là gì?

“Chi hội trưởng phụ huynh” cũng là cách gọi phổ biến trong thực tế. Nếu dùng theo cơ cấu được quy định tại Thông tư 55 thì chức danh tương ứng ở lớp là Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh lớp.

Phụ huynh có bắt buộc phải đóng quỹ phụ huynh không?

Không được ấn định một mức ủng hộ bình quân bắt buộc đối với cha mẹ học sinh.

Kinh phí hoạt động của Ban đại diện được hình thành từ sự ủng hộ tự nguyện của cha mẹ học sinh và nguồn tài trợ hợp pháp khác.

Nếu đa số phụ huynh đồng ý một mức đóng thì người còn lại có bắt buộc phải đóng không?

Không nên hiểu nguyên tắc biểu quyết của tập thể theo cách biến khoản ủng hộ tự nguyện thành nghĩa vụ đóng tiền bắt buộc.

Việc đa số phụ huynh đồng ý với một kế hoạch hoạt động không làm mất đi nguyên tắc tự nguyện đối với việc ủng hộ kinh phí của từng cha mẹ học sinh.

Hội trưởng có được công khai tên người chưa đóng quỹ lên nhóm lớp không?

Không nên thực hiện cách làm này để gây sức ép đóng góp.

Bản chất khoản ủng hộ là tự nguyện. Việc công khai danh sách người chưa đóng hoặc đóng ít nhằm tạo áp lực còn có thể gây ảnh hưởng không đáng có đến phụ huynh và học sinh.

Hội trưởng có được thu tiền mua điều hòa, máy chiếu, máy tính cho lớp không?

Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp các khoản để mua máy móc, trang thiết bị, đồ dùng dạy học cho trường, lớp học hoặc cho cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường.

Nếu cơ sở giáo dục tiếp nhận tài trợ thì phải thực hiện theo cơ chế pháp luật áp dụng đối với việc tài trợ cho cơ sở giáo dục, không được biến quỹ hoạt động của Ban đại diện thành một khoản thu để mua cơ sở vật chất.

Hội trưởng có được dùng quỹ phụ huynh để tặng quà hoặc thưởng cho giáo viên không?

Khoản 4 Điều 10 Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT quy định Ban đại diện cha mẹ học sinh không được quyên góp các khoản phục vụ việc khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên nhà trường.

Do đó, không thể lấy danh nghĩa kinh phí hoạt động của Ban đại diện để đặt ra khoản thu bắt buộc nhằm khen thưởng giáo viên.

Hội trưởng có được can thiệp vào điểm số của học sinh không?

Không.

Trưởng ban có thể phản ánh ý kiến của phụ huynh và phối hợp với giáo viên trong hoạt động giáo dục, nhưng không có quyền thay giáo viên thực hiện hoạt động chuyên môn, yêu cầu sửa điểm hoặc quyết định kết quả đánh giá học sinh.

Hội trưởng có được yêu cầu giáo viên thay đổi phương pháp dạy học không?

Trưởng ban có thể tiếp nhận và phản ánh ý kiến của cha mẹ học sinh về hoạt động giáo dục, nhưng không có quyền ra lệnh hoặc trực tiếp can thiệp vào nghiệp vụ chuyên môn của giáo viên.

Nếu phụ huynh có phản ánh chính đáng về chất lượng giáo dục thì nên thực hiện thông qua trao đổi, kiến nghị theo đúng phạm vi trách nhiệm của các bên.

Hội trưởng có được tự quyết định chi quỹ không?

Không nên hiểu Trưởng ban là người sở hữu hoặc toàn quyền quyết định đối với kinh phí của Ban đại diện.

Việc thu, chi phải phục vụ đúng hoạt động của Ban đại diện, bảo đảm công khai, dân chủ và phù hợp với nội dung đã được thống nhất theo quy định.

Hội trưởng có được nhận lương hoặc phần trăm từ quỹ phụ huynh không?

Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT không thiết lập chế độ tiền lương hay tỷ lệ hoa hồng dành cho Trưởng ban từ kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Vì vậy, không nên tự đặt ra cơ chế trích phần trăm số tiền phụ huynh ủng hộ để trả cho người đứng đầu Ban đại diện.

Có thể thay Hội trưởng phụ huynh giữa năm học không?

Khi nhân sự của Ban đại diện thay đổi, việc kiện toàn cần được thực hiện theo nguyên tắc tổ chức và cơ chế cử Ban đại diện cha mẹ học sinh tương ứng.

Trong trường hợp có tranh chấp hoặc phản ánh về Trưởng ban, phụ huynh nên yêu cầu tổ chức cuộc họp để trao đổi công khai và thực hiện việc kiện toàn nhân sự theo đúng Điều lệ, thay vì để một cá nhân tự ý tuyên bố bãi nhiệm người đã được tập thể cử.

Hội trưởng có phải chịu trách nhiệm nếu quỹ phụ huynh thu, chi không minh bạch?

Trưởng ban và những người trực tiếp tham gia quản lý kinh phí phải thực hiện đúng nguyên tắc quản lý, sử dụng kinh phí của Ban đại diện. Khi phát hiện khoản thu hoặc khoản chi không đúng quy định, cần dừng thực hiện, công khai số liệu, xác định trách nhiệm của những người có liên quan và xử lý theo tính chất cụ thể của vụ việc.

Do đó, làm Trưởng ban Ban đại diện cha mẹ học sinh không đơn thuần là đứng ra thu quỹ hoặc tổ chức các hoạt động của lớp. Cốt lõi của vị trí này là đại diện, phối hợp và kết nối giữa gia đình với nhà trường nhằm hỗ trợ việc chăm sóc, giáo dục học sinh.

Một Trưởng ban hoạt động đúng vai trò cần bảo đảm ba nguyên tắc quan trọng: tôn trọng thẩm quyền chuyên môn của nhà trường; tôn trọng quyền tự nguyện của phụ huynh; và công khai, minh bạch trong mọi vấn đề liên quan đến kinh phí. Khi những nguyên tắc này được thực hiện nghiêm túc, Ban đại diện cha mẹ học sinh mới thực sự trở thành cầu nối tích cực giữa gia đình và nhà trường.

Quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm:

• Nhiệm kỳ của Hội trưởng hội phụ huynh học sinh lớp là bao lâu?
• Hội phụ huynh vận động quyên góp tiền để phục vụ cho hoạt động 20/11 được không?