1. Thế nào là tổ chức phiên tòa trực tuyến?
Phiên tòa trực tuyến là phiên tòa được tổ chức tại phòng xử án, có sử dụng các thiết bị điện tử kết nối với nhau thông qua môi trường mạng, cho phép bị cáo, bị hại, đương sự, người tham gia tố tụng khác tham gia phiên tòa tại địa điểm ngoài phòng xử án do Tòa án quyết định nhưng vẫn bảo đảm trực tiếp theo dõi đầy đủ hình ảnh, âm thanh và tham gia các trình tự, thủ tục tố tụng của phiên tòa bằng lời nói, hành vi tố tụng liên tục, công khai, vào cùng một thời điểm.
Việc tổ chức phiên tòa trực tuyến phải tuân thủ các quy định của pháp luật; bảo đảm an ninh, an toàn thông tin mạng và các điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật; bảo đảm sự tôn nghiêm của phiên tòa.
Việc tổ chức phiên tòa trực tuyến đang là hình thức xét xử được lựa chọn và triển khai ở nhiều quốc gia trên thế giới bởi tính ứng dụng và hiệu quả cao của nó.
Xét xử bằng hình thức trực tuyến (xét xử trực tuyến) là việc Tòa án tổ chức phiên tòa tại phòng xử án, có sử dụng các thiết bị điện tử kết nối với nhau thông qua môi trường mạng, cho phép bị cáo, bị hại, đương sự, người tham gia tố tụng khác tham gia phiên tòa tại địa điểm ngoài phòng xử án do Tòa án quyết định, nhưng vẫn bảo đảm trực tiếp theo dõi đầy đủ hình ảnh, âm thanh và tham gia các trình tự, thủ tục tố tụng của phiên tòa bằng lời nói, hành vi tố tụng liên tục, công khai, vào cùng một thời điểm.
Việc tổ chức phiên tòa xét xử trực tuyến là phù hợp với xu hướng hiện nay, để tiến tới xây dựng Tòa án thông minh, Tòa án điện tử mà TANDTC đang thực hiện. Việc tổ chức xét xử các phiên tòa theo hình thức trực tuyến sẽ tiếp cận được những ứng dụng công nghệ thông tin theo hướng hiện đại hóa, đáp ứng chủ trương, yêu cầu công tác cải cách tư pháp.
Những vụ án được tổ chức xét xử theo hình thức trực tuyến gồm có những vụ án hình sự, dân sự, hành chính có tình tiết, tính chất đơn giản; tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án rõ ràng theo trình tự sơ thẩm, phúc thẩm. Một số vụ án không được tổ chức phiên tòa trực tuyến gồm có: vụ án hình sự, dân sự, hành chính liên quan đến bí mật nhà nước; vụ án hình sự về một trong các tội xâm phạm an ninh quốc gia và một trong các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội phạm chiến tranh theo quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015.
2. Hướng dẫn tổ chức phiên tòa trực tuyến
Căn cứ theo quy định tại Nghị quyết 33/2021/QH15 về tổ chức phiên tòa trực tuyến. Nay việc tổ chức phiên tòa trực tuyến được hướng dẫn tại Thông tư liên tịch 05/2021/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BQP-BTP với một số điểm đáng chú ý sau đây:
Thủ tục tố tụng tại phiên tòa trực tuyến theo Điều 13 Thông tư liên tịch 05/2021/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BQP-BTP như sau:
- Trình tự, thủ tục phiên tòa trực tuyến thực hiện như phiên tòa thông thường theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Luật Tố tụng hành chính 2015.
- Một số yêu cầu cần thực hiện tại phiên tòa trực tuyến như sau:
+ Tòa án kiểm tra căn cước của những người tham gia phiên tòa thông qua so sánh trực tuyến các giấy tờ tùy thân hoặc thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Đối với phiên tòa xét xử vụ án hình sự tại điểm cầu thành phần thì công chức Tòa án hoặc cán bộ, chiến sĩ thuộc cơ sở giam giữ hỗ trợ phiên tòa phải kiểm tra sự có mặt của những người được triệu tập và thông báo cho Thư ký phiên tòa;
+ Khi khai mạc, Thẩm phán chủ tọa phiên tòa phải phổ biến thêm việc xét xử trực tuyến vẫn đảm bảo các trình tự, thủ tục tố tụng; các quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo, bị hại, đương sự vẫn được thực hiện theo quy định pháp luật tố tụng;
+ Trường hợp người tham gia tố tụng tại điểm cầu thành phần cung cấp thêm tài liệu, chứng cứ thì thực hiện như sau:
Đối với vụ án hình sự thì Thẩm phán chủ tọa phiên tòa tiếp nhận tài liệu, chứng cứ theo hình thức dữ liệu điện tử. Yêu cầu công chức Tòa án hoặc cán bộ, chiến sĩ thuộc cơ sở giam giữ hỗ trợ thực hiện sao chụp và trình chiếu tài liệu, chứng cứ tại phiên tòa cho Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên tại điểm cầu trung tâm xem xét, quyết định.
+ Phiên tòa trực tuyến phải được ghi âm, ghi hình có âm thanh dưới dạng dữ liệu điện tử;
+ Biên bản phiên tòa tuân thủ biểu mẫu theo quy định của pháp luật tố tụng. Ghi rõ phiên tòa diễn ra tại các điểm cầu nào; ghi rõ họ, tên Kiểm sát viên, công chức Tòa án, Viện kiểm sát hoặc cán bộ, chiến sĩ thuộc cơ sở giam giữ, tại điểm cầu thành phần.
Trường hợp có người tham gia tố tụng đề nghị được xem biên bản phiên tòa thì Thư ký phiên tòa trình chiếu biên bản phiên tòa cho người đề nghị và thực hiện các thủ tục khác có liên quan (nếu có) theo quy định của pháp luật về tố tụng;
+ Bản án, quyết định của Tòa án phải tuân thủ biểu mẫu theo quy định của pháp luật tố tụng. Phần mở đầu của bản án, quyết định của Tòa án phải ghi rõ phiên tòa diễn ra tại các điểm cầu nào; ghi rõ họ, tên Kiểm sát viên, công chức Tòa án, Viện kiểm sát hoặc cán bộ, chiến sĩ thuộc cơ sở giam giữ, tại điểm cầu thành phần.
- Xác định tư cách tham gia tố tụng của người hỗ trợ tổ chức phiên tòa tại điểm cầu thành phần như sau:
+ Kiểm sát viên, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên là người tiến hành tố tụng;
+ Cán bộ, chiến sĩ thuộc cơ sở giam giữ hoặc công chức khác thuộc Tòa án, Viện kiểm sát là người tham gia tố tụng khác.
3. Một số thuận lợi và khó khăn khi tổ chức phiên tòa trực tuyến
Thuận lợi:
- Công tác xét xử trực tuyến được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện, được lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện với quyết tâm cao, kịp thời.
- Nhiều Tòa án đã trang bị phòng xét xử, đầu tư, bố trí đầy đủ các trang thiết bị và nền tảng trực tuyến hiện đại để phục vụ việc xét xử trực tuyến.
- Chủ trương và triển khai xét xử trực tuyến được đông đảo các cấp, các ngành và người dân đồng tình ủng hộ và sự quyết tâm triển khai thực hiện tốt của cơ quan, cán bộ, công chức Tòa án các cấp thuộc diện được xét xử trực tuyến.
- Các vụ án được xét xử trực tuyến đều diễn ra kịp thời, thuận lợi, xuyên suốt cho cả cơ quan, người THTT, người có liên quan đến vụ án và người theo dõi, quan tâm vụ án, mà tính tôn nghiêm của pháp luật trong hoạt động xét xử vẫn được bảo đảm.
Khó khăn:
- Nhận thức và thực hiện xét xử trực tuyến của một số cán bộ, công chức Tòa án còn hạn chế, đặc biệt là am hiểu để lựa chọn đưa vụ việc có tình tiết, tính chất đơn giản, kể cả vụ án đơn giản nhưng không phải thông tin, tài liệu trong hồ sơ vụ án nào cũng đã bảo đảm tính đầy đủ, rõ ràng là “rào cản”, “nhạy cảm” để quyết định xét xử trực tiếp hoặc trực tuyến.
- Theo báo cáo của cơ quan chức năng, đến nay còn nhiều Tòa án chưa trang bị đầy đủ trang thiết bị cần thiết, tương xứng và cơ sở giam giữ chưa được đầu tư đồng bộ mà phần lớn thiết bị là đi mượn, cho thuê và tận dụng các thiết bị từ phòng họp trực tuyến hiện có để phục vụ xét xử trực tuyến.
- Trình độ, kiến thức, am hiểu về công nghệ thông tin để vận hành các trang thiết bị trực tuyến tại Tòa án, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan còn nhiều hạn chế, lúng túng sẽ là “rào cản” để xét xử trực tuyến.
- Nhận thức, ý thức trách nhiệm của các cấp, các ngành về đầu tư kính phí cho việc mua sắm, đầu tư trang thiết bị công nghệ, nền tảng số để phục vụ cho xét xử trực tuyến chưa phải ai cũng có ý chí quyết tâm thực hiện.
Xem thêm: Tổ chức phiên tòa trực tuyến? Các quy định pháp luật về tổ chức phiên tòa trực tuyến
Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Hướng dẫn tổ chức phiên tòa trực tuyến mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 19006162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!
