Mục lục bài viết

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một trong những di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội, gắn liền với truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo và trọng dụng hiền tài của dân tộc. Văn Miếu được khởi dựng dưới triều vua Lý Thánh Tông vào năm 1070; đến năm 1076, vua Lý Nhân Tông cho xây dựng Quốc Tử Giám. Trải qua nhiều thế kỷ, nơi đây trở thành một biểu tượng đặc biệt của nền giáo dục và văn hiến Việt Nam.

Một chuyến tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám vì vậy không đơn thuần là hoạt động vui chơi, trải nghiệm mà còn là cơ hội để học sinh trực tiếp tìm hiểu lịch sử, kiến trúc, truyền thống khoa bảng và ý thức trách nhiệm của mỗi người đối với việc bảo vệ di sản văn hóa dân tộc.

 

1. Ý nghĩa của việc tham quan di tích lịch sử văn hóa Văn Miếu - Quốc Tử Giám

1.1. Giúp học sinh hiểu sâu hơn về lịch sử giáo dục Việt Nam

Một trong những ý nghĩa quan trọng nhất của chuyến tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám là biến những kiến thức tưởng như xa xôi trong sách vở thành những hình ảnh cụ thể trước mắt.

Học sinh được tận mắt nhìn thấy Văn Miếu Môn, Đại Trung Môn, Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang, những tấm bia Tiến sĩ, khu Đại Thành và Thái Học.

Mỗi công trình đều gắn với một phần của lịch sử.

Văn Miếu được xây dựng từ năm 1070. Quốc Tử Giám ra đời năm 1076, gắn với lịch sử giáo dục của nước ta thời phong kiến. Đến thời Lê, việc dựng bia ghi danh những người đỗ đại khoa tiếp tục thể hiện chính sách đề cao người tài.

Những kiến thức ấy khi được tiếp nhận trực tiếp tại di tích thường tạo ấn tượng sâu sắc hơn so với việc chỉ đọc qua sách giáo khoa.

 

1.2. Bồi đắp truyền thống hiếu học và tôn sư trọng đạo

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là một biểu tượng nổi bật của truyền thống hiếu học.

Tại đây hiện còn 82 bia Tiến sĩ ghi danh 1.304 người đỗ đại khoa qua nhiều khoa thi. Những tấm bia không chỉ lưu giữ tên tuổi của tiền nhân mà còn cho thấy sự coi trọng tri thức và nhân tài trong lịch sử dân tộc.

Đối với học sinh, đứng trước những tấm bia đã tồn tại qua hàng trăm năm có thể gợi lên nhiều suy nghĩ.

Thành công trong học tập không đến từ may mắn mà đòi hỏi sự kiên trì, ý chí và quá trình rèn luyện lâu dài.

Chuyến tham quan vì thế có thể trở thành động lực để mỗi học sinh xác định rõ hơn mục tiêu học tập của mình.

 

1.3. Giáo dục ý thức trọng dụng nhân tài

Một nội dung nổi bật tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám là tư tưởng đề cao vai trò của hiền tài đối với đất nước.

Thông điệp được lưu lại trên văn bia khoa thi năm 1442 của Thân Nhân Trung nhấn mạnh rằng sự hưng thịnh của quốc gia có quan hệ mật thiết với đội ngũ người tài.

Từ đó, học sinh có thể hiểu rằng việc học không chỉ phục vụ lợi ích cá nhân.

Tri thức, tài năng và phẩm chất của mỗi người còn có thể đóng góp cho sự phát triển chung của xã hội.

 

1.4. Giúp người học cảm nhận trực tiếp vẻ đẹp kiến trúc truyền thống

Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn là một không gian kiến trúc đặc sắc.

Khuê Văn Các với kiến trúc thanh thoát, giếng Thiên Quang vuông vắn, những dãy bia Tiến sĩ, mái ngói cổ và những hàng cây lâu năm tạo thành một tổng thể hài hòa.

Đặc biệt, 82 bia Tiến sĩ vừa mang giá trị lịch sử vừa chứa đựng giá trị tư liệu và nghệ thuật. Tư liệu cho biết hệ thống bia đã được ghi nhận là Di sản tư liệu thế giới và được công nhận là Bảo vật quốc gia; toàn bộ Văn Miếu - Quốc Tử Giám được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

 

1.5. Biến di tích thành một “lớp học mở”

Điểm khác biệt giữa tham quan di tích với một tiết học thông thường nằm ở trải nghiệm trực tiếp.

Học sinh có thể quan sát kiến trúc, đọc thông tin trên hiện vật, nghe thuyết minh, chụp ảnh tư liệu và đặt câu hỏi về những điều mình nhìn thấy.

Kiến thức Lịch sử, Ngữ văn và Giáo dục công dân vì thế có thể được kết nối trong cùng một chuyến đi.

Đây chính là giá trị của giáo dục trải nghiệm: học không chỉ bằng việc đọc và ghi nhớ mà còn bằng quan sát, cảm nhận và suy ngẫm.

 

1.6. Hình thành ý thức bảo vệ di sản văn hóa

Khi trực tiếp nhìn thấy những hiện vật đã tồn tại hàng trăm năm, học sinh dễ nhận ra rằng di sản rất quý giá nhưng cũng rất dễ bị tổn thương.

Một nét khắc lên tường, một lần trèo lên công trình hay hành động chạm, xoa liên tục vào hiện vật đều có thể gây ảnh hưởng lâu dài.

Vì vậy, chuyến tham quan còn giúp hình thành thái độ ứng xử văn minh: quan sát nhưng không xâm hại, tìm hiểu nhưng không làm biến dạng, yêu quý di sản bằng những hành động cụ thể.

 

2. Hướng dẫn lập dàn ý bài văn kể lại chuyến tham quan Văn Miếu chi tiết

Khi kể lại chuyến tham quan một di tích lịch sử - văn hóa, học sinh không nên biến bài viết thành một bài giới thiệu thuần túy về di tích.

Trọng tâm vẫn phải là “chuyến đi của em”.

Do đó, bài viết cần kết hợp ba yếu tố:

Kể chuyện + miêu tả + biểu cảm.

Trình tự thích hợp nhất là kể theo diễn biến thời gian kết hợp với thứ tự các địa điểm đã tham quan.

 

2.1. Mở bài

Có thể giới thiệu:

  • Chuyến tham quan diễn ra khi nào?
  • Đi cùng ai: gia đình, bạn bè hay nhà trường?
  • Địa điểm tham quan là Văn Miếu - Quốc Tử Giám.
  • Vì sao có chuyến đi?
  • Tâm trạng trước chuyến tham quan.

Ví dụ:

Nhân một buổi hoạt động ngoại khóa của trường, lớp em có dịp đến tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Từ lâu em đã biết nơi đây qua sách vở, nhưng đây là lần đầu tiên em được tận mắt nhìn thấy một trong những biểu tượng của truyền thống hiếu học Việt Nam. Vì vậy, ngay từ sáng sớm, em đã vô cùng háo hức.

 

2.2. Thân bài

Chặng 1: Chuẩn bị và bắt đầu chuyến đi

Kể lại:

  • Thời gian tập trung.
  • Không khí trên đường.
  • Cảm xúc của bản thân và các bạn.
  • Ấn tượng đầu tiên khi tới Văn Miếu.

Có thể miêu tả khung cảnh cổ kính, những bức tường, hàng cây hoặc không khí khác biệt so với phố phường bên ngoài.

Chặng 2: Tham quan khu vực cổng và Đại Trung Môn

Có thể kể về cổng Tứ trụ, bia Hạ mã, Văn Miếu Môn và Đại Trung Môn.

Tập trung vào cảm giác khi từ phố xá nhộn nhịp bước vào một không gian yên tĩnh, nhiều cây xanh và mang vẻ cổ kính.

Chặng 3: Tham quan Khuê Văn Các và giếng Thiên Quang

Đây là một trong những đoạn nên dành nhiều chi tiết miêu tả.

Có thể quan sát:

  • Màu sắc của Khuê Văn Các.
  • Kiến trúc tầng gác.
  • Những ô cửa tròn.
  • Mái ngói.
  • Giếng Thiên Quang.
  • Bóng cây và bầu trời phản chiếu trên mặt nước.

Sau phần miêu tả nên thêm cảm xúc: ngạc nhiên, thích thú, tự hào hoặc khâm phục tài năng kiến trúc của người xưa.

Chặng 4: Tham quan vườn bia Tiến sĩ

Đây có thể xem là phần trọng tâm của bài.

Kể lại việc được nhìn thấy 82 bia Tiến sĩ dựng trên lưng rùa đá.

Có thể thuật lại lời của giáo viên hoặc hướng dẫn viên về truyền thống khoa bảng và tư tưởng trọng dụng hiền tài.

Sau đó chuyển sang suy nghĩ của bản thân:

Đứng trước những tấm bia ghi danh người học giỏi của nhiều thế kỷ trước, em hiểu rằng cha ông ta từ lâu đã rất coi trọng việc học và người tài.

Cũng cần chú ý không biến chi tiết này thành việc kể rằng học sinh xoa đầu rùa “lấy may”, bởi hiện vật cần được bảo vệ và người tham quan phải giữ khoảng cách theo quy định.

Chặng 5: Tham quan Đại Thành và khu Thái Học

Kể về:

  • Không gian Đại Thành.
  • Khu Thái Học.
  • Những hiện vật được trưng bày.
  • Hình ảnh người thầy Chu Văn An.
  • Câu chuyện hoặc kiến thức mà em nhớ nhất.

Từ đó liên hệ đến truyền thống tôn sư trọng đạo và trách nhiệm học tập của bản thân.

Chặng 6: Kết thúc chuyến tham quan

Kể:

  • Thời điểm ra về.
  • Cảm giác tiếc nuối hay lưu luyến.
  • Điều khiến em nhớ nhất.
  • Bài học sau chuyến đi.

 

2.3. Kết bài

Khẳng định ý nghĩa của chuyến tham quan.

Có thể kết thúc bằng suy nghĩ:

Chuyến đi giúp em hiểu thêm lịch sử dân tộc, thêm tự hào về truyền thống hiếu học và nhận thức rõ trách nhiệm bảo vệ những di sản mà cha ông để lại.

 

3. Top các bài văn mẫu kể về chuyến đi tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám

3.1. Bài văn mẫu số 1 - Kể lại chuyến tham quan Văn Miếu cùng nhà trường

Một buổi sáng mùa thu, trong tiết trời Hà Nội dịu mát, lớp em có một chuyến tham quan mà em đã mong chờ từ rất lâu: đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Đây không chỉ là một hoạt động ngoại khóa mà còn là cơ hội để chúng em trực tiếp tìm hiểu về một di tích gắn với truyền thống hiếu học của dân tộc.

Từ sáng sớm, sân trường đã rộn ràng tiếng nói cười. Bạn nào cũng chuẩn bị nước uống, mũ và sổ ghi chép. Sau khi cô giáo điểm danh, cả lớp lên xe. Suốt quãng đường, cô kể cho chúng em nghe một vài câu chuyện về Văn Miếu. Càng nghe, em càng háo hức muốn được tận mắt nhìn thấy nơi mà trước đây mình chỉ biết qua sách giáo khoa.

Khi đến nơi, điều đầu tiên khiến em chú ý là vẻ cổ kính và yên tĩnh của di tích. Chỉ cách những con phố đông đúc của Hà Nội không xa nhưng bên trong Văn Miếu lại có một không khí rất khác. Những bức tường cũ, mái ngói, hàng cây xanh khiến bước chân của mọi người dường như cũng chậm lại.

Đi sâu vào bên trong, chúng em đến Khuê Văn Các. Công trình nổi bật với màu đỏ và những ô cửa tròn đặc biệt. Cô giáo giải thích rằng Khuê Văn Các gắn với biểu tượng của văn chương và trí tuệ. Phía trước là giếng Thiên Quang với mặt nước phẳng lặng. Nhìn bóng trời và cây cối in trên mặt nước, em cảm nhận được vẻ thanh bình rất riêng của nơi đây.

Nhưng địa điểm khiến em ấn tượng nhất là khu bia Tiến sĩ. Những tấm bia đá được đặt ngay ngắn trên lưng rùa khiến cả lớp chăm chú quan sát. Khi nghe giới thiệu rằng trên các bia có ghi danh những người đỗ đại khoa thời xưa, em bất giác nghĩ đến biết bao năm tháng học hành và rèn luyện của họ. Những cái tên đã tồn tại qua hàng trăm năm như một lời nhắc nhở rằng tri thức luôn được dân tộc trân trọng.

Cô giáo cũng nhắc chúng em không được chạm tay vào bia hay đầu rùa. Thay vì chen nhau tìm cách “cầu may”, cả lớp đứng phía ngoài hàng rào để quan sát. Em nhận ra rằng tôn trọng di tích không phải điều gì xa vời mà bắt đầu từ những hành động rất nhỏ.

Điểm cuối cùng chúng em ghé thăm là khu Thái Học. Tại đây, em được biết thêm về Quốc Tử Giám và người thầy Chu Văn An. Câu chuyện về một người thầy tài năng, cương trực khiến em càng thêm kính trọng truyền thống tôn sư trọng đạo của cha ông.

Buổi tham quan kết thúc vào đầu giờ chiều. Trên đường trở về, mọi người vẫn ríu rít kể về những điều vừa nhìn thấy. Riêng em cảm thấy chuyến đi đã giúp những trang lịch sử trở nên gần gũi hơn rất nhiều. Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ là một công trình cổ mà còn là nơi lưu giữ tinh thần hiếu học của biết bao thế hệ. Em tự nhủ mình phải cố gắng học tập tốt hơn và biết trân trọng, bảo vệ những di sản quý giá của quê hương.

 

3.2. Bài văn mẫu số 2 - Chuyến tham quan Văn Miếu cùng gia đình

Trong những địa điểm em từng được tham quan ở Hà Nội, Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi để lại trong em nhiều ấn tượng đặc biệt nhất.

Chuyến đi diễn ra vào một sáng cuối tuần. Bố nói rằng thay vì đến trung tâm thương mại như mọi lần, cả nhà sẽ dành một ngày để tìm hiểu một địa danh lịch sử. Khi biết điểm đến là Văn Miếu, em lập tức đồng ý.

Bước qua cổng, em có cảm giác như vừa đi từ một Hà Nội hiện đại trở về với không gian của nhiều thế kỷ trước. Những mái ngói cổ, hàng cây xanh và con đường lát gạch tạo nên vẻ yên bình, trang nghiêm.

Em thích nhất Khuê Văn Các. Trước đây em đã nhìn thấy công trình này qua nhiều hình ảnh, nhưng khi đứng ngay phía trước, em mới cảm nhận rõ vẻ đẹp thanh thoát của nó. Bố chỉ cho em những ô cửa tròn trên tầng gác và giải thích về ý nghĩa biểu tượng của văn chương, trí tuệ.

Đi thêm một đoạn, cả nhà đến khu bia Tiến sĩ. Hai dãy bia nằm trang nghiêm dưới mái che. Em chăm chú nhìn những hàng chữ cổ khắc trên đá và tự hỏi những người được ghi tên ở đây đã phải học tập như thế nào để vượt qua những kỳ thi khó khăn của thời xưa.

Mẹ nói rằng điều đáng quý không chỉ là việc họ thi đỗ mà còn là truyền thống coi trọng tri thức của dân tộc. Lúc ấy, em hiểu rằng Văn Miếu không phải nơi người ta đến để cầu mong mình tự nhiên học giỏi. Những tấm bia trước mặt giống như lời nhắc rằng muốn thành công phải có sự cố gắng thực sự.

Trước khi ra về, cả nhà ghé khu Thái Học. Em được nghe thêm câu chuyện về thầy Chu Văn An và càng hiểu hơn ý nghĩa của hai chữ “người thầy”.

Chuyến tham quan không quá dài nhưng đã đem lại cho em nhiều kiến thức. Em nhận ra một di tích chỉ thực sự sống khi mỗi thế hệ tiếp tục tìm hiểu, trân trọng và bảo vệ nó. Đó có lẽ là bài học quý nhất mà em nhận được sau chuyến đi.

 

3.3. Bài văn mẫu số 3 - Bài văn giàu cảm xúc, đạt điểm cao

Hà Nội có rất nhiều địa danh nổi tiếng, nhưng nếu phải lựa chọn một nơi khiến em cảm nhận rõ nhất chiều sâu của lịch sử và truyền thống hiếu học, em sẽ nghĩ ngay đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Sáng hôm ấy, bầu trời trong xanh. Khi xe của trường dừng lại, chúng em nhanh chóng xếp hàng trước cổng. Những tiếng nói cười ban đầu dần nhỏ lại khi cả đoàn bước vào không gian cổ kính phía trong.

Dưới những tán cây xanh, con đường lát gạch dẫn chúng em qua từng lớp cổng. Mỗi bước chân giống như đưa em rời xa nhịp sống hiện đại để đến gần hơn với những câu chuyện của cha ông.

Khuê Văn Các xuất hiện trước mắt khiến cả lớp không khỏi thích thú. Màu đỏ nổi bật giữa nền cây xanh, những ô cửa tròn và mái ngói cổ kính tạo nên một vẻ đẹp vừa trang trọng vừa thanh thoát. Gần đó, giếng Thiên Quang nằm yên bình dưới bầu trời. Em đứng thật lâu nhìn những bóng cây in xuống mặt nước và bất giác cảm thấy nơi đây có một sự tĩnh lặng rất đặc biệt.

Rời Khuê Văn Các, chúng em đến vườn bia Tiến sĩ. Trước những tấm bia đá đã trải qua hàng trăm năm mưa nắng, em bỗng cảm thấy những bài học lịch sử không còn xa xôi nữa. Mỗi cái tên được khắc trên đá từng là một con người thật, từng miệt mài học tập và bước qua những kỳ thi khó khăn.

Khi nghe thầy giáo kể về quan niệm coi hiền tài là sức mạnh của quốc gia, em hiểu rằng người xưa dựng bia không chỉ để ghi lại tên những người thi đỗ. Những tấm bia còn gửi tới các thế hệ sau một thông điệp: đất nước muốn phát triển phải biết coi trọng tri thức và con người có tài, có đức.

Điểm cuối của hành trình là khu Thái Học. Trước hình ảnh người thầy Chu Văn An, em cảm nhận sâu sắc hơn truyền thống tôn sư trọng đạo. Một dân tộc coi trọng người học cũng đồng thời là một dân tộc biết kính trọng người dạy học.

Buổi chiều, khi bước ra khỏi Văn Miếu, tiếng xe cộ của Hà Nội lại vang lên xung quanh. Em ngoái nhìn những mái ngói cổ phía sau cánh cổng và bỗng thấy chuyến đi thật ngắn.

Nhưng những gì chuyến đi để lại thì không hề ngắn ngủi. Em hiểu rằng truyền thống hiếu học không nằm trong những lời nói lớn lao. Với một học sinh, tiếp nối truyền thống ấy trước hết là biết trân trọng cơ hội học tập, kính trọng thầy cô, chăm chỉ rèn luyện và có ý thức gìn giữ những di sản mà cha ông đã trao lại cho thế hệ hôm nay.

 

4. Những lưu ý quan trọng khi tham quan di tích lịch sử văn hóa tại Việt Nam

Tham quan di tích không giống hoàn toàn với hoạt động vui chơi tại một địa điểm giải trí. Người tham quan đang tiếp xúc với những công trình, hiện vật và không gian chứa đựng giá trị lịch sử của cộng đồng, vì vậy cần có cách ứng xử phù hợp.

 

4.1. Lựa chọn trang phục phù hợp

Nên mặc trang phục:

  • Gọn gàng.
  • Lịch sự.
  • Kín đáo.
  • Thuận tiện cho việc đi bộ.

Đặc biệt tại những di tích có không gian thờ tự, cần tránh trang phục phản cảm hoặc không phù hợp với tính chất trang nghiêm của địa điểm.

 

4.2. Không tự ý chạm vào hiện vật

Không nên:

  • Sờ hoặc xoa hiện vật.
  • Ngồi lên bia đá.
  • Leo trèo lên công trình.
  • Tì, dựa vào hiện vật cổ.
  • Di chuyển đồ vật.
  • Vượt qua hàng rào bảo vệ.

Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, cần tuyệt đối tránh hành động xoa đầu rùa đá để “cầu may”. Việc nhiều người liên tục chạm vào bề mặt đá có thể làm hiện vật bị hao mòn theo thời gian.

 

4.3. Tuyệt đối không viết, vẽ hoặc khắc tên

Không viết tên lên tường.

Không khắc chữ lên cây.

Không vẽ lên công trình.

Không để lại “dấu ấn” cá nhân trên hiện vật.

Một dòng chữ có thể chỉ mất vài giây để viết nhưng có thể gây tổn hại lâu dài cho một di tích đã tồn tại hàng trăm năm.

 

4.4. Giữ gìn vệ sinh và cảnh quan

Người tham quan cần:

  • Bỏ rác đúng nơi quy định.
  • Không ngắt hoa, bẻ cành.
  • Không giẫm lên thảm cỏ khi có quy định hạn chế.
  • Không ném rác hoặc tiền xuống giếng, hồ.
  • Không làm ảnh hưởng đến cảnh quan chung.

 

4.5. Giữ trật tự và tôn trọng không gian chung

Nên đi nhẹ, nói vừa đủ nghe, đặc biệt ở khu vực thờ tự.

Không la hét, đùa nghịch quá mức hoặc có những hành vi làm ảnh hưởng tới những người đang tham quan, nghiên cứu hay thực hành tín ngưỡng.

 

4.6. Thực hiện hoạt động tâm linh đúng nơi quy định

Nếu thắp hương, cần thực hiện tại khu vực được phép.

Không tự ý đốt vàng mã, đốt lửa hoặc thắp hương tại những nơi có nguy cơ cháy, đặc biệt là trong các công trình bằng gỗ.

Không rải hoặc nhét tiền vào hiện vật, khe tường hay những vị trí không được quy định.

 

4.7. Tuân thủ hướng dẫn của Ban quản lý di tích

Mỗi di tích có thể có những quy định riêng về:

  • Khu vực được tham quan.
  • Chụp ảnh, quay phim.
  • Giờ mở cửa.
  • Hoạt động tín ngưỡng.
  • Khu vực hạn chế tiếp cận.
  • Bảo vệ hiện vật.

Vì vậy, ngoài những nguyên tắc chung, khách tham quan cần đọc biển hướng dẫn và thực hiện yêu cầu của Ban quản lý.

 

5. Các quy định pháp luật về bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử

Bảo vệ di tích không chỉ là một chuẩn mực văn hóa mà còn là trách nhiệm pháp lý. Theo nội dung tư liệu, pháp luật Việt Nam quy định từ trách nhiệm bảo vệ di sản, những hành vi bị cấm đến chế tài hành chính và trách nhiệm hình sự đối với hành vi xâm hại nghiêm trọng.

 

5.1. Luật Di sản văn hóa năm 2024

Luật Di sản văn hóa năm 2024 - Luật số 45/2024/QH15 - được Quốc hội thông qua ngày 23/11/2024 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Theo nội dung Điều 6 được dẫn trong tư liệu, di sản văn hóa trên lãnh thổ Việt Nam đều được quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị theo quy định pháp luật.

Đặc biệt, bảo vệ và phát huy giá trị di sản không phải nhiệm vụ riêng của Nhà nước hoặc cơ quan quản lý.

Đó còn là quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cộng đồng và mỗi cá nhân.

Điều này có nghĩa một học sinh khi đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám cũng là một chủ thể có trách nhiệm với di sản thông qua những hành động rất cụ thể như không viết vẽ lên công trình, không chạm vào hiện vật và tuân thủ nội quy tham quan.

 

5.2. Chính sách gắn bảo tồn di sản với giáo dục

Tư liệu dẫn Điều 7 Luật Di sản văn hóa năm 2024 về chính sách miễn, giảm vé tham quan, học tập và nghiên cứu di sản đối với một số đối tượng, trong đó có trẻ em, học sinh và sinh viên.

Quy định này thể hiện sự gắn kết giữa bảo tồn di sản và giáo dục.

Di sản không chỉ cần được gìn giữ mà còn cần được giới thiệu, nghiên cứu và truyền lại cho các thế hệ sau.

 

5.3. Những hành vi xâm hại di tích bị nghiêm cấm

Theo Điều 9 Luật Di sản văn hóa năm 2024 được dẫn trong tư liệu, các nhóm hành vi bị nghiêm cấm bao gồm việc chiếm đoạt di sản; làm sai lệch yếu tố gốc, nội dung hoặc giá trị di tích; xâm hại, hủy hoại hoặc gây nguy cơ hủy hoại di sản; lấn chiếm, hủy hoại đất có di tích cùng những hành vi xâm phạm khác.

Như vậy, nguyên tắc quan trọng nhất có thể ghi nhớ là:

Tham quan và khai thác giá trị di tích phải đi đôi với bảo vệ tính nguyên vẹn của di tích.

 

5.4. Mức phạt đối với hành vi viết, vẽ, làm bẩn di tích

Theo nội dung Nghị định số 38/2021/NĐ-CP được tư liệu dẫn lại, hành vi viết, vẽ, làm bẩn hoặc làm ô uế di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh có thể bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng và phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.

Vì vậy, hành động khắc tên hoặc viết chữ lên di tích không phải một trò đùa vô hại.

 

5.5. Mức phạt đối với việc giới thiệu sai lệch giá trị di tích

Tư liệu dẫn khoản 2 Điều 20 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP với mức phạt từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với hành vi tuyên truyền, giới thiệu sai lệch nội dung, giá trị của di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh.

Quy định này cho thấy bảo vệ di sản không chỉ là bảo vệ vật thể mà còn bao gồm việc tôn trọng giá trị lịch sử và thông tin gắn với di tích.

 

5.6. Mức phạt đối với hành vi làm hư hại hiện vật

Theo nội dung tư liệu, hành vi làm hư hại hiện vật trong bảo tàng, di tích lịch sử - văn hóa hoặc danh lam thắng cảnh đã được xếp hạng hay đưa vào danh mục kiểm kê có thể bị phạt từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.

Hành vi hủy hoại, làm thay đổi yếu tố gốc cấu thành di tích hoặc lấn chiếm đất thuộc di tích có thể chịu mức phạt từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng theo trường hợp được nêu.

Tư liệu cũng lưu ý các mức phạt hành chính nêu trên áp dụng đối với cá nhân; đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền bằng hai lần mức phạt đối với cá nhân.

 

5.7. Xâm hại di tích nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Không phải mọi hành vi xâm hại di tích đều chỉ dừng ở xử phạt hành chính.

Tư liệu dẫn Điều 345 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, về tội vi phạm các quy định về bảo vệ và sử dụng di tích lịch sử - văn hóa, danh lam, thắng cảnh gây hậu quả nghiêm trọng.

Tùy trường hợp và hậu quả, người phạm tội có thể bị cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù.

Đối với trường hợp thuộc khung tăng nặng được nêu tại khoản 2 Điều 345, hình phạt tù có thể từ 03 năm đến 07 năm.

 

5.8. Bảo vệ di tích bắt đầu từ những hành động nhỏ

Những quy định pháp luật nêu trên cho thấy bảo vệ di sản không phải một khẩu hiệu chung chung.

Đối với mỗi người, đặc biệt là học sinh, trách nhiệm ấy có thể bắt đầu bằng những việc rất đơn giản:

  • Không sờ, xoa hoặc trèo lên hiện vật.
  • Không viết, vẽ, khắc tên lên công trình.
  • Không xả rác.
  • Không bẻ cây, hái hoa.
  • Không tự ý di chuyển hiện vật.
  • Không thực hiện những hành vi mê tín làm ảnh hưởng đến di tích.
  • Tuân thủ hàng rào, biển báo và hướng dẫn của Ban quản lý.
  • Chủ động tìm hiểu và giới thiệu đúng giá trị lịch sử của di tích.

Một chuyến tham quan Văn Miếu - Quốc Tử Giám vì thế không chỉ giúp học sinh có thêm tư liệu để viết một bài văn hay. Quan trọng hơn, chuyến đi giúp người học nhận ra rằng những mái ngói cổ, bia đá, công trình kiến trúc và ký ức lịch sử đang hiện diện hôm nay là tài sản chung được nhiều thế hệ gìn giữ. Thế hệ hiện tại vừa có quyền tìm hiểu, thưởng thức những giá trị ấy, vừa có trách nhiệm trao lại chúng nguyên vẹn nhất có thể cho những người đến sau.

Quý bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm: