I. Khái quát tác giả Nguyễn Trải và tác phẩm Bảo kính cảnh giới
1. Tác giả
- Nguyễn Trãi sinh năm 1380, mất năm 1442, hiệu là Ức Trai, quê ở làng Chi Ngại (Chi Linh, Hải Dương) sau rời về Nhị Khê (Thường Tín, Hà Tây, nay thuộc Hà Nội)
- Gia đình: Nguyễn Trãi sinh ra trong một gia đình cả bên nội và bên ngoại đều có hai truyền thống lớn là yêu nước và văn hóa, văn học. Chính điều này đã tạo điều kiện cho Nguyễn Trãi được tiếp xúc và thấu hiểu tư tưởng chính trị của Nho giáo.
- Sự nghiệp sáng tác: Nguyễn Trãi là tác giả xuất sắc về nhiều thể loại văn học, bao gồm cả chữ Hán và chữ Nôm
+ Sáng tác viết bằng chữ Hán: Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Ức Trai thi tập, Chí Linh sơn phú, Băng Hồ di sự lục, Lam Sơn thực lục, Văn bia Vĩnh Lăng, Văn loại.
+ Sáng tác viết bằng chữ Nôm: Quốc âm thi tập gồm 254 bài thơ viết theo thể Đường luật hoặc Đường luật xen lục ngôn.
- Phong cách sáng tác:
+ Văn chính luận: Nguyễn Trãi là nhà văn chính luận kiệt xuất, những tác phẩm văn chính luận của ông có luận điểm vững chắc, lập luận chặt chẽ với giọng điệu linh hoạt
+ Nguyễn Trãi là nhà thơ trữ tình sâu sắc.
2. Tác phẩm
a. Thể loại: Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn
b. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác
- Là bài thứ 43 thuộc phần “Bảo kính cảnh giới” (gương báu răn mình), ở phần vô đề của Quốc âm thi tập
- Bài thơ ra đời trong những năm Nguyễn Trãi là nhàn quan, không được vua tin dùng như trước.
c. Tóm tắt văn bản
Bảo kính cảnh giới Bài thơ miêu tả vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên ngày hè qua đó thể hiện tâm hồn chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước tha thiết của tác giả.
d. Giá trị nội dung văn bản
- Vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên ngày hè
- Tâm hồn chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước tha thiết của tác giả.
e. Giá trị nghệ thuật văn bản
- Từ ngữ giản dị, giàu sức biểu cảm
- Hình ảnh thơ gần gũi, bình dị.
- Sử dụng câu thơ lục ngôn tạo nên sự thay đổi âm điệu, có hiệu quả to lớn trong việc thể hiện cảm xúc, mong ước của tác giả.
II. Một số mẫu kết bài Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi hay nhất
1. Mẫu số 1
Điểm nổi bật của bài thơ là sự hòa quyện giữa những nét tân tiến hiện đại, thể hiện sự sống nguyên khơi của cuộc sống thường nhật, điều rất hiếm có trong văn học trung đại, với chất liệu truyền thống của một mùa hè đã trở thành huyền thoại, tạo nên dấu ấn độc đáo của tâm hồn thơ Nguyễn Trãi. Ông dùng thể thơ lục ngôn xen thất ngôn, nhịp thơ phong phú, uyển chuyển. Bài thơ là một sự đột phá bằng cách dùng nhiều hình ảnh sinh động miêu tả thiên nhiên bằng các động từ mạnh làm cho bức tranh ngày hè tràn đầy sức sống. Đọc bài thơ, ta không chỉ nhìn thấy cảnh thiên nhiên tươi đẹp mà còn cảm nhận được tâm tư cao cả của nhà thơ. “Bảo kính cảnh giới” đã biểu lộ tấm lòng nhà thơ đầy nhân nghĩa và cao quý khiến người đời kính phục, dân chúng biết ơn bởi những đóng góp của ông dành cho đất nước. Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào thì trong lòng Nguyễn Trãi vẫn mãi hướng về nhân dân, một lòng trung quân ái quốc.
2. Mẫu số 2
Có thể nhận ra được “Cảnh ngày hè”, một trong số bài thơ của chùm thơ 61 bài “Bảo kính cảnh giới” ta không chỉ gặp được một tâm hồn tinh tế nhạy cảm trước thiên nhiên của một người nghệ sĩ mà còn thấy được một tấm lòng luôn cháy sáng vì nước vì dân của vị anh hùng dân tộc. Một bức tranh thiên nhiên vô cùng đẹp, tất cả nhưng màu sắc đều thể hiện đặc trưng của mùa hè. Có thể nói chắc hẳn nhà thơ phải là một người yêu thiên nhiên nhiều lắm thì mới có thể cảm nhận được cả những bước sinh trưởng của cây cối mùa hè như thế. Đồng thời ta cũng thấy được một tâm hồn trung nghĩa với nhân dân. Mặc dù xa rời quan trường nhưng ông không lúc nào không lo cho nhân dân, mong muốn nhân dân có một cuộc sống an lành bình yên.
3. Mẫu số 3
“Cảnh ngày hè” được sáng tác theo thể thơ lục ngôn xen thất ngôn với nhịp thơ phong phú và uyển chuyển. Bài thơ đã đổi mới với tính sáng tạo khuôn mẫu của văn học trung đại bằng việc dùng nhiều hình ảnh sinh động, qua cách miêu tả thiên nhiên và đặc biệt là việc dùng ngôn ngữ. Bằng các động từ mạnh, các từ tượng thanh được dùng liên tục làm cho bức tranh mùa hè không phải là hình ảnh yên lặng trên trang giấy mà tràn đầy sức sống. Nguyễn Trãi đã gần gũi ngôn ngữ thơ ca với ngôn ngữ đời sống, khai phá con đường cho xu hướng dân tộc hóa, bình dị hóa của thơ ca Việt Nam sau này. Cuộc sống đa sắc đa vị đã được Nguyễn Trãi tái tạo một cách đầy chính xác và sinh động. Nhưng đọc bài thơ, ta không chỉ đơn giản nhìn thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên mùa hè rực rỡ, sống động mà còn cảm nhận được vẻ đẹp phong phú, thanh cao của tâm hồn thơ Nguyễn Trãi. Một tâm hồn thơ đã gắn bó sâu vào đời sống thiên nhiên, một cảm xúc thơ đã hòa nhịp với mạch sống nhân dân, dân tộc.
4. Mẫu số 4
Có thể nói Bảo kính cảnh giới là một bài thơ vừa có nội dung ý nghĩa lại vừa có nhiều nét đặc sắc về nghệ thuật. Bài thơ xứng đáng là một trong những bài thơ trữ tình hay nhất của Nguyễn Trãi. Bài thơ này đã làm rõ nỗi niềm tâm sự của Nguyễn Trãi trong thời gian ở Côn Sơn với tấm lòng yêu nước thương dân vẫn ngày đêm “cuồn cuộn nước triều Đông”. Ông yêu thiên nhiên cây cỏ say đắm. Và có lẽ chính thiên nhiên đã cứu Nguyễn Trãi thoát khỏi những phút giây bi quan của cuộc đời mình. Dù sống với cuộc sống thiên nhiên nhưng Ức Trai vẫn canh cánh “một tấc lòng ưu ái cũ”. Nguyễn Trãi vẫn không quên lý tưởng nhàn dân, lý tưởng nhân nghĩa, lý tưởng: mong cho thôn cùng xóm vắng không có một tiếng oán than, đau sầu.
5. Mẫu số 5
Bài thơ Bảo kính cảnh giới đặc sắc về cả nội dung và nghệ thuật. Qua đó, ta thấy được vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi. Ông là người yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước. Nhưng trên hết, ông là một người vừa có tài, vừa có tâm bởi ông luôn lo lắng cho nhân dân, cho đất nước. Ông muốn cống hiến nhiệt huyết của mình để nhân dân hạnh phúc, ấm no, đất nước giàu mạnh. Tư tưởng của Nguyễn Trãi như một bài học gửi gắm cho thế hệ trẻ về lòng yêu nước, ước mong cống hiến cho đất nước. Bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi đã rất thành công vẽ nên một bức tranh ngày hè rực rỡ, đầy sức sống. Qua đó bài thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên, đất nước và niềm khát khao cháy bỏng luôn đau đáu trong tim nhà thơ về một cuộc sống bình yên, no đủ cho muôn dân. Tuy bài thơ cách chúng ta hàng bao thế kỷ, nhưng vẻ đẹp giá trị thẩm mỹ và nhân văn vẫn còn sống mãi trong trái tim người đọc.
6. Mẫu số 6
Thật vậy “Quốc Âm thi tập” của Nguyễn Trãi được xem là đỉnh cao của thơ Nôm Đường luật, góp phần quan trọng cho nền thơ ca trung đại. Thi phẩm “Bảo kính cảnh giới” (bài 43) với những nét nổi bật về nội dung và độc đáo về hình thức nghệ thuật, bài thơ đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc. Bức tranh thiên nhiên do Nguyễn Trãi vẽ ra rất đẹp, một bức tranh tuyệt hảo mô tả vẻ đẹp tự nhiên mà quê hương ông được thiên nhiên ban cho, chứa đựng trong đó là một con người có tấm lòng nhân ái luôn ưu tiên nhân dân, quan tâm cho dân cho nước dù đã ở tuổi già. Bức tranh thiên nhiên sinh động ấy đã mang một thông điệp thẩm mỹ chạm đến tâm hồn của nhà thơ. Ông có thể muốn trốn xa cuộc đời, ngắm nhìn ánh hoàng hôn, ẩn mình trong lầu cao cũng không thể không nghe, không thấy bao vẻ đẹp thiên nhiên rực rỡ xung quanh. Cuộc sống của ông không phải của kẻ ẩn sĩ lánh đời mà chính là phản ánh của tâm hồn yêu đời nhiệt thành, vẫn biết thưởng thức được niềm vui cuộc sống bình yên để quên đi nỗi buồn riêng tư.
Trên đây Luật Minh Khuê chia sẻ các bạn học sinh 6 mẫu Kết bài Bảo kính cảnh giới của Nguyễn Trãi chọn lọc hay nhất cùng với khái quát tác giả tác phẩm bài thơ. Hy vọng những chia sẻ trên giúp ích các bạn trong việc ôn luyện môn Ngữ Văn chuẩn bị kỳ thi cuối kỳ sắp tới. Trân trọng cảm ơn các bạn đã quan tâm theo dõi bài viết!
