1. Pháp luật quy định như thế nào về hợp đồng đào tạo nghề?

Tại điểm 2 của Điều 62 trong Bộ luật Lao động 2019, có quy định các nội dung chính của hợp đồng đào tạo nghề như sau:

- Mục đích đào tạo nghề;

- Địa điểm, thời gian và mức lương trong quá trình đào tạo;

- Thời hạn cam kết làm việc sau khi hoàn thành đào tạo;

- Chi phí đào tạo và trách nhiệm liên quan đến việc hoàn trả chi phí đào tạo;

- Trách nhiệm của bên sử dụng lao động;

- Trách nhiệm của người lao động.

Trong quá trình hoạt động lao động, để nâng cao kỹ năng và trình độ, người sử dụng lao động có thể quyết định tham gia chương trình đào tạo để cập nhật kiến thức và kỹ năng, có thể tổ chức đào tạo trong nước hoặc nước ngoài. Trong trường hợp này, việc lập hợp đồng đào tạo nghề là bắt buộc và cả hai bên phải ký một bản.

Hợp đồng đào tạo nghề được thỏa thuận bởi các bên liên quan, nhưng cần đảm bảo chứa đựng các điều khoản quan trọng sau:

- Mục tiêu và nội dung cụ thể của đào tạo nghề;

- Địa điểm, thời gian, và mức lương trong suốt thời gian đào tạo;

- Thời hạn cam kết làm việc sau khi hoàn thành chương trình đào tạo;

- Chi phí đào tạo và trách nhiệm liên quan đến việc hoàn trả chi phí đào tạo;

- Trách nhiệm của người sử dụng lao động;

- Trách nhiệm của người lao động.

2. Khi được doanh nghiệp cử đi đào tạo học nghề thì người lao động được hưởng những quyền lợi gì?

Tại điểm 1 của Điều 62 trong Bộ luật Lao động 2019, quy định về hợp đồng đào tạo nghề như sau:

Hợp đồng đào tạo nghề giữa người sử dụng lao động, người lao động và chi phí đào tạo nghề

- Trong trường hợp người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, hoặc đào tạo lại, cả hai bên, tức là người sử dụng lao động và người lao động, phải thỏa thuận và ký kết hợp đồng đào tạo nghề. Kinh phí cho đào tạo này có thể xuất phát từ người sử dụng lao động hoặc được tài trợ bởi đối tác liên quan.

- Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ liên quan đến việc trả cho người giảng, tài liệu học tập, chi phí trường, lớp học, máy móc, thiết bị, vật liệu thực hành, cũng như các chi phí hỗ trợ khác cho người học. Chi phí này còn bao gồm tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian học tập. Trong trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài, chi phí đào tạo cũng sẽ bao gồm chi phí đi lại và chi phí sinh hoạt trong thời gian đào tạo.

Bằng việc ký kết hợp đồng đào tạo, người lao động sẽ được gửi đi học nhằm cải thiện kỹ năng nghề trên kinh phí của người sử dụng lao động, bao gồm cả nguồn tài trợ từ đối tác hỗ trợ người sử dụng lao động. Trong trường hợp này, người lao động sẽ được người sử dụng lao động chịu trách nhiệm chi trả các khoản sau:

- Chi phí cho người giảng, tài liệu học tập, cũng như các chi phí liên quan đến trường, lớp, máy móc, thiết bị, vật liệu thực hành và các chi phí hỗ trợ khác trong suốt thời gian học tập;

- Mức lương, cùng với các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong quá trình học;

- Chi phí đi lại và chi phí sinh hoạt khi tham gia chương trình đào tạo ở nước ngoài, nếu có.

Qua đó, điều này thể hiện rằng người lao động không chỉ có cơ hội nâng cao kỹ năng mà còn được hưởng nhiều quyền lợi như đã nêu trong hợp đồng đào tạo.

3. Nhà nước có những hoạt động nào để khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện việc đào tạo nghề cho nhân viên?

Tại điểm 2 của Điều 59 trong Bộ luật Lao động 2019, có quy định về đào tạo nghề nghiệp và phát triển kỹ năng nghề như sau:

- Người lao động được quyền tự do lựa chọn các khóa đào tạo nghề nghiệp, tham gia đánh giá và nhận thức về kỹ năng nghề quốc gia, phát triển năng lực nghề nghiệp phù hợp với yêu cầu của công việc và khả năng cá nhân.

- Nhà nước thực hiện chính sách khuyến khích người sử dụng lao động có đủ điều kiện để tổ chức đào tạo nghề nghiệp và phát triển kỹ năng nghề cho người lao động làm việc trong tổ chức đó và cả người lao động khác trong xã hội. Điều này được thực hiện thông qua các hoạt động sau:

+ Thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc mở các lớp đào tạo nghề tại nơi làm việc để cung cấp đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng, và nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động. Hợp tác với cơ sở giáo dục nghề nghiệp để đào tạo các trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác theo quy định;

+ Tổ chức thi kỹ năng nghề cho người lao động, tham gia hội đồng kỹ năng nghề, dự báo nhu cầu và xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề, tổ chức đánh giá và công nhận kỹ năng nghề, cũng như phát triển năng lực nghề nghiệp cho người lao động.

Do đó, Nhà nước thúc đẩy người sử dụng lao động cung cấp điều kiện để đào tạo nghề nghiệp và phát triển kỹ năng nghề cho người lao động, không chỉ bảo đảm sự phát triển nghề nghiệp mà còn tạo ra lợi ích cho cộng đồng lao động trong xã hội.

4. Vi phạm hợp đồng đào tạo nghề, người lao động có phải bồi thường chi phí đào tạo?

Sau khi được đào tạo, người lao động phải tuân thủ thời gian làm việc đã cam kết trong hợp đồng đào tạo. Tuy nhiên, một số trường hợp xảy ra khi người lao động tự ý bỏ việc, gây ra tình trạng thiếu nhân sự và gánh nặng tài chính doanh nghiệp do mất kinh phí đào tạo. Trong tình huống này, người lao động có thể phải trả lại chi phí đào tạo cho nhà tuyển dụng.

Hợp đồng đào tạo nghề là một sự thỏa thuận giữa hai bên, do đó, nếu hợp đồng đã quy định rõ trách nhiệm về việc hoàn trả chi phí đào tạo, việc trả lại này sẽ được thực hiện theo quy định trong hợp đồng. Trong trường hợp có điều khoản miễn trách nhiệm bồi thường chi phí đào tạo, người lao động thuộc trường hợp đó sẽ không phải chịu trách nhiệm trả lại chi phí này.

Nếu giữa người lao động và người sử dụng lao động không có thỏa thuận rõ ràng về trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo, quy trình hoàn trả chi phí sẽ được thực hiện như sau:

Trường hợp 1: khi người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp

Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, không có yêu cầu về trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo. Tuy nhiên, Luật Giáo dục và nghề nghiệp 2014, tại Điều 61, đề cập đến nghĩa vụ làm việc có thời hạn của người học với các điều khoản sau:

- Người tốt nghiệp từ các khóa đào tạo cử tuyển, học bổng, chi phí đào tạo do Nhà nước, hoặc nước ngoài tài trợ theo hiệp định với Việt Nam, phải tuân thủ sự điều động làm việc có thời hạn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trong trường hợp không tuân thủ, người đó phải bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo.

- Người tốt nghiệp từ các khóa đào tạo do người sử dụng lao động cấp học bổng, chi phí đào tạo cũng phải làm việc cho người sử dụng lao động theo thời hạn đã cam kết trong hợp đồng đào tạo. Nếu không tuân thủ cam kết, người đó phải bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo.

Do đó, người lao động vẫn giữ trách nhiệm bồi hoàn chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động trong trường hợp không làm việc theo đúng thời gian đã cam kết.

Trường hợp 2: khi người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật

Theo quy định của Điều 40 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có các nghĩa vụ sau đây:

- Không được hưởng trợ cấp thôi việc.

- Phải bồi thường cho người sử dụng lao động một khoản tương đương với một nửa tháng lương theo hợp đồng lao động và một số tiền tương ứng với lương trong những ngày không báo trước.

- Phải hoàn trả chi phí đào tạo theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật Lao động.

Do đó, trong tình huống này, người lao động cũng phải chịu trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động. Điều này là một yêu cầu hợp pháp và không phụ thuộc vào việc hành vi chấm dứt hợp đồng có đúng luật hay không.

Để tránh tranh chấp trong tương lai, quan trọng nhất là khi ký kết hợp đồng đào tạo nghề, các bên cần phải thảo luận và thỏa thuận rõ ràng về các điều kiện liên quan đến việc hoàn trả chi phí đào tạo, cũng như xác định các trường hợp được miễn trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo.

Bài viết liên quan: Trong thời gian học nghề, tập nghề, người lao động có được trả lương hay không?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!