Giải Khoa học tự nhiên 6 Bài 27: Nguyên sinh vật

Giải Khoa học tự nhiên 6 Bài 27: Nguyên sinh vật

Câu hỏi 1: Dựa trên hình dạng của các nguyên sinh vật trong hình 27.1, em hãy xác định tên của các sinh vật quan sát được trong nước ao, hồ 

Lời giải chi tiết: một số sinh vật có thể quan sát được trong nước ao, hồ là: trùng giày, xoắn khuẩn, trùng biến hình, trùng roi xanh, trùng bánh xe,…

Câu hỏi 2: Nguyên sinh vật thường sống ở những môi trường nào? Lấy ví dụ

Lời giải chi tiết: 

Nguyên sinh vật thường sống tự do trong môi trường nước hoặc sống kí sinh trên cơ thể sinh vật khác

Ví dụ: 

- Trong môi trường nước, một số nguyên sinh vật sống tự do bao gồm trùng biến hình, mà có thể được tìm thấy ở mặt bùn của các ao tù và hồ nước lặng. Trùng roi xanh là một ví dụ khác, chúng thường sống trong các ao, hồ, đầm, và vùng nước mưa.

- Ngoài ra, có những nguyên sinh vật kí sinh trên cơ thể của sinh vật khác. Ví dụ, trùng sốt rét ký sinh trong máu và cả ruột của người, trong khi trùng kiết lị kí sinh trong ruột người.

Câu hỏi 3: Nêu đặc điểm cấu tạo nguyên sinh vật bằng cách gọi tên các thành phần cấu tạo được đánh số từ (1) đến (4) trong hình 27.2. Từ đó, nhận xét về về tổ chức cơ thể (đơn bào/đa bào) của nguyên sinh vật.

Lời giải chi tiết: 

Từ hình 27.2, chúng ta có thể nhận xét như sau:

- Các thành phần cấu tạo được đánh số từ (1) đến (4) trong hình 27.2 là các thành phần cấu tạo của tế bào:

+ Màng tế bào (Cell membrane): Bảo vệ và giữ nước cho tế bào.

+ Chất tế bào (Cytoplasm): Chứa nhiều cấu trúc tế bào và hoạt động như một môi trường nội tế.

+ Nhân (Nucleus): Chứa DNA và kiểm soát các hoạt động của tế bào.

+ Lục lạp (Chloroplast): Chứa chlorophyll và tham gia vào quá trình quang hợp.

- Nhận xét về tổ chức cơ thể: Dựa vào hình 27.2, có thể thấy nguyên sinh vật có tổ chức cơ thể đơn bào. Điều này có nghĩa là mỗi hình vuông trên hình ảnh đại diện cho một tế bào đơn lẻ. Tổ chức đơn bào thường xuất hiện ở các loại nguyên sinh vật như vi khuẩn hoặc tảo lục. Đối với các nguyên sinh vật đơn bào, một tế bào duy nhất thực hiện tất cả các chức năng sống và sinh sản.

Câu hỏi 4: Quan sát cấu tạo của một số đại diện nguyên sinh vật trong hình 27.2, em hãy cho biết những nguyên sinh vật nào có khả năng quang hợp? Giải thích

Lời giải chi tiết: 

Qua quan sát cấu tạo của một số đại diện nguyên sinh vật trong hình 27.2, chúng ta có thể đưa ra nhận xét về khả năng quang hợp của chúng. Trong đó, tảo lục đơn bào được xác định là có khả năng thực hiện quang hợp do sự tồn tại của lục lạp và diệp lục, sắc tố giúp chúng hấp thụ ánh sáng để tạo năng lượng. Ngược lại, trùng giày không thể quang hợp được vì không có sắc tố quang hợp.

Tảo lục đơn bào, với khả năng quang hợp, thể hiện sự tự chủ trong việc tổ chức năng lượng từ môi trường. Trong khi đó, trùng giày không thực hiện quang hợp, điều này có thể là do chúng phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn năng lượng từ môi trường xung quanh. Như vậy, khả năng quang hợp của nguyên sinh vật không chỉ phản ánh sự đa dạng trong cấu trúc và chức năng của chúng mà còn là một chiều chỉ dẫn về cách chúng tương tác và tận dụng nguồn năng lượng từ môi trường.

Câu hỏi 5: Diệt ruồi, muỗi có phải là biện pháp duy nhất phòng chống bệnh sốt rét không? Vì sao? 

Lời giải chi tiết: 

Diệt ruồi và muỗi là một trong những biện pháp quan trọng để phòng chống bệnh sốt rét, tuy nhiên, nó không phải là biện pháp duy nhất. Điều này là do ruồi và muỗi được coi là trung gian truyền bệnh sốt rét từ người mắc bệnh sang người khác, đặc biệt là các loại muỗi như Anopheles gây ra sự lây nhiễm nhanh chóng của ký sinh trùng gây sốt rét.

Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao trong việc phòng chống sốt rét, cần kết hợp nhiều biện pháp khác nhau. Trong đó, việc sử dụng màn chống muỗi khi ngủ, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường, sử dụng kem chống muỗi và vaccine phòng bệnh sốt rét là những biện pháp quan trọng khác.

Mặc dù diệt ruồi, muỗi là một bước quan trọng, nhưng việc tăng cường nhận thức và thực hiện nhiều biện pháp phòng chống là cách toàn diện và hiệu quả hơn trong cuộc chiến chống lại bệnh sốt rét.

Câu hỏi 6: Tại sao chúng ta cần nấu chín thức ăn, đun sôi nước uống, rửa sạch các loại thực phẩm trước khi sử dụng?

Lời giải chi tiết: 

Chúng ta cần nấu chín thức ăn, đun sôi nước uống và rửa sạch các loại thực phẩm trước khi sử dụng vì những biện pháp này giúp loại bỏ và tiêu diệt các vi khuẩn, nguyên sinh vật gây hại có thể tồn tại trong thức ăn và nước. Dưới đây là những lý do quan trọng:

- Phòng tránh bệnh lây nhiễm: Thức ăn chưa được nấu chín hoặc nước uống chưa được đun sôi có thể chứa đựng vi khuẩn, vi rút và nguyên sinh vật gây bệnh. Nấu chín thức ăn và đun sôi nước giúp tiêu diệt hầu hết các loại vi khuẩn này, giảm nguy cơ lây nhiễm.

- Loại bỏ các chất ô nhiễm: Các loại thực phẩm có thể bị ô nhiễm bởi chất bẩn, thuốc trừ sâu, hoặc hóa chất khác. Quá trình rửa sạch giúp loại bỏ những chất này, đảm bảo thức ăn an toàn cho sức khỏe.

- Phòng ngừa các bệnh tiêu chảy: Thực phẩm bị nhiễm khuẩn hoặc virus có thể gây ra các bệnh tiêu chảy. Rửa sạch thực phẩm giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và bảo vệ đường tiêu hóa khỏi các bệnh lây nhiễm.

- Nâng cao sự tiêu hóa: Thực phẩm đã được nấu chín thích hợp giúp tăng sự tiêu hóa và hấp thụ chất dinh dưỡng. Việc này giúp cơ thể tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng từ thức ăn.

Vì vậy, việc áp dụng các biện pháp này là quan trọng để bảo vệ sức khỏe và ngăn chặn các vấn đề liên quan đến thực phẩm và nước uống.

Câu hỏi 7: Sinh vật nào sau đây không thuộc nhóm nguyên sinh vật?

A. Trùng roi

B. Trùng kiết lị

C. Thực khuẩn thể

D. Tảo lục đơn bào

Đáp án: C. Thực khuẩn thể

Giải thích:

- Trùng roi (A), trùng kiết lị (B), và tảo lục đơn bào (D) đều là các nguyên sinh vật. Trùng roi và trùng kiết lị thuộc nhóm động vật nguyên sinh, trong khi tảo lục đơn bào là một dạng của tảo unicellular.

- Thực khuẩn thể (C) không phải là nguyên sinh vật mà là một dạng virus, không thuộc nhóm nguyên sinh vật. Thực khuẩn thể là một tập hợp các phân tử protein và acid nucleic, không có cấu trúc tế bào và chỉ có thể nhân chủ nhân cách bằng cách sử dụng tế bào của vi khuẩn để sao chép và nhân đôi.

Câu hỏi 8: Hãy sử dụng các từ gợi ý: sinh vật, đơn bào, đa bào, tự dưỡng, dị dưỡng, nhân thực, nguyên sinh, tế bào, phân bố để hoàn thành đoạn thông tin sau:

Nguyên sinh vật có cơ thể cấu tạo chỉ gồm một …(1)… Chúng xuất hiện sớm nhất trên hành tinh của chúng ta. Nguyên sinh vật …(2)… ở khắp nơi: trong đất, trong nước, trong không khí và đặc biệt là trên cơ thể …(3)… khác.

Trùng giày thuộc giới …(4)… là những sinh vật …(5)…, đơn bào, sống …(6)… Tảo thuộc giới nguyên sinh là những sinh vật nhân thực …(7)… hoặc …(8)… sống …(9)…

Lời giải chi tiết: 

Nguyên sinh vật có cơ thể cấu tạo chỉ gồm một …(1) tế bào… Chúng xuất hiện sớm nhất trên hành tinh của chúng ta. Nguyên sinh vật …(2) phân bố… ở khắp nơi: trong đất, trong nước, trong không khí và đặc biệt là trên cơ thể …(3) sinh vật… khác.

Trùng giày thuộc giới …(4) nguyên sinh … là những sinh vật …(5) nhân thực …, đơn bào, sống …(6) dị dưỡng… Tảo thuộc giới nguyên sinh là những sinh vật nhân thực …(7) đơn bào… hoặc …(8) đa bào… sống …(9) tự dưỡng…

Câu hỏi 9: Vẽ sơ đồ thể hiện con đường truyền bệnh kiết lị và biện pháp phòng chống 

Lời giải thích chi tiết: 

Bệnh kiết lị do trùng kiết lị gây nên. Con đường lây truyền là qua đường tiêu hóa: Bào xác của trùng kiết lị theo phân người bệnh ra ngoài. Khi gặp điều kiện thích hợp, chúng bám vào cơ thể ruồi, nhặng, thông qua thức ăn lan truyền bệnh cho nhiều người.

Biện pháp phòng chống bệnh kiết lị: 

- Rửa tay bằng xà phòng: Việc rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh là một biện pháp cơ bản và hiệu quả để ngăn chặn sự lây lan của bệnh kiết lị. Rửa tay giúp loại bỏ vi khuẩn và bào xác của trùng kiết lị mà người có thể tiếp xúc từ môi trường xung quanh.

- Giữ vệ sinh ăn uống: Ăn chín, uống nước đã đun sôi là biện pháp quan trọng để tiêu diệt trùng kiết lị và nguyên sinh vật gây bệnh khác. Rửa sạch rau sống và đậy kín thức ăn cũng giúp ngăn chặn ruồi nhặng hoặc các vector khác từ tiếp xúc với thức ăn.

- Tiêu diệt ruồi nhặng: Ruồi nhặng là một trong những vector chính lây truyền bệnh kiết lị. Việc tiêu diệt ruồi nhặng, giữ cho chúng không thể tiếp xúc với thức ăn hoặc môi trường sống của con người là một biện pháp quan trọng để ngăn chặn chuỗi lây truyền của bệnh.

- Vệ sinh phân rác và quản lí dùng phân trong nông nghiệp: Phân rác, đặc biệt là phân từ người nhiễm bệnh, có thể chứa bào xác của trùng kiết lị. Việc quản lý vệ sinh phân rác và sử dụng phân trong nông nghiệp một cách an toàn giúp giảm nguy cơ lây truyền bệnh.