1. Quy định về bỏ sổ hộ khẩu giấy
Luật Cư trú, được Quốc hội ban hành theo Nghị quyết số 68/2020/QH14 vào ngày 13/1/2020, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2021. Theo quy định của mục 3, điều 38 trong Luật Cư trú, được thảo luận rõ ràng như sau: "Tính từ thời điểm Luật này có hiệu lực, sổ hộ khẩu và sổ tạm trú đã được cấp sẽ tiếp tục sử dụng và giữ giá trị như một loại giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú, theo quy định của Luật này, cho đến hết ngày 31/12/2022." Do đó, từ ngày 1/1/2023 trở đi, sổ hộ khẩu và sổ tạm trú sẽ mất hiệu lực, dẫn đến sự thay đổi trong nhiều thủ tục hành chính. Điều này mang lại những lợi ích nhất định, giảm bớt phiền hà cho người dân trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính và giao dịch dân sự.
Để đảm bảo sự thống nhất và đồng bộ trong triển khai thực hiện các quy định của Luật Cư trú, Cục Cảnh sát Quản lý Hành chính về tình trạng xã hội đang hướng dẫn các bộ ngành về cách sử dụng thông tin công dân, thay vì yêu cầu công dân xuất trình sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú. Theo hướng dẫn này, các cơ quan Nhà nước có thể sử dụng thẻ căn cước công dân tích hợp chip điện tử như một giấy tờ pháp lý chứng minh thông tin cá nhân và địa chỉ thường trú của công dân. Khi công dân tuân theo yêu cầu xuất trình thẻ căn cước công dân từ phía cơ quan, tổ chức, hoặc cá nhân có thẩm quyền, không có yêu cầu thêm bất kỳ giấy tờ nào khác để xác nhận thông tin về căn cước công dân.
2. Làm căn cước công dân gắn chip không cần sổ hộ khẩu giấy
Căn cứ theo quy định tại Điều 10, 11, 12 Thông tư 59/2021/TT-BCA thì quy trình cấp, đổi, cấp lại thẻ Căn cước công dân được thực hiện như sau:
+ Làm căn cước công dân gắn chip trực tiếp: Công dân có thể trực tiếp đến cơ quan Công an có thẩm quyền tại địa phương cư trú hoặc tạm trú để đề nghị cấp, đổi, hoặc cấp lại thẻ Căn cước công dân. Trường hợp thông tin của công dân đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và không có sự thay đổi, điều chỉnh, cán bộ sẽ sử dụng thông tin có sẵn trong Cơ sở dữ liệu để lập hồ sơ cấp thẻ. Trong trường hợp thông tin của công dân đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhưng có sự thay đổi, điều chỉnh, cán bộ sẽ yêu cầu công dân xuất trình giấy tờ pháp lý để chứng minh nội dung thay đổi. Sau đó, thông tin sẽ được cập nhật và bổ sung vào hồ sơ cấp thẻ. Đối với trường hợp thông tin của công dân chưa có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cán bộ sẽ yêu cầu công dân xuất trình một trong các loại giấy tờ hợp pháp để chứng minh nội dung thông tin nhân thân. Thông tin này sau đó sẽ được cập nhật trong hồ sơ cấp thẻ.
+ Làm căn cước công dân gắn chip online: Trường hợp công dân đề xuất cấp, đổi, hoặc cấp lại thẻ Căn cước công dân thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công của Bộ Công an, họ có thể lựa chọn dịch vụ, kiểm tra thông tin cá nhân trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Nếu thông tin chính xác, công dân có thể đăng ký thời gian và địa điểm để đề nghị cấp thẻ Căn cước công dân. Hệ thống sẽ tự động chuyển đề nghị của công dân đến cơ quan Công an địa phương cư trú.
Như vậy, những người đã có thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (đã từng được cấp Chứng minh nhân dân có mã vạch hoặc đã có thông tin được thu thập để hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư), mặc dù đã mất hộ khẩu, vẫn có thể tiến hành làm Chứng minh nhân dân bình thường. Trong quá trình nộp Tờ khai, cán bộ tiếp nhận sẽ so sánh thông tin từ tờ khai với Cơ sở dữ liệu để xác định người cần cấp thẻ. Nếu thông tin trên tờ khai khớp và chính xác với Cơ sở dữ liệu và đầy đủ, cán bộ tiếp nhận hồ sơ sẽ cấp giấy hẹn để nhận Chứng minh nhân dân mà không cần đến Sổ hộ khẩu, vì hiện nay sổ hộ khẩu đã không còn giá trị sử dụng.
3. Sử dụng căn cước công dân gắn chip thay cho sổ hộ khẩu giấy
Hiện nay, Sổ hộ khẩu vẫn giữ giá trị sử dụng trong trường hợp không có thay đổi về thông tin cư trú. Tuy nhiên, khi người dân thực hiện các thủ tục điều chỉnh thông tin cư trú, Sổ hộ khẩu sẽ bị thu hồi và không được cấp mới lại. Chi tiết về các trường hợp bị thu hồi Sổ hộ khẩu được quy định tại khoản 2 của Điều 26 trong Thông tư 55/2021/TT-BCA, bao gồm: đăng ký thường trú, tạm trú; điều chỉnh thông tin trong Cơ sở dữ liệu về cư trú; tách hộ; đăng ký thường trú; gia hạn tạm trú; xóa đăng ký tạm trú. Để thực hiện quy định của Luật Cư trú một cách thống nhất và đồng bộ, Cục Cảnh sát Quản lý Hành chính về Trật tự Xã hội đã hướng dẫn các Bộ và ngành cách sử dụng thông tin công dân như một phương tiện thay thế cho việc xuất trình Sổ hộ khẩu. Theo hướng dẫn này, các cơ quan hành chính Nhà nước có thể sử dụng thẻ Chứng minh nhân dân gắn chip làm giấy tờ pháp lý chứng minh thông tin cá nhân và nơi thường trú của công dân.
Thẻ căn cước công dân tích hợp nhiều loại thông tin khác nhau, bao gồm thông tin cư trú, thông tin hộ khẩu, thông tin thẻ bảo hiểm y tế, thông tin bằng lái xe, và nhiều thông tin khác. Khi công dân thực hiện các thủ tục hành chính và được yêu cầu xuất trình thẻ căn cước công dân bởi cơ quan, tổ chức, hoặc cá nhân có thẩm quyền, thì theo quy định, họ không cần phải xuất trình thêm bất kỳ giấy tờ nào khác để chứng nhận thông tin có trong thẻ căn cước công dân. Thẻ căn cước công dân với sự tích hợp thông tin đa dạng, đóng vai trò quan trọng trong việc xác minh và chứng thực các thông tin cá nhân cần thiết trong quá trình thực hiện các dịch vụ và thủ tục hành chính.
Ngoài ra, cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền có thể sử dụng thiết bị đọc thông tin trên con chip của thẻ Căn cước công dân để hỗ trợ trong việc giải quyết thủ tục hành chính và giao dịch dân sự. Thiết bị này được phát triển bởi Trung tâm Dữ liệu Quốc gia về Dân cư, phối hợp với Cục Cảnh sát Quản lý Hành chính về trật tự xã hội, và hiện nay đã được trang bị cho Công an cấp huyện. Con chip tích hợp trên thẻ căn cước công dân đảm bảo độ bảo mật cao, dung lượng lưu trữ lớn, và cho phép tích hợp nhiều ứng dụng như ứng dụng chữ ký số, khóa bảo mật công khai, ứng dụng sinh trắc học, và ứng dụng mật khẩu một lần. Điều này tạo ra khả năng sử dụng rộng rãi cho các dịch vụ công cộng và tư nhân. Con chip tích hợp trên căn cước công dân mang lại tính linh hoạt khi cần bổ sung hoặc sửa đổi thông tin sau khi thẻ được phát hành bởi cơ quan Công an. Dữ liệu trên chip có thể được truy cập ngay lập tức mà không phụ thuộc vào kết nối mạng thông qua thiết bị đọc thông tin trên chip, giúp xác thực danh tính một cách nhanh chóng và chính xác. Việc sử dụng căn cước công dân gắn chip để thay thế các loại giấy tờ như Sổ hộ khẩu và Sổ tạm trú mang lại thuận lợi và dễ dàng cho cả người dân và cơ quan quản lý. Thông tin của công dân được quản lý đồng nhất, từ đó quá trình xác thực danh tính và thông tin cư trú qua thẻ căn cước công dân gắn chip trở nên nhanh chóng và chính xác.
Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Năm 2023, Đi làm căn cước công dân cần mang những gì? Nếu có bất cứ thắc mắc nào về vấn đề này hay gặp phải bất kì vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp nhanh chóng, Cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi bài viết. Trân trọng!
