Giải KHTN Lớp 6 Bài 23: Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

1. Lý thuyết thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

Chuẩn bị:

- Sơ đồ khóa lưỡng phân bảy bộ côn trùng

- Bộ ảnh đại diện bảy bộ côn trùng

- Bộ ảnh đại diện năm giới sinh vật

Khóa định loại bảy bộ côn trùng (bộ không cánh, bộ cánh nửa, bộ hai cánh, bộ cánh cứng, bộ cánh vảy, bộ cánh mạng, bộ cánh màng) được phân biệt dựa vào:

- Đặc điểm của cánh (có/ không, một đôi/ hai đôi, cấu trúc cánh)

- Đặc điểm cấu tạo miệng (nhai nghiền/ vòi hút)

- Đặc điểm đốt cuối bụng con cái (có kim chích/ không)

Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân:

- Xác định đặc điểm đặc trưng của mỗi đại diện sinh vật trong năm giới

- Dựa vào một đôi đặc điểm đối lập phân chia vật thành hai nhóm

- Tiếp tục phân chia các nhóm trên thành hai cho đến khi mỗi nhóm chỉ còn một sinh vật

- Vẽ sơ đồ khóa lưỡng phân

2. Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

1. Quan sát hình 23.1 em hãy nêu các đặc điểm dùng để phân loại bảy bộ côn trùng

Lời giải chi tiết:

Các đặc điểm dùng để phân loại bảy bộ côn trùng là:

- Có cánh hay không

- Đặc điểm miệng kiểu nhai nghiền

- Có mấy đôi cánh

- Cánh trước dạng màng hay không

- Mặt trước có vảy hya không

- Có kim chích ở bụng con cái hay không?

2. Câu hỏi luyện tập khoa học tự nhiên lớp 6 bài 23 thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

Dựa vào hai hình 23.1 và 23.2 và bảng đặc điểm em hãy gọi tên các bộ côn trùng từ a đến h. 

Câu trả lời chi tiết:

a. Bộ không cánh

b. Bộ hai nửa

c. Bộ hai cánh

d. Bộ cánh vảy

e. Bộ cánh vảy

g. Bộ cánh mang

h. Bộ cánh màng

Câu 3. Báo cáo: Kết quả thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

Thứ .... ngày .... tháng ... năm....

Nhóm: ....

Lớp: ....

Vẽ sơ đồ khóa lưỡng phân đại diện năm giới sinh vật

Câu trả lời chi tiết:

Sơ đồ khóa lưỡng phân đại diện sinh vật năm giới:

- Sinh vật đại diện các giới:

- Giới khởi sinh: vi khuẩn E. coli

- Giới nguyên sinh: Trùng roi

- Giới nấm: Nấm mốc

- Giới thực vật: Lúa nước

- Giới động vật: Gà lôi

Sơ đồ chi tiết:

3. Bài tập về việc xây dựng khóa lưỡng phân tự luyện tập

Câu 1: Ý nghĩa của việc xây dựng khóa lưỡng phân:

a. Để tập hợp các cá thể thành các nhóm, từ thấp đến cao

b. Giúp phân biệt các đặc tính khái quát của sinh vật

c. Giúp cho việc nghiên cứu có trật tự hiệu quả hơn

d. Cả ba đáp án trên đều đúng

Câu 2: Hiện nay trên thế giới phát hiện khoảng bao nhiêu:

a. 3000 loại vius

b. 4000 loại virus

c. 5000 loại virus

d. 6000 loại vius

Câu 3: Ứng dụng của khóa lưỡng phân trong việc:

a. Sắp xếp saach vở trên giá sách theo từng loại

b. Sắp xếp đồ vật theo hình dạng

c. Sắp xếp quần áo theo công dụng

d. Cả ba đáp án trên đều đúng

Câu 4: Cách xây dựng khóa lưỡng phân dựa trên những tiêu chí gì của các loài sinh vật:

a. Đặc điểm giống nhau

b. Đặc điểm đối lập

c. Môi trường sống giống nhau

d. Cách dinh dưỡng giống nhau

Câu 5: Có bao nhiêu bước để xây dựng khóa lưỡng phân:

a. 2

b. 3

c. 4

d. 5

Câu 6: Sắp xếp các bước xây dựng khóa lưỡng phân sau theo trình tự thích hợp nhất:

1. Dựa theo tiêu chí về đặc trưng nhất để phân chia sinh vật thành 2 nhóm

2. Xây dựng khóa lưỡng phân hoàn chỉnh

3. Xác định đặc điểm đặc trưng của mỗi sinh vật

4. Tiếp tục phân chia các nhóm thành 2 nhóm nhỏ hơn cho đến khi mỗi nhóm chỉ còn 1 sinh vật

a. 3, 1, 4, 2

b. 3, 1, 2, 4

c. 3, 4 1, 2

d. 1, 3, 4, 2

Câu 9: Cho những loại sinh vật sau: con bói cá, con bọ ngựa, con cá mập, con khỉ, con rùa thì để xây dựng khóa lưỡng phân cho các sinh vật thì người ta sử dụng đặc điểm nào:

a. Cấu tạo tế bào

b. Cách dinh dưỡng

c. Bộ phận cơ thể

d. Cách sinh sản

Câu 10: Khi tiến hành xây dựng khóa lưỡng phân để phân loại một nhóm sinh vật cần tuân thủ theo nguyên tắc nào?

a. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai nhóm có những đặc điểm đối lập nhau

b. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai nhóm có cơ quan di chuyển khác nhau

c. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai nhóm có môi trường sống khác nhau

d. Từ một tập hợp sinh vật ban đầu tách thành hai nhóm có kiểu dinh dưỡng khác nhau

4. Bài tập tự luận về thực hành xây dựng khóa lưỡng phân

Câu 1: Hãy kể tên cá loài thực vật hay động vật mà em biết và môi trường sống của chúng. Từ đó em hãy rút ra nhận xét về số lượng và môi trường sống của các loài sinh vật trong tự nhiên

Lời giải chi tiết:

- Tên và môi trường sống của một số loài thực vật, động vật:

Cá vàng: sống trong môi trường nước ngọt

Hổ: sống trong môi trường rừng rậm

Tầm gửi: sống trong môi trường kí sinh trên cây gỗ khác

Gấu trắng: sống trong môi trường Bắc Cực

Xương rồng: sống trong môi trường sa mạc

- Số lượng các môi trường sống của các sinh vật trong tự nhiên rất đa dạng. Chúng có thể sống trên cạn, dưới nước, kí sinh hoặc bán kí sinh,...

Câu 2: Nêu khái niệm khóa lưỡng phân:

Lời giải chi tiết: Khóa lưỡng phân là kiểu phổ biến nhất trong các khóa phân sinh vật. Nguyên tắc của khóa lưỡng phân là từ một tập hợp các đối tượng ban đầu được tách thành hai nhóm có những đặc điểm đối lập với nhau. Sau mỗi lần tách thì ta được hai nhóm nhỏ hơn và khác nhau bởi các đặc điểm dùng để tách.

Câu 3: Bạn hãy nêu các bước để xây dựng khóa lưỡng phân:

Lời giải chi tiết:

- Bước 1: Lựa chọn đặc điểm để phân chia được các loài cần phân chia thành hai nhóm

Ví dụ: chọn đặc điểm có chân hay không có chân? TRên cơ sở trả lời câu hỏi có hay không có đặc điểm đó, ta có thể xếp các động vật trên hành hai nhóm) Tiếp tục cách làm như vậy ở từng nhóm nhỏ tiếp theo cho đến khi xác định được từng loại.

- Bước 2: Lập sơ đồ phân loại

Câu 4: Khóa lưỡng phân được sử dụng để làm gì?

KHóa lưỡng phân được sử dụng để phân loại và nhận diện các loài sinh vật. Phương pháp này giúp xác định mối quan hệ họ hàng giữa các loài và giúp xác định các đặc điêm chung và khác biệt giữa chúng. Khóa lưỡng phân cũng giúp xây dựng các cây phân loại trong đó các loài được sắp xếp thành các nhóm phân cấp dựa trên việc chia sự giống và khác biệt của chúng.

Câu 5: Khóa lưỡng phân được ứng dụng trong những lĩnh vực nào?

Khóa lưỡng phân có rất nhiều ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau.

Ví dụ: Trong lĩnh vực sinh học và động vật học, khóa lưỡng phân được sử dụng để phân loại và nhận diện các loài sinh vật. Trong công nghệ thông tin thì phương pháp này có thể được áp dụng để xây dựng các hệ thống phân loại tự động như nhận diện ảnh hoặc nhận diện giọng nói. Khóa lưỡng phân cũng có thể được sử dụng trong lĩnh vực tư duy logic và logic học để xác định mối quan hệ giữa các khẳng định.

Câu 6: Cho các loài sau: cho, thỏ, chim sơn ca, nhái, cá trắm. Nêu các đặc điểm đối lập để phân loại các loài này.

Trả lời câu hỏi:

Các đặc điểm đối lập để phân loại các loài:

- Biết bay bay không biết bay

- Có lông hay không có lông

- Ăn cỏ hay không ăn cỏ

- Hô hấp bằng phổi hay không hô hấp bằng phổi

- Sống trên cạn hay không sống trên cạn

Câu 7: Chỉ ra điểm giống và khác nhau giữa dơi và sóc bay:

Trả lời chi tiết:

- Giống: Đều là động vật có vú, có cánh hoặc màng cánh

- Khác: Dơi có thể bay còn sóc bay không thể bay, chỉ có thể lượn.

Bạn có thể tham khảo bài viết sau: Sách bài tập khoa học tự nhiên lớp 6

Bài viết trên luật Minh Khuê sẽ gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Giải KHTN lớp 6 bài 23: Thực hành xây dựng khóa lưỡng phân. Cảm ơn bạn đọc đã theo dõi chi tiết bài viết.