Để nắm bắt rõ hơn về hoạt động khuyến mại của các chủ thể kinh doanh, trước tiên ta tìm hiểu thế nào là hoạt động khuyến mại, khuyến mãi trong kinh doanh.

 

 1. Khuyến mại là gì ? Khuyến mại và khuyến mãi trong hoạt động kinh doanh.

Trước tiên, dưới góc độ về ngôn ngữ hai thuật ngữ trên được hiểu như sau: "mại" - là bán; "mãi" - là mua, thật ngữ khuyến mại và khuyến mãi một cách dễ hiểu chính là hành vi của các chủ thể kinh doanh nhằm khuyến khích việc mua hàng và bán hàng. Việc mua - bán chính nằm trong chuỗi cung- cầu của con người nên hai thuật ngữ này luôn được sử dụng cùng nhau, tuy nhiên trong pháp luật Thương mại Việt Nam thì thuật ngữ "khuyến mai" được sử dụng chính xác nhất dưới góc độ tiếp cận là hành vi của thương nhân tạo ra những điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh mẽ hơn việc bán hàng, cung ứng dịch vụ.

Theo Điều 88- Bộ Luật thương mại 2005 định nghĩa về thuật ngữ khuyến mại như sau:

Khuyến mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm xúc tiến việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những lợi ích nhất định. 

Như vậy có thể thấy, hình thức khuyến mại chính là cách thức thực hiện xúc tiến thương mại và tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất của thương nhân dành cho người tiêu dùng để từ đó kích cầu tiêu dùng và đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm kinh doanh. Đây chính là dấu hiệu cơ bản nhất để phân biệt hoạt động khuyến mại với những hành vi xúc tiến thương mại khác.

 

2. Các yếu tố liên quan đến thực hiện chương trình khuyến mại theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại?

- Các loại hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại, dùng để khuyến mại theo Điều 5:

  • Hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại hoặc dùng để khuyến mại không bao gồm rượu, xổ số, thuốc lá, sữa thay thế sữa mẹ, thuốc chữa bệnh cho người (trừ trường hợp khuyến mại cho thương nhân kinh doanh thuốc) dịch vụ khám, chữa bệnh của cơ sở y tế công lập, dịch vụ giáo dục của cơ sở công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, hàng hóa, dịch vụ bị cấm lưu hành tại Việt Nam và bị cấm khuyến mại theo quy định của pháp luật.
  • Tiền có thể được sử dụng như hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại trừ các trường hợp khuyến mại theo quy định tại các Điều 8, Điều 10, Điều 11 Nghị định này.

 

- Quy định về hạn mức tối đa về giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại theo Điều 6:

- Thứ nhất, giá trị vật chất dùng để khuyến mại cho một đơn vị hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại không được vượt quá 50% giá của đơn vị hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại đó trước thời gian khuyến mại, trừ trường quy định tại Khoản 8- Điều 92 Luật thương mại, Điều 8, Khoản 2 Điều 9, Điều 12, Điều 13, Điều 14 Nghị định này.

- Thứ hai, Tổng giá trị của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại mà thương nhân thực hiện trong một chương trình khuyến mại không được vượt quá 50% tổng giá trị của hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại, trừ trường hợp khuyến mại bằng hình thức quy định tại Khoản 8- Điều 92 Luật thương mại, Điều 8 và Khoản 2 Điều 9 Nghị định này.

- Thứ ba, Trường hợp thương nhân thực hiện khuyến mại hàng hóa không trực tiếp sản xuất, nhập khẩu hoặc không trực tiếp cung ứng dịch vụ dùng để khuyến mại, giá trị được tính bằng giá thanh toán của thương nhân thực hiện khuyến mại để mua hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại hoặc giá thị trường của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại tại thời điểm công bố; trường hợp hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại là hàng hóa của thương nhân đó trực tiếp sản xuất, nhập khẩu hoặc cung ứng dịch vụ, giá trị được tính bằng giá thành hoặc giá nhập khẩu của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại.

- Thứ tư, trường hợp tổ chức các chương trình khuyến mại tập trung (giờ, ngày, tuần, tháng, mùa khuyến mại) thì áp dụng hạn mức tối đa về giá trị của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại là 100%. Hạn mức tối đa về giá trị của hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại 100% cũng được áp dụng đối với các hoạt động khuyến mại trong khuôn khổ các chương trình, hoạt động xúc tiến thương mại do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Như vậy có thể thấy, giá trị về mặt vật chất dùng cho hoạt động khuyến mại cho dịch vụ hoặc đơn vị hàng hóa không được vượt quá 50% giá trị của đơn vị hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại đó trước thời gian khuyến mại.

 

3. Quy định pháp luật về các hình thức khuyến mại ?

Hiện nay có vô vàn cách thức khác nhau để thương nhân dành cho ngườii tiêu dùng những lợi ích nhất định, đánh vào tâm lý sản phẩm chất lượng, mẫu mã hiện đại, bắt mắt nhưng giá trị vật chất lại phải chăng, có giá thành ưu đãi, các hình thức khuyến mãi thường mang lợi ích về vật chất như: ưu đãi về giá thành sản phẩm, hàng hóa khuyến mãi đi kèm hoặc cung ứng dịch vụ miễn phí đi kèm,... Theo Điều 92; Các hình thức khuyến mại - Luật Thương mại 2005 quy định một số hình thức chính như sau:

- Khuyến mại qua hàng mẫu: đây là cách thức thương nhân đưa hàng mẫu, cung ứng dịch vụ mẫu để khách hàng dùng thử không phải thanh toán. Thông thường, hình thức này được sử dụng khi thương nhân cần giới thiệu dịch vụ, sản phẩm mới hoặc được cải tiến. Như vậy, hàng mẫu theo hình thức này là hàng đang hoặc sẽ được bày bán công khai trên thị trường.

- Khuyến mại bằng quà tặng: với hình thức này thương nhân được phép tặng hàng hóa, dịch vụ cung ứng cho khách không thu tiền để nhằm mục đích xúc tiên thương mại. Quà tặng này sẽ được thực hiện đối với hành vi khách hàng mua sắm hoặc dùng dịch vụ của thương nhân. Phần quà được tặng thương là sản phẩm của doanh nghiệp đó, hoặc doanh nghiệp cần quảng bá sản phẩm. Việc khuyến mại bằng hình thức quà tặng này không chỉ có ý nghĩa thúc đẩy hành vi mua sắm, sử dụng dịch vụ của khách hàng, thương nhân có thể quảng bá tốt nhất dịch vụ của mình mà còn thu hút một lượng lớn khách hàng tiềm năng thông qua việc sử dụng sản phẩm quà tặng.

- Khuyến mại bằng hình thức giảm giá: đây là hình thức cung ứng dịch vụ khuyến mại với giá thành thấp hơn so với giá bán sản phẩm, giá cung ứng dịch vụ, tuy nhiên việc giảm giá này cần phù hợp với giá trị hạn mức tối đa thương nhân được khuyến mại theo quy định của Chính phủ. Về hình thức này có hai dạng: bán hàng, cung ứng dịch vụ có kèm phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ, phiếu dự thi; tổ chức các sự kiện để thu hút khách hàng ( bốc thăm trúng thưởng, tổ chức trò chơi,..)

 

4. Thông báo hoạt động khuyến mại với cơ quan có thẩm quyền?

Thông thường, theo quy định pháp luật bất cứ khi nào thương nhân tiến hành hoạt động khuyến mại của mình cần phải đăng ký chương trình khuyến mại. Theo quy định tại Điều 17; Thông báo hoạt động khuyến mại của Nghị định 81/2018/NĐ- CP quy định:

Thương nhân thực hiện thủ tục hành chính thông báo hoạt động khuyến mại đến tất cả các Sở Công Thương nơi tổ chức khuyến mại (tại địa bàn thực hiện khuyến mại) trước khi thực hiện chương trình khuyến mại. 

Hồ sơ thông báo phải được gửi đến Sở Công Thương tối thiểu trước 03 ngày làm việc trước khi thực hiện khuyến mại (căn cứ theo ngày nhận ghi trên vận đơn bưu điện hoặc các hình thức có giá trị tương đương trong trường hợp gửi qua đường bưu điện, căn cứ theo ngày ghi trên giấy tiếp nhận hồ sơ trong trường hợp nộp trực tiếp, căn cứ theo thời gian ghi nhận trên hệ thống thư điện tử hoặc căn cứ theo ngày ghi nhận trên hệ thống trong trường hợp nộp qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến).

Từ quy định trên có thể hiểu, khi thương nhân muốn thực hiện hoạt động khuyến mại theo hình thức nào cũng cần đăng ký với Sở Công thương về mặt hàng khuyến mại, hình thức khuyến mại và những vấn đề liên quan diễn ra trong suốt quá trình tổ chức hoạt động khuyến mại. 

 

5. Khuyến mại dưới 100 triệu có phải đăng ký với Sở Công Thương không ?

Hiện nay trên thực tế, hiện nay các hình thức kinh doanh với quy mô nhỏ cũng đang áp dụng hình thức khuyến mại trong hoạt động kinh doanh, ví dụ: trong lĩnh vực thời trang, các cửa hàng quần áo, phụ kiện, giày dép,... cũng áp dụng chương trình khuyến mại vào những dịp lễ tết hoặc "Black Friday" và những sản phẩm được bán với giá thành khuyến mại này có khi chỉ với giá vài chục, vài trăm nghìn đồng hoặc sử dụng hình thức chạy các chương trình khuyến mại trên các nền tảng mạng xã hội. Vậy giả sử, tất cả các chủ thể kinh doanh, thương nhân nhỏ lẻ mỗi năm tổ chức hàng chục chương trình khuyến mại cũng cần đăng ký về hoạt động khuyến mại với Sở Công Thương, điều này có thực sự hợp lý không?

Theo quy định tại Khoản 2- Điều 17- Nghị định 81/2018/NĐ-CP về hoạt động xúc tiến thương mại một số chương trình khuyến mại có quy mô nhỏ hoặc thực hiện hoạt động giao dịch chỉ bằng phương thực điện tử sẽ không cần phải thực hiện thủ tục thông báo với Sở công thương nữa:

- Thương nhân thực hiện các chương trình khuyến mại có tổng giá trị giải thường, quà tặng dưới 100 triệu đồng;

- Thương nhân chỉ thực hiện bán hàng và khuyến mại thông qua sàn giao dịch thương mại điện tử, website khuyến mại trực tiếp.

Căn cứ theo quy định có thể trả lời cho câu hỏi đặt ra cho những chương trình khuyến mại quy mô nhỏ, phần lớn các chương trình khuyến mại (trừ khuyến mại bằng hình thức kèm theo các chương trình mang tính may rủi) có tổng giá trị giải thưởng, quà tặng dưới 100 triệu đồng thì không phải làm hồ sơ thông báo với Sở Công thương.

Tuy nhiên cần lưu ý, với những hình thức khuyến mại mà giá trị quá tặng dưới 100 triệu đồng thì không bắt buộc tất cả phải đăng ký với Sở Công Thương về những loại hình kinh doanh cơ bản, quy định này chỉ nhằm giảm thiểu bớt gánh nặng cho cả cơ quan đăng ký và chủ thể doanh nghiệp, thương nhân nhỏ lẻ chứ không phải quy định hoàn toàn các chương trình khuyến mại có quà tặng dưới 100 triệu đều không cần đăng ký và nghiễm nhiên đưa ra các hoạt động khuyến mại theo ý muốn chủ quan của mình. Vì theo quy định pháp luật, đã là hình thức khuyến mại thì cần phải đăng ký và thông báo cho Sở Công Thương về hoạt động đó.

Vậy trong trường hợp thương nhân muốn đăng ký khuyến mại với Sở Công Thương thì thực hiện như thế nào ?

 

6. Thủ tục thực hiện việc đăng ký hình thức khuyến mại với Sở Công Thương như thế nào ?

Thủ tục đăng ký Khuyến mại dưới 100 triệu với sở công thương bao gồm các bước sau:

Bước 1: Chủ thể kinh doanh có nhu cầu tổ chức hình thức khuyến mại dưới 100 triệu về bán hàng, cung ứng dịch vụ kèm theo các hình thức khuyến mại gắn liền với việc mua hàng hóa, dịch vụ và việc trúng thưởng dựa trên sự may mắn của người tham gia theo thể lệ và giải thưởng đã công bố (chương trình khuyến mại mang tính may rủi) hoặc hình thức khuyến mại khác cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ. Các giấy tờ cần thiết và quan trọng cần chuẩn bị khi đăng ký khuyến mại với Sở công thương bao gồm:

- 01 Phiếu đăng ký khuyến mại (theo mẫu số 02 Phụ lục ban hành kèm Nghị định 81/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại quy định)

- 01 Thể lệ chương trình khuyến mại (theo mẫu số 03 Phụ lục ban hành kèm Nghị định 81/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại quy định).

- Mẫu mô tả phương pháp xác định trúng thưởng

- 01 Bản sao giấy tờ về chất lượng của hàng hóa khuyến mại theo quy định của pháp luật (bản sao không chứng thực).

Bước 2: Chủ thể kinh doanh gửi bộ hồ sơ đến Sở công thương. Cụ thể thương nhân được quyền lựa chọn 1 trong 3 hình thức:

+ Nộp qua đường bưu điện đến Sở công thương;

+ Nộp trực tiếp tại trụ sở Sở công thương;

+ Nộp điện tử qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến do Sở công thương cung cấp.

Bước 3: Kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Sở Công thương sẽ xác nhận hoặc không xác nhận việc đăng ký thực hiện chương trình khuyện mại trong thời hạn 05 ngày làm việc. Các thông tin về chương trình khuyến mại được xác nhận sẽ được công khai dưới hình thức văn bản, trang tin điện tử...

Trên đây là toàn bộ nội dung tư vấn của Luật sự Luật Minh Khuê, mọi vướng mắc vui lòng liên hệ tới tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến 1900.6162 để được hỗ trợ tư vấn kịp thời. Trong trường hợp cần yêu cầu báo giá dịch vụ đăng ký khuyến mại trên phạm vi toàn quốc hoặc các tỉnh/thành phố trên phạm vi cả nước hãy gửi yêu cầu báo giá dịch vụ qua email: [email protected] Xin chân thành cảm ơn!