1. Kỹ thuật "pointillism" là gì?
Pointillism là một phong trào nghệ thuật xuất phát từ tư duy sáng tạo của hai danh họa tiên phong là Georges Seurat và Paul Signac. Trong bối cảnh mà hội họa truyền thống thường kết hợp những đường thẳng, đường cong, hình dáng, mảng màu, và sự tương phản ánh sáng- bóng tối, Pointillism đưa ra một cách tiếp cận hoàn toàn khác bằng việc dùng một nguyên tố cơ bản và đơn giản nhất của hình học - điểm, để truyền tải tất cả các yếu tố này. Đây giống như việc bạn có thể đã thấy một đứa trẻ đang đùa nghịch với hộp màu, cảm giác tay đang vung vẩy để tạo ra những đốm màu tươi sặc trên tờ giấy. Điều này cũng có thể khiến bạn nhớ về chính thời kỳ tuổi thơ mà bạn đã trải qua.
Những họa sĩ thực hiện phong trào Pointillism thực sự thể hiện hành động tưởng chừng như đơn giản của đứa trẻ đó, tuy nhiên họ áp dụng quy tắc và trật tự nghiêm ngặt. Trong thực tế, Pointillism là một dạng nghệ thuật đòi hỏi sự tỉ mỉ và tập trung tuyệt đối. Đây có thể xem là trường phái mà bất cứ nghệ sĩ nào cũng cần phải hết sức cẩn trọng và chú tâm.
Đặc điểm về độ dày hoặc thưa thớt của các điểm màu trong tác phẩm Pointillism đã chứng minh khả năng truyền tải độ sáng tối và sâu sắc của tác phẩm một cách hiệu quả. Tuy nhiên, điểm đặc biệt quan trọng của phong cách này là sử dụng màu sắc. Các họa sĩ Pointillism hiểu rõ về lý thuyết màu sắc và áp dụng một cách thông minh để tạo ra hiệu ứng màu tổng thể thông qua việc kết hợp nhiều điểm màu. Một lý thuyết khoa học đằng sau điều này là nguyên tắc của sự nhiễu xạ. Bằng cách đặt các điểm màu có sắc thái tương phản sát cạnh nhau, mắt người quan sát cảm nhận một màu hoàn toàn mới (khi nhìn từ khoảng cách xa). Điều này xảy ra vì hình ảnh trên võng mạc của mắt kết hợp để tạo ra sắc màu mới, tương tự việc bạn xếp lớp hai kính màu đỏ và vàng để tạo ra màu cam. Khi xem một tác phẩm Pointillism, hình ảnh trên võng mạc cũng hội tụ và tạo nên một màu sắc hoàn toàn riêng biệt. Điều này đòi hỏi sự khéo léo và công phu đáng kể trong quá trình vẽ để tạo ra một tác phẩm hoàn chỉnh, mỗi bức tranh đều bao gồm hàng ngàn, thậm chí hàng vạn điểm màu khác nhau.
Để hiểu sâu hơn về kỹ thuật Pointillism, hãy khám phá những đặc điểm "đặc trưng" mà nó mang:
- Sự Tinh Khiết Của Màu Sắc: Pointillism nổi bật với sự tinh khiết của màu sắc. Trái với việc trộn lẫn màu sắc trong các tác phẩm khác, kỹ thuật này sử dụng các nhóm màu cơ bản để tạo ra các điểm. Điều đặc biệt là dù có vẻ như đã sử dụng nhiều màu, ban đầu Pointillism chỉ dùng các màu cơ bản. Tuy nhiên, mắt người quan sát bị đánh lừa khi nhìn thấy sự pha trộn này, tạo ra cảm giác người nghệ sĩ đã sử dụng nhiều màu hơn.
- Tạo Độ Sâu: Các điểm trong Pointillism tạo ra sự chiều sâu trong tác phẩm. Điều này thường được thể hiện bằng cách tăng số lượng điểm để tạo ra hiệu ứng khối lượng và đồng thời cảm giác độ sâu.
- Tính Biểu Cảm Của Màu Sắc: Màu sắc trong Pointillism thể hiện cảm xúc. Khi các điểm được sắp xếp với màu sắc ấm áp và nhẹ nhàng, tác phẩm mang ý nghĩa vui vẻ; ngược lại, những đường điểm dần dần giảm, màu sắc lạnh và tối thể hiện tâm trạng u buồn.
- Phong Cảnh: Mặc dù kỹ thuật Pointillism có thể áp dụng vào nhiều loại cảnh khác nhau, nó thường xuất hiện nhiều trong việc tạo phong cảnh như xiếc, sông, cảng... Tuy nhiên, nó cũng được sử dụng rộng rãi trong các thể loại khác như chân dung, phong cảnh toàn cảnh, hình ảnh động vật...
- Sự Kỷ Luật: Kỹ thuật Pointillism đòi hỏi sự kỷ luật cao. Việc thực hiện nó không dễ dàng, và mỗi nghệ sĩ đều phải đối mặt với sự kỷ luật này. Họ cần lập kế hoạch cẩn thận và tự trang bị đủ kiên nhẫn để đạt được kết quả như mong muốn. Quá trình này tuân theo một trình tự cụ thể để tạo ra tác phẩm có ý nghĩa và hiệu quả.
2. Lịch sử hình thành của Pointillism
Vào năm 1884, hai danh họa Paul Signac và Georges Seurat gặp nhau và cùng nhau phát triển những nguyên tắc cơ bản của kỹ thuật Pointillism. Paul Signac bắt đầu tuổi trưởng thành trong lĩnh vực luật học, nhưng sớm bỏ lại phía sau để theo đuổi đam mê hội họa. Bên cạnh kỹ thuật chặt chẽ của Pointillism, Signac còn sáng tạo trong tranh màu nước, một phong cách tự nhiên và thoải mái hơn. (Sơn dầu là loại chất liệu được ưa chuộng trong Pointillism do không chảy như màu nước.) Đặc biệt, Paul Signac còn là một thủy thủ đắc lực và đã thể hiện biển cả trong nhiều tác phẩm của mình.
Trái với Signac, Georges Seurat tập trung hết sức mạnh vào Pointillism, và cuộc đời ngắn ngủi 32 năm của ông không để cho ông thời gian để thử nghiệm trong các lĩnh vực khác. Tuy vậy, Seurat đã chơi vai trò lớn nhất trong việc nâng cao tầm quan trọng của Pointillism, biến nó thành một phong trào nghệ thuật nghiêm túc. Điều này đến từ sự tận tụy và cống hiến phi thường của ông. Tác phẩm quan trọng nhất của Pointillism chính là "Chiều Chủ Nhật trên Đảo La Grande Jatte", một tác phẩm mà Seurat hoàn thành trong vòng 2 năm, từ 1884 đến 1886.
Với kích thước 2x3 mét, bức tranh này được coi là tác phẩm "tuyên ngôn" của Pointillism, đồng thời cũng là tác phẩm đầu tiên trong nghệ thuật hiện đại sử dụng nhiều nhân vật như thế này. Tất cả chi tiết nhỏ được tính toán tỉ mỉ, dựa trên hai mươi lăm bản phác họa, ba phiên bản nghiên cứu tỉ mỉ khác, và nhiều tài liệu khác. Thay vì thể hiện sự thư giãn của những người dạo chơi, hầu hết những nhân vật trong bức tranh đều hướng về một hướng, tạo ra cảm giác "nhân tạo" - như việc đi dạo trên đảo trở thành một nghi lễ hơn là một hoạt động giải trí. Seurat sử dụng thiên nhiên như nền để làm nổi bật sự giả tạo của tầng lớp tư sản nhỏ bé tại Paris thời đó.
Chú ý đến những điểm màu trong tác phẩm. Ban đầu, có vẻ như màu sắc chủ đạo của tranh là vàng và lam tím, với các điểm màu đỏ và da cam tạo điểm nhấn. Tuy nhiên, khi nhìn kỹ hơn, bạn có thể thấy từng mảng nhỏ đều được Seurat chăm chút và phối hợp một cách cẩn thận.
Một tác phẩm khác của Seurat, thường được đối chiếu với "Chiều Chủ Nhật", là "Những Người Tắm ở Asnières". Bức tranh này tạo ra một sự đối lập cả về hình ảnh và ý nghĩa - những người trong hai tác phẩm nhìn về phía ngược lại nhau, tạo ra một phản chiếu như trong gương. Sự thoải mái trong tư thế của người lao động ở Asnières đối lập với sự cứng nhắc của tầng lớp tư sản trên đảo La Grande Jatte. Trong "Chiều Chủ Nhật", Seurat còn ám chỉ một cách châm biếm - ví dụ, người phụ nữ mặc váy độn mông và đi lại trịnh trọng ở góc phải bức tranh thường được coi là viết tắt của cụm từ tiếng Pháp "Galerie Montpensier" - từ dùng để ám chỉ phụ nữ điếm. Bên cạnh đó, người phụ nữ mặc váy cam đứng thả cần câu cũng mang ý nghĩa ẩn dụ về việc "câu trai". Bức tranh "Những Người Tắm ở Asnières" không có những tượng trưng tương tự, thể hiện sự đồng cảm của Seurat với tầng lớp lao động và đồng thời sự khinh bỉ với tầng lớp tư sản.
Seurat là người đem đến tên gọi "Neoimpressionism" (Hội họa Tân Ấn tượng) cho Pointillism. Hiệu ứng mạnh mẽ và hướng đi táo bạo của Pointillism vừa là sự tái hiện, vừa là sự thách thức đối với phong cách hội họa Ấn tượng. Ngoài Seurat và Signac, Pointillism còn ảnh hưởng nhiều nghệ sĩ khác. Mặc dù không ai đạt đến tầm vóc của Seurat, nhiều nghệ sĩ như Van Gogh, Gauguin, Matisse, Lautrec đã tìm thấy trong Pointillism những bài học quan trọng về màu sắc và ánh sáng.
3. Các bước để thực hiện kỹ thuật pointillism
Để học và thực hiện kỹ thuật Pointillism, trước hết, bạn cần chuẩn bị đầy đủ các vật liệu cần thiết. Điều này bao gồm sơn, bút chì, bút mực và một tấm vải (hoặc bìa cứng hoặc giấy không quá mỏng).
Quá trình thực hiện bao gồm các bước sau:
- Tạo Phác Thảo: Đầu tiên, hãy tưởng tượng một hình ảnh mà bạn muốn tạo. Trước khi bắt đầu vẽ, hãy tạo một phác thảo bằng kỹ thuật với bút chì. Phác thảo này sẽ giúp bạn xác định các điểm và nhóm màu cơ bản khi bạn bắt đầu áp dụng kỹ thuật Pointillism. Ngoài ra, quyết định xem bạn sẽ sử dụng bút chì, bút mực, bút lông, v.v. để tạo ra các điểm.
- Bắt Đầu Chấm Điểm: Bắt đầu bằng cách chấm từng điểm một, luôn tuân theo một trình tự cụ thể. Hãy tập trung vào một phần cụ thể của hình ảnh và không chuyển sang phần khác cho đến khi bạn hoàn thành phần đó. Một cách tiếp cận hiệu quả là bắt đầu bằng việc tạo ra hình bóng chung của hình ảnh và sau đó bổ sung các chi tiết vào. Điều quan trọng là đảm bảo tất cả các điểm có cùng tông màu.
- Đánh Giá Từ Xa: Một mẹo hữu ích để kiểm tra tiến trình là tạm thời rời xa tác phẩm một chút và nhìn tổng thể. Khi bạn ở gần tác phẩm, tất cả bạn thấy chỉ là các điểm nhỏ, không thể nhận thấy toàn bộ hình ảnh. Do đó, từ xa, bạn có thể đánh giá xem liệu bạn đang tiến hành theo hướng đúng hay không. Nếu bạn có thể nhìn thấy tác phẩm từ xa và nhận ra rõ ràng mục tiêu mà bạn mong muốn hoàn thành, hoặc có điều gì đó cần chỉnh sửa để đạt được kết quả tốt hơn.
Bài viết liên quan: Kỹ thuật sơn mài là gì? Làm thế nào để vẽ bằng kỹ thuật sơn mài?
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng thông qua số hotline: 1900.6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!
