1. Lao động nữ đi làm ngày 20/10 có thể được nhân đôi lương không?
Theo quy định tại Điều 98 của Bộ luật Lao động 2019, các quy định liên quan đến tiền lương cho người lao động làm thêm giờ và làm việc vào ban đêm được nêu rõ như sau:
1. Người lao động làm thêm giờ được trả lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm như sau:
a) Vào ngày thường, ít nhất bằng 150%;
b) Vào ngày nghỉ hằng tuần, ít nhất bằng 200%;
c) Vào ngày nghỉ lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương, ít nhất bằng 300% chưa kể tiền lương ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương đối với người lao động hưởng lương ngày.
2. Người lao động làm việc vào ban đêm thì được trả thêm ít nhất bằng 30% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc của ngày làm việc bình thường.
3. Người lao động làm thêm giờ vào ban đêm thì ngoài việc trả lương theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này, người lao động còn được trả thêm 20% tiền lương tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương theo công việc làm vào ban ngày của ngày làm việc bình thường hoặc của ngày nghỉ hằng tuần hoặc của ngày nghỉ lễ, tết.
4. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.
Như đã phân tích, trong năm 2024, ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 không thuộc vào danh sách các ngày nghỉ lễ có hưởng nguyên lương. Tuy nhiên, đối với những người lao động có ngày nghỉ hàng tuần vào Chủ nhật, ngày này lại rơi vào ngày nghỉ của họ. Điều này có nghĩa là nếu người lao động phải làm việc vào ngày này, họ sẽ được hưởng lương với mức tối thiểu bằng 200% (tức là gấp đôi) so với ngày làm việc bình thường.
Cần lưu ý rằng đối với những người lao động không có chế độ nghỉ hàng tuần vào Chủ nhật, họ sẽ chỉ nhận được mức lương theo quy định cho những ngày làm việc bình thường mà không được hưởng thêm chế độ nào khác.
2. Lao động nữ có được nghỉ làm ngày 20/10 không?
Ngày 20/10 hằng năm được chọn làm ngày Phụ nữ Việt Nam nhằm tôn vinh và kỷ niệm ngày thành lập Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, tổ chức quan trọng đại diện cho tiếng nói và quyền lợi của phụ nữ Việt Nam, được thành lập vào ngày 20/10/1930. Đây là dịp để toàn xã hội thể hiện lòng biết ơn và ghi nhận những đóng góp quan trọng của phụ nữ trong mọi lĩnh vực đời sống, từ gia đình đến xã hội, kinh tế, và chính trị.
Về quy định pháp luật liên quan đến các ngày nghỉ lễ, Điều 112 của Bộ luật Lao động 2019 nêu rõ:
1. Người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương trong những ngày lễ, tết sau đây:
a) Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch);
b) Tết Âm lịch: 05 ngày;
c) Ngày Chiến thắng: 01 ngày (ngày 30 tháng 4 dương lịch);
d) Ngày Quốc tế lao động: 01 ngày (ngày 01 tháng 5 dương lịch);
đ) Quốc khánh: 02 ngày (ngày 02 tháng 9 dương lịch và 01 ngày liền kề trước hoặc sau);
e) Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày (ngày 10 tháng 3 âm lịch).
2. Lao động là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam ngoài các ngày nghỉ theo quy định tại khoản 1 Điều này còn được nghỉ thêm 01 ngày Tết cổ truyền dân tộc và 01 ngày Quốc khánh của nước họ.
3. Hằng năm, căn cứ vào điều kiện thực tế, Thủ tướng Chính phủ quyết định cụ thể ngày nghỉ quy định tại điểm b và điểm đ khoản 1 Điều này.
Như vậy, căn cứ vào quy định pháp luật hiện hành, ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 không nằm trong danh sách các ngày nghỉ lễ chính thức và người lao động không được hưởng nguyên lương cho ngày này. Tuy nhiên, đối với năm 2024, ngày 20/10 rơi vào Chủ nhật. Nếu doanh nghiệp hoặc cơ quan nơi người lao động làm việc áp dụng chế độ nghỉ hàng tuần vào Chủ nhật, thì người lao động sẽ được nghỉ làm trùng vào ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10/2024.
3. Có được thưởng vào ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 không?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động không có nghĩa vụ pháp lý phải tặng quà cho lao động nữ nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Việc tặng quà cho nhân viên nữ vào ngày này hoàn toàn mang tính tự nguyện và nhằm khuyến khích tinh thần, chứ không phải là trách nhiệm bắt buộc của người sử dụng lao động. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều doanh nghiệp vẫn tổ chức các hoạt động hoặc trao tặng quà nhằm thể hiện sự tôn vinh, tri ân đối với sự cống hiến của lao động nữ.
Bên cạnh đó, theo điểm 2.5 khoản 2 Điều 6 của Quy định về thu, chi, quản lý tài chính và tài sản tại công đoàn cơ sở, được ban hành kèm theo Quyết định số 4290/QĐ-TLĐ năm 2022, các hoạt động chi tiêu cho công tác tuyên truyền và vận động đoàn viên, người lao động bao gồm:
2. Chi tuyên truyền, vận động đoàn viên và người lao động…
2.5. Chi tuyên truyền các hoạt động về giới và bình đẳng giới.
- Chi cho các hoạt động tuyên truyền về giới, bình đẳng giới và lồng ghép giới các hoạt động về dân số, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, phòng chống bạo lực gia đình.
- Chi hỗ trợ mua đồ dùng, thiết bị mẫu giáo, nhà trẻ tại đơn vị (nếu có); hỗ trợ đoàn viên và người lao động có con gửi nhà trẻ, học mẫu giáo.
- Chi tuyên truyền, tổ chức hoạt động nhân ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, ngày Gia đình Việt Nam 28/6, ngày Quốc tế Hạnh phúc 20/3, ngày Dân số 26/12.
- Chi hoạt động của Ban Nữ công quần chúng, Câu lạc bộ nữ công cơ sở, hội thi cán bộ nữ công giỏi, hội thi chuyên đề nữ công, phong trào thi đua giỏi việc nước đảm việc nhà.
Vì vậy, công đoàn cơ sở có thể tổ chức trao quà hoặc tiền thưởng cho lao động nữ nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 như một phần của hoạt động chăm lo phúc lợi, tạo động lực và khích lệ tinh thần cho lao động nữ. Tuy nhiên, việc này cũng chỉ mang tính chất tự nguyện và phụ thuộc vào khả năng, ngân sách của từng đơn vị. Không có quy định bắt buộc pháp lý nào yêu cầu công đoàn hay doanh nghiệp phải thực hiện việc này, nhưng đó là một cử chỉ thể hiện sự quan tâm đối với quyền lợi và phúc lợi của lao động nữ.
Các quy định về nghĩa vụ của người sử dụng lao động và các hoạt động của công đoàn liên quan đến việc tặng quà nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, cũng như các ngày lễ khác, phản ánh một số ý nghĩa quan trọng từ góc độ pháp lý và xã hội, cụ thể như sau:
Tôn vinh vai trò của lao động nữ nhưng không bắt buộc
- Nghĩa vụ của người sử dụng lao động: Việc quy định người sử dụng lao động không có nghĩa vụ bắt buộc phải tặng quà cho lao động nữ vào ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 mang ý nghĩa khẳng định rằng, các hoạt động tri ân hay khuyến khích đối với lao động nữ nên là tự nguyện. Điều này thể hiện sự tôn trọng sự tự do, sự linh hoạt của các doanh nghiệp trong việc quyết định các chính sách phúc lợi phù hợp với nguồn lực và tình hình thực tế của từng đơn vị.
- Không ép buộc nhưng khuyến khích: Việc này cũng nhằm khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp, và công đoàn chăm lo tốt hơn cho đời sống tinh thần của lao động nữ, tạo động lực và nâng cao sự gắn kết của họ với công việc, đồng thời tôn vinh sự đóng góp của phụ nữ trong các lĩnh vực khác nhau.
Khuyến khích công đoàn và các tổ chức chăm lo cho lao động nữ
- Quy định về công đoàn: Quy định tại Quyết định 4290/QĐ-TLĐ 2022 về các hoạt động của công đoàn cơ sở cho thấy công đoàn không chỉ có nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi lao động mà còn có vai trò quan trọng trong việc chăm lo phúc lợi và hỗ trợ người lao động. Các hoạt động này bao gồm cả việc tổ chức kỷ niệm các ngày lễ như Ngày Phụ nữ Việt Nam, Ngày Quốc tế Phụ nữ, giúp nâng cao ý thức về bình đẳng giới và tạo điều kiện cho lao động nữ phát triển.
- Tuyên truyền bình đẳng giới: Việc chi tiêu cho các hoạt động tuyên truyền về giới, bình đẳng giới, và các chương trình liên quan đến phòng chống bạo lực gia đình, sức khỏe sinh sản, thể hiện một nỗ lực trong việc đảm bảo môi trường làm việc công bằng và chăm sóc toàn diện cho người lao động, đặc biệt là lao động nữ. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi của lao động nữ mà còn khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động xã hội và phát triển bản thân.
Tạo động lực và khích lệ lao động nữ
- Khích lệ tinh thần lao động nữ: Các hoạt động như trao quà nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam, tổ chức các sự kiện liên quan đến nữ công, các cuộc thi “giỏi việc nước, đảm việc nhà” hay các cuộc thi chuyên đề về nữ công có ý nghĩa trong việc khích lệ, động viên tinh thần làm việc và sự đóng góp của lao động nữ trong công ty, doanh nghiệp và xã hội. Những hoạt động này không chỉ giúp cải thiện đời sống tinh thần mà còn thúc đẩy sự bình đẳng trong công việc giữa lao động nữ và lao động nam.
- Chăm lo phúc lợi: Các quy định này nhấn mạnh vai trò của công đoàn trong việc hỗ trợ lao động nữ không chỉ về mặt vật chất mà còn là các hoạt động xã hội như hỗ trợ chi phí cho việc gửi con cái đến nhà trẻ, mẫu giáo. Đây là một phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng sống cho lao động nữ, nhất là những người làm mẹ, giúp họ giảm bớt gánh nặng công việc gia đình, từ đó tập trung hơn vào công việc và phát triển nghề nghiệp.
Tạo sự cân bằng giữa nghĩa vụ pháp lý và sự linh hoạt trong quản lý
- Sự tự nguyện: Quy định rằng việc tặng quà hay các hoạt động chăm lo phúc lợi cho lao động nữ là tự nguyện, không ép buộc, thể hiện sự linh hoạt của pháp luật trong việc áp dụng các chính sách nhân văn sao cho phù hợp với điều kiện của từng doanh nghiệp, tổ chức. Điều này giúp các doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc cân đối ngân sách và nguồn lực mà không bị ràng buộc quá chặt chẽ bởi các quy định bắt buộc.
- Khả năng áp dụng linh hoạt: Pháp luật khuyến khích nhưng không ép buộc, giúp các doanh nghiệp dễ dàng thích ứng với từng hoàn cảnh cụ thể và lựa chọn hình thức hỗ trợ lao động nữ sao cho hợp lý và thiết thực.
Tóm lại, các quy định trên thể hiện một quan điểm tiến bộ trong việc bảo vệ quyền lợi, chăm lo đời sống tinh thần cho lao động nữ, khuyến khích sự bình đẳng giới, đồng thời tạo ra một môi trường làm việc công bằng, thuận lợi để lao động nữ có thể phát triển. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này phải dựa trên sự tự nguyện và khả năng của từng doanh nghiệp, tránh tạo áp lực không cần thiết.
