1. Lịch sử 11 Bài 10: Tóm tắt lý thuyết
Chính sách kinh tế mới và công cuộc khôi phục kinh tế (1921 - 1925)
Hoàn cảnh:
Năm 1921, nước Nga Xô viết bước vào thời kì hòa bình, xây dựng đất nước. Bảy năm chiến tranh và nội chiến (1914 - 1921) đã tàn phá nặng nề hầu hết mọi lĩnh vực của nền kinh tế - công nghiệp, nông nghiệp và thương mại. Đất nước còn lâm vào nạn đói trầm trọng và sự chống phá điên cuồng của các thế lực phản cách mạng.
Chính sách kinh tế mới
- Tháng 3 - 1921, nước Nga Xô viết đã thực hiện Chính sách kinh tế mới do Lê-nin đề xướng.
- Nội dung:
+ Nông nghiệp: Nhà nước thay thế chế độ trưng thu lương thực bằng thuế lương thực.
+ Công nghiệp: Phục hồi công nghiệp nặng; Phát triển yếu tố kinh tế tư nhân.
+ Thương nghiệp: đẩy mạnh mối liên hệ giữa thành thị và nông thôn, có sự trao đổi buôn bán với bên ngoài.
- Đặc điểm: kinh tế nhiều thành phần dưới sự kiểm soát của nhà nước.
- Kết quả:
+ Khôi phục và phát triển nhanh nền kinh tế
+ Xã hội ổn định.
- Tháng 12 - 1922, Liên Bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) được thành lập trên cơ sở tự nguyện và bình đẳng giữa các dân tộc, nhằm củng cố sự liên minh và giúp đỡ lẫn nhau giữa các nước cộng hòa trong công cuộc bảo vệ và phát triển Liên bang Xô viết.
Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở liên xô (1925 – 1941)
Hoàn cảnh
- Liên Xô vẫn là nước có nền kinh tế nông nghiệp, nghèo nàn và lạc hậu.
- Sự phụ thuộc vào máy móc nhập khẩu.
=> Thực hiện công cuộc công nghiệp hóa Xã hội chủ nghĩa, tiến hành công cuộc tập thể hóa nông nghiệp, thu hút nông dân tham gia vào các nông trang tập thể.
Các kế hoạch 5 năm và thành tựu
Bằng hai kế hoạch 5 năm - kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1928 - 1932) và kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1933 - 1937), Liên Xô đã giành được những thắng lợi to lớn trong công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội: trở thành nước công nghiệp hóa Xã hội chủ nghĩa với:
- Công nghiệp: Sản lượng công nghiệp đứng đầu châu Âu, đứng thứ hai trên thế giới (sau Mĩ).
- Nông nghiệp:
+ Đã tiến hành tập thể hóa nông nghiệp.
+ Có quy mô sản xuất lớn và được cơ giới hóa.
- Về văn hóa - giáo dục:
+ Liên Xô đã thanh toán nạn mù chữ.
+ Phát triển hệ thống giáo dục quốc dân.
+ Đạt nhiều thành tựu rực rỡ về khoa học - kĩ thuật và văn hóa - nghệ thuật.
- Về xã hội: các giai cấp bóc lột đã bị xóa bỏ, chỉ còn lại hai giai cấp công nhân, nông dân và tầng lớp trí thức Xã hội chủ nghĩa.
Từ tháng 6 - 1941, trước cuộc tấn công xâm lược của phát xít Đức, nhân dân Liên Xô phải ngừng việc thực hiện kế hoạch 5 năm lần thứ ba (1937 - 1941).
2. Lịch sử 11 Bài 10: Trả lời câu hỏi SGK
Câu hỏi Lịch Sử 11 Bài 10 trang 55:
- Chính sách kinh tế mới tác động đến nền kinh tế nước Nga như thế nào ? (xem bảng thống kê)
- Việc thành lập liên bang Xô viết có ý nghĩa như thế nào?
Trả lời:
Chính sách kinh tế mới tác động đến nền kinh tế nước Nga: Chính sách kinh tế mới làm nên kinh tế Nga chuyển biến rõ rệt. Sản lượng các sản phẩm tăng cao chỉ trong 2 năm có những sản phẩm tăng gấp nhiều lần
Việc thành lập liên bang Xô viết có ý nghĩa
- Đánh dấu sự sụp đổ của chế độ phong kiến, xác lập Chủ nghĩa Xã hội lên toàn liên bang
- Đánh dấu sự lớn mạnh của Liên xô
- Khẳng định tính đúng đắn trong chính sách đoàn kết dân tộc của Lê-nin
- Chống lại sự chia rẽ của kẻ thù trong và ngoài nước.
Câu hỏi Lịch Sử 11 Bài 10 trang 58:
- Qua bản thống kê trên, hãy nêu nhận xét về thành tựu của Liên Xô trong lĩnh vực công nghiệp
- Nêu những thành tựu của Liên Xô qua hai kế hoạch 5 năm đầu tiên
- Liên xô đã đạt được những thành tựu gì trong quan hệ ngoại giao vào những năm 1922-1933
Trả lời:
- Qua bản thống kê trên, hãy nêu nhận xét về thành tựu của Liên Xô trong lĩnh vực công nghiệp:
- Liên xô đã trở thành nước có một nên công nghiệp phát triển vượt bậc. Qua 9 năm, sản lượng than, gang thép đã tăng lên đáng kể. Sản lượng năm 1938 gấp nhiều lần năm 1929
- Nêu những thành tựu của Liên Xô qua hai kế hoạch 5 năm đầu tiên:
Thành tựu:
+ Năm 1937, sản lượng công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản lượng
+ Nông nghiệp, 93% nông hộ, 90% diện tích canh tác được đưa vào công nghiệp tập thể hóa, có quy mô sản xuất lớn
+ Cơ giới hóa máy móc, cơ sở vật chất
+ Liên xô xóa nạn mù chữ, hoàn thành phổ cập tiểu học trong cả nước, và tiến hành phổ cập giáo dục trung học ở thành phố
- Liên xô đã đạt được những thành tựu trong quan hệ ngoại giao vào những năm 1922-1933:
- Liên xô thiết lập quan hệ với các nước láng giềng
- Các nước Đức, Anh, I-ta-li-a, Pháp, Nhật, Mĩ lần lượt thiết lập ngoại giao với Liên Xô
- Từng bước phá vỡ thế bao vây cô lập của các nước đế quốc
Bài 1 trang 58 Lịch Sử 11: Nêu những nội dung cơ bản của Chính sách kinh tế mới
Trả lời:
- Nông nghiệp:
+ Thu thuế lương thực thay cho trưng thu lương thực
+ Sau khi nộp đủ thuê nông dân có toàn quyền sử dụng lương thực dư thừa
- Công nghiệp :
+ Tập trung khôi phục công nghiệp nặng
+ Cho tư nhân thuê, xây xí nghiệp nhỏ, có sự quản lí của nhà nước
+ Khuyến khích đầu tư từ tư bản nước ngoài
+ Nhà nước nắm các ngành kinh tế chủ chốt
+ Các xí nghiệp tự hoạch toán kinh tế, cải tiến chế độ tiền lương
- Thương nghiệp:
+ Cho tự do buôn bán, mở lại các chợ
+ Phát hành đồng Rúp thay cho tiền cũ
Bài 2 trang 58 Lịch Sử 11: Trình bày những thay đổi về mọi mặt của Liên Xô sau hai kế hoạch 5 năm đầu tiên
Trả lời:
- Năm 1937, sản lượng công nghiệp chiếm 77,4% tổng sản lượng
- Nông nghiệp, 93% nông hộ, 90% diện tích canh tác được đưa vào công nghiệp tập thể hóa, có quy mô sản xuất lớn
- Cơ giới hóa máy móc, cơ sở vật chất
- Liên xô xóa nạn mù chữ, hoàn thành phổ cập tiểu học trong cả nước, và tiến hành phổ cập giáo dục trung học ở thanh phố
Bài 3 trang 58 Lịch Sử 11: Qua lược đồ Liên xô năm 1940, hãy xác định vị trí, tên gọi các nước cộng hòa trong Xô viết
Trả lời:
Các nước là : E-xtôi-ni-a, Lát-vi-a, Lít-va, Bê-lô-rút-xi-a, U-crai-na, Môn-đô-va, Ác-mê-ni-a, Gru-di-a, A-déc-bai-gian, Tuốc-mê-ni-a, U-dơ-bê-ki-xtan, Tát-gi-ki-xtan, Kiếc-ghi-di-a.
>> Tham khảo: Lịch sử lớp 12 bài 2: Liên Xô và các nước Đông Âu (1945 - 1991) - Liên Bang Nga (1991 - 2000)
3. Lịch sử 11 Bài 10: Bài tập trắc nghiệm
Câu 1: Để khôi phục kinh tế sau chiến tranh, tháng 3/1921 Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích đã:
A. ban hành Sắc lệnh hoà bình và Sắc lệnh ruộng đất.
B. ban hành Chính sách cộng sản thời chiến.
C. ban hành Chính sách kinh tế mới.
D. cải cách chính phủ.
Câu 2: Khó khăn lớn nhất của nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1920 là gì?
A. Nền kinh tế bị kiệt quệ do chiến tranh tàn phá.
B. Chính quyền Xô viết mới thành lập, còn quá non trẻ.
C. 14 nước để quốc cấu kết với bọn phản động trong nước mở cuộc tấn công vũ trang vào nước Nga.
D. Bọn phản động trong nước ngóc đầu dậy chống phá chính quyền cách mạng.
Câu 3: “NEP” là cụm từ viết tắt của:
A. Chính sách cộng sản thời chiến.
B. các kế hoạch năm năm của Liên Xô tư năm 1321 đến 1941.
C. Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết.
D. Chính sách kinh tế mới.
Câu 4: Tháng 3 – 1921 Đảng Bôsêvích Nga quyết định thực hiện
A. Cải cách ruộng đất
B. Chính sách cộng sản thời chiến
C. Chính sách kinh tế mới
D. Hợp tác hóa nông nghiệp
Câu 5: Trong Chính sách kinh tế mới, ngành kinh tế nào ở Nga chưa được chú trọng thực hiện cải cách
A. Công nghiệp
B. Nông nghiệp
C. Du lịch
D. Thương nghiệp và tiền tệ
Câu 6: Trong nông nghiệp, Chính sách kinh tế mới đề ra chủ trương gì?
A. Thay thế chế độ trưng thu lương thực thừa bằng thu thuế lương thực
B. Nông dân phải bán một phần số lương thực dư thừa cho Nhà nước
C. Thay thế thuế lương thực từ nộp bằng hiện vật sang nộp bằng tiền
D. Cơ giới hóa nông nghiệp
Câu 7: Trong Chính sách kinh tế mới, để nâng cao năng suất lao động đã có nhiều chủ trương quan trọng, ngoại trừ
A. Nhà nước chấn chỉnh lại việc tổ chức, sản xuất các ngành kinh tế công nghiệp
B. Nhà nước tổ chức lại các xí nghiệp, nhà máy, thành lập các tổ chức nghiệp đoàn
C. Nhà nước chuyển các xí nghiệp nhỏ sang hạch oán kinh doanh, cải thiện chế độ tiền lương
D. Nhà nước nắm các ngành kinh tế chủ chốt: công nghiệp, giao hông vận tải, ngân hàng, ngoại thương
Câu 8: Ý nghĩa lớn nhất đối với Nga khi thực hiện thành công chính sách kinh tế mới là gì
A. Nước Nga đã chiến thắng các thế lực thù địch trong nước, bảo vệ được thành quả cách mạng
B. Nước Nga đã chiến thắng các thế lực thù địch từ bên ngoài bao vây, tấn công phá hoại thành quả cách mạng
C. Nhân dân Xô viết vượt qua mọi khó khăn, phấn khởi sản xuất, hoàn thành công cuộc khôi phục kinh tế
D. Nước Nga phục hồi các công ty tư bản và giải quyết được những quyền lợi cơ bản cho các tầng lớp nhân dân
Câu 9: Nhiệm vụ trọng tâm trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Liên Xô từ năm từ năm 1925 đến năm 1941 là:
A. phát triển công nghiệp nhẹ.
B. phát triển công nghiệp quốc phòng.
C. phát triển công nghiệp xã hội chủ nghĩa.
D. phát triển công nghiệp giao thông vận tải.
Câu 10: Thành tựu lớn nhất của Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội từ 1925 - 1941 là:
A. hoàn thành tập thể hoá nông nghiệp.
B. hơn 69 triệu người dân Liên Xô thoát nạn mù chữ.
C. đời sống vật chất tinh thần của người dân ngày càng được tăng lên.
D. Liên Xô từ một nước nông nghiệp trở thành cường quốc công nghiệp xã hội chủ nghĩa.
