Liệt trong giấc ngủ là hiện tượng gì?

1. Liệt trong giấc ngủ được hiểu như thế nào?

Liệt trong giấc ngủ, hoặc Sleep Paralysis, là một hiện tượng đặc biệt trong thế giới của giấc ngủ và tình trạng tâm lý. Khi trải qua liệt trong giấc ngủ, bạn có thể trải qua một cảm giác đặc biệt và kỳ lạ - cảm giác rằng bạn vẫn tỉnh táo và hoàn toàn có ý thức, nhưng lại không thể cử động hoặc nói chuyện. Điều này thường xảy ra trong giai đoạn chuyển đổi giữa giấc ngủ và thức tỉnh, khi bạn mới vừa thức dậy hoặc chuẩn bị để lọt vào giấc ngủ.

Trạng thái này thường xảy ra do sự mất kiểm soát tạm thời của các cơ bắp trong cơ thể, mà trong tiếng Anh thường được gọi là "muscle atonia". Khi bạn rơi vào giấc ngủ hoặc đang tỉnh dậy, cơ bắp trong cơ thể tạm thời mất đi sức mạnh, chẳng hạn như khi bạn mơ thấy bạn đang chạy nhưng thực tế bạn không thể cử động. Đây là một trạng thái tạm thời và tự giới hạn, nhưng có thể tạo ra những trải nghiệm đáng sợ cho những người trải qua. Trong những khoảnh khắc của sự chuyển đổi này, bạn có thể trải qua một loạt cảm xúc và trạng thái tâm lý đặc biệt, bao gồm:

- Khả năng tạm thời mất đi khả năng cử động hoặc phát ra âm thanh: Trong những khoảnh khắc đặc biệt này, bạn sẽ trải qua một trạng thái biệt lập, mà trong đó, dù bạn vẫn hoàn toàn nhận thức và tỉnh táo, cơ thể trở nên như một ngôi nhà có cửa cắt đứt. Bạn cảm thấy mình bị giam giữ trong vùng này, không thể thực hiện bất kỳ hành động nào, và âm thanh trở thành ngôn ngữ không thể diễn tả được.

- Cảm giác sợ hãi và căng thẳng: Trong khoảng thời gian này, bạn không chỉ cảm nhận sự bất lực và không thể cử động, mà còn trải qua một sự lan tỏa của cảm giác sợ hãi và căng thẳng đang xâm nhập vào tâm hồn và tạo nên một trạng thái tinh thần đầy bi thảm.

- Áp lực và cảm giác bị nghẹt thở: Trong khoảnh khắc của sự chuyển đổi này, có thể xuất hiện một trọng lượng ẩn, một khối đá trải dài trên ngực, gợi lên cảm giác áp lực mạnh mẽ. Đây không chỉ là cảm giác bình thường của việc cố gắng nằm yên, mà còn trở thành một sự giam cầm tột bậc, khiến bạn cảm thấy như đang đối mặt với sự ngạc nhiên của sự không thể và cảm giác bị kìm kẹp, như là một lá đóa hoa mà bàn tay vô hình của không gian không chịu buông tha.

- Cảm giác có sự hiện diện bên ngoài: Trong những khoảnh khắc này, có thể xuất hiện một tương tác kỳ lạ với không gian xung quanh. Bạn có thể cảm nhận một sự hiện diện không rõ ràng, như một bóng dáng hoặc sự hiện diện vô hình, tồn tại bên ngoài phạm vi thể hiện bản thân của bạn. Điều này tạo ra một tầm quan trọng của sự kỳ lạ và bí ẩn, khi bạn cảm thấy rằng một thế giới đồng thời tồn tại song song với thế giới thực tại, gợi lên một sự tò mò và băn khoăn về mức độ của hiện thực và sự ảo.

Tất cả những cảm giác này kết hợp tạo nên một trạng thái đặc biệt và thường gây cho người trải qua một loạt cảm xúc không kiểm soát và bất ngờ trong giai đoạn chuyển đổi giữa giấc ngủ và tỉnh thức.

Nguồn: Sưu tầm

2. Liệt trong giấc ngủ thường xảy ra khi nào?

Giấc ngủ là một thực tế phức tạp với các giai đoạn khác nhau, bao gồm giấc ngủ nông, giấc ngủ sâu và giấc ngủ rất sâu, được gọi là giấc ngủ NREM (Non-Rapid Eye Movement), là những giai đoạn không liên quan đến chuyển động nhanh của mắt. Sau khi giai đoạn giấc ngủ sâu kết thúc, cơ thể bắt đầu chuyển về giai đoạn giấc ngủ nông và sau đó vào giai đoạn giấc ngủ REM. Tình trạng liệt trong giấc ngủ thường xuất hiện ở một trong hai thời điểm chuyển đổi giữa các giai đoạn giấc ngủ này:

- Thời điểm thứ nhất, điểm chuyển giữa tình trạng tỉnh thức và giấc ngủ, được gọi là "mơ ngủ" (hypnagogic) hoặc "liệt trong khi ngủ" (predormital sleep paralysis), là một thế giới kỳ diệu và phức tạp đang chờ đón chúng ta. Trong phần này, khi chúng ta dần lặn vào vùng đất của giấc ngủ, cơ thể bắt đầu thư giãn một cách đáng kể, và ý thức vẫn tồn tại, nhưng trong một trạng thái biên độ đặc biệt, nơi ranh giới giữa thức và mơ trở nên mờ nhạt và có thể giao mình. Trong thế giới tương tác này, sự nhận thức của bạn giảm sút dần, và bạn trải qua một sự biến đổi độc đáo, từ trạng thái tỉnh táo sang trạng thái mơ màng. Trong khoảnh khắc này, bạn có thể cảm nhận mình không thể di chuyển hoặc thậm chí không thể nói chuyện. Đây là một thế giới nơi thời gian trở nên linh hoạt, không gian biến đổi, và tâm trí bạn khám phá những thứ kỳ lạ và không thể kiểm soát.

- Thời điểm thứ hai xuất hiện khi bạn bước ra khỏi thế giới giấc ngủ và quay trở lại thế giới tỉnh thức, được gọi là "chứng liệt sau giấc ngủ" (hypnopompic or postdormital sleep paralysis). Cụ thể, vào cuối giai đoạn NREM, giấc ngủ của bạn chuyển sang giai đoạn REM, một giai đoạn nổi tiếng với những giấc mơ hoạt hình và tốc độ chuyển động của đôi mắt. Trong giai đoạn này, cơ thể vẫn nằm trong tình trạng thư giãn tối đa, các cơ không hoạt động, và một thế giới mơ hình thành.

Tuy nhiên, nếu bạn tỉnh giấc trước khi chu kỳ REM hoàn tất, bạn sẽ trải qua một pha chuyển đổi độc đáo. Trong khoảnh khắc này, bạn có thể cảm nhận mình không thể di chuyển hoặc nói chuyện, nhưng tâm trí vẫn đang ở trong thế giới của giấc mơ. Đây là một trạng thái nơi bạn đứng ở ranh giới giữa hai thế giới, thức và mơ, tạo nên một sự kết hợp độc đáo của nhận thức và tình trạng thư giãn cơ thể. Trong thời gian này, bạn có thể cảm nhận mình đang thám hiểm một thế giới ẩn giấu, nơi thời gian trở nên linh hoạt và không gian bị biến đổi.

3. Bị liệt trong giấc ngủ thì có nguy hiểm hay không?

Số liệu về hiện tượng liệt trong giấc ngủ được đánh giá và báo cáo ở nhiều mức khác nhau, tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tin rằng khoảng 8% của dân số có thể trải qua trạng thái liệt trong giấc ngủ ít nhất một lần trong cuộc đời. Điều này tức là tầm một người trong mười người có thể trải qua trạng thái này ít nhất một lần trong cuộc đời của họ.

Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu về tần suất tái phát của hiện tượng này vẫn còn thiếu thông tin đầy đủ và cụ thể. Có nhiều nguyên nhân đáng chú ý, bao gồm sự phức tạp của hiện tượng liệt trong giấc ngủ, các yếu tố cá nhân và thời gian theo dõi không đủ để xác định tần suất tái phát chính xác. Do đó, dữ liệu về sự tái phát của liệt trong giấc ngủ hiện vẫn còn trong quá trình nghiên cứu và không có số liệu chính thức để thể hiện tần suất cụ thể của các trường hợp tái phát.

Liệt trong giấc ngủ không phân biệt độ tuổi và có thể ảnh hưởng tới mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, các triệu chứng ban đầu thường bắt đầu xuất hiện ở trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và thanh niên, tức là trong khoảng độ tuổi từ 7 đến 25. Đây là giai đoạn thường xuyên ghi nhận các trường hợp đầu tiên của liệt trong giấc ngủ.

Ngoài ra, có một xu hướng rõ rệt khi tìm hiểu về liệt trong giấc ngủ: tần suất cao hơn của hiện tượng này thường xuất hiện ở những người trong độ tuổi từ 20 đến 30. Điều này có thể đồng nghĩa với việc rằng trong những năm sau tuổi thanh niên, hiện tượng liệt trong giấc ngủ có thể tăng cường hoặc trở nên phổ biến hơn đối với người trẻ.

Liệt trong giấc ngủ, với tần suất xảy ra thường xuyên ở mức bình thường, không phải là một vấn đề đe dọa sức khỏe nghiêm trọng đối với hầu hết mọi người. Tuy nhiên, khoảng 10% người trải qua hiện tượng tái phát hoặc trạng thái liệt này có thể gặp phải những tình huống đặc biệt khó chịu. Khi đó, họ có thể phải đối mặt với một loạt tác động tiêu cực liên quan đến giấc ngủ và tâm trí.

Kết quả là, một số người có thể phải đối mặt với tình trạng lo âu và tự tiêu cực về việc đi ngủ. Họ có thể giảm thời gian dành cho giấc ngủ hoặc lo lắng trước thời điểm đi ngủ, khiến cho việc vào giấc ngủ trở nên khó khăn hơn. Các triệu chứng này có thể dẫn đến sự thiếu ngủ, gây ra sự buồn ngủ quá mức và tác động tiêu cực đến sức khỏe tổng thể của họ. Điều này đặt ra một loạt vấn đề liên quan đến tâm lý và tình trạng sức khỏe của họ.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Làm thế nào để chìm vào giấc ngủ ngon, sâu giấc dễ dàng, nhanh chóng. Xin cảm ơn.