1. Đối với các đương sự tham gia phiên Tòa
Các đương sự khi tham gia phiên Tòa xét xử cần phải tuân thủ một cách nghiêm chỉnh các quy tắc tại phiên Tòa theo sự điều hành và phân công của Thẩm phán chủ tọa phiên Tòa. Những quy tắc này sẽ được quy định cụ thể tại Bộ luật tố tụng dân sự, Bộ luật tố tụng hình sự là Luật tố tụng hành chính. Đối với hành vi ghi âm, ghi hình tại phiên Tòa thì hiện tại Khoản 4 Điều 153 Luật tố tụng hành chính năm 2015 và Khoản 4 Điều 234 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 đã có quy định:
"Nhà báo hoặc những người tham gia tố tụng tại phiên Tòa khi ghi âm, ghi hình Hội đồng xét xử thì phải được sự đồng ý của Hội đồng xét xử"
Theo quy định nêu trên thì việc các đương sự tự ý ghi âm, ghi hình trong phiên Tòa là hành vi vi phạm quy tắc tại phiên Tòa. Mặc dù quy định đây là hành vi vi phạm quy tắc xét xử tuy nhiên tại thời điểm hiện tại thì chưa có bất kỳ một chế tài xử phạt nào đối với hành vi tự ý ghi âm, ghi hình này.
Quy định nêu trên chỉ được quy định tại Bộ luật tố tụng dân sự và Luật tố tụng hành chính còn Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 ở thời điểm hiện tại cũng không hề có bất kỳ quy định nào về việc cấm không được ghi âm, ghi hình tại phiên Tòa.
Còn đối với hành vi livestream (phát tán trực tiếp trên các trang mạng xã hội) thì các Bộ luật tố tụng và Luật tố tụng hiện hành lại không hề có bất cứ quy định nào về hành vi này. Tuy nhiên việc dùng mạng xã hội tự ý phát tán các hình ảnh của người khác trên các trang mạng xã hội là một hành vi vi phạm các quy định về bảo vệ quyền nhân thân của một cá nhân theo Điều 32 Bộ luật dân sự năm 2015, cụ thể Bộ luật dân sự quy định rằng mỗi cá nhân đều có quyền bất khả xâm phạm đối với hình ảnh của mình. Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân bắt buộc phải được sự đồng ý của cá nhân đó trừ một số những trường hợp vì lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc, lợi ích công cộng hoặc sử dụng những hình ảnh từ các hoạt động công cộng mà không làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của người có hình ảnh.
Khoản 1 Điều 101 Nghị định số 15/2020/NĐ-CP cũng đã có quy định về việc sử dụng thông tin của người khác trên mạng xã hội mà không có sự đồng ý của người có thông tin nhằm mục đích xuyên tạc, vu khống, xúc phạm đến danh dự, uy tín của cá nhân, cơ quan, tổ chức. Mức hình phạt đối với hành vi này là từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Như vậy: Đối với những hành vi tự ý livestream tại phiên Tòa mà có những thông tin giả mạo, những thông tin sai sự thật, những thông tin xuyên tạc, vu khống, xúc phạm đến uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự nhân phẩm của cá nhân thì có thể bị xử phạt theo quy định tại Khoản 1 Điều 101 nêu trên.
2. Đối với nhà báo khi rự ý livestream, ghi âm, ghi hình tại phiên Tòa
Tại điểm d Khoản 2 Điều 25 Luật báo chí năm 2016 cũng đã có quy định việc nhà báo được thực hiện các hoạt động nghiệp vụ báo chí tại các phiên xét xử công khai là một trong những quyền của nhà báo. Và việc ghi âm ghi hình tại phiên Tòa cũng không thuộc trường hợp nhà báo cấm không được làm theo quy định tại Điều 9 Luật báo chí.
Trong phiên họp chuyên đề pháp luật được diễn ra vào ngày 15/8/2022 thì Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã có ý kiến đề xuất về dự thảo Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính đối với những hành vi cản trở các hoạt động tố tụng tại phiên tòa xét xử. Trong nội dung dự thảo này có đề xuất, đối với những hành vi nhà báo tự ý ghi âm, ghi hình, ghi hình có âm thanh hoặc phát tán trực tiếp trên các nền tảng mạng xã hội (không gian mạng) hội đồng xét xử mà không được sự đồng ý, cho phép của Chủ tọa phiên Tòa thì có thể sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lên tới 7 triệu đến 15 triệu đồng.
Tuy nhiên quy định này trong dự thảo cũng chưa được rõ ràng và chưa có sự hướng dẫn cụ thể nên rất dễ dẫn đến việc khi đưa quy định này vào áp dụng có thể dẫn đến việc áp dụng sai. Bởi vì trong nội dung dự thảo đã có quy định như thế nào là hành vi cản trở hoạt động tố tụng, theo đó hành vi cản trở tố tụng bị xử phạt vi phạm hành chính là những hành vi có lỗi của một cá nhân hay tổ chức mà cá nhân, tổ chức này thực hiện những hành vi vi phạm các quy định trong Bộ luật tố tụng hình sự, Bộ luật tố tụng dân sự và Luật tố tụng hành chính. Nhưng tại thời điểm hiện chỉ có mình Bộ luật tố tụng dân sự và Luật tố tụng hành chính có quy định về việc ghi âm ghi hình bắt buộc phải được sự đồng ý của Hội đồng xét xử còn Bộ luật tố tụng hình sự thì không.
Do đó với quy định nêu trên thì khi áp dụng sẽ có những vướng mắc về việc sẽ áp dụng hình thức xử phạt vi phạm hành chính này với tất cả các phiên Tòa xét xử hay chỉ áp dụng với những phiên Tòa xét xử vụ án dân sự và vụ án hành chính.
Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua số tổng đài: 1900.6162 hoặc liên hệ văn phòng để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê. Rất mong nhận được sự hợp tác từ quý khách hàng Trân trọng!
