Châu Phi (Africa) là châu lục nằm chủ yếu ở phía nam của bề mặt Trái Đất. Do vị trí địa lý đó nên Châu Phi có khí hậu nóng quanh năm vì thế thảm thực vật ở châu lục này cũng rất đặc biệt, chúng ta hãy cùng Luật Minh Khuê tìm hiểu nhé.
1. Vị trí địa lý của châu Phi.
- Châu Phi là châu lục tiếp giáp với biển Địa Trung Hải và Biển Đỏ, tiếp giáp với hai đại dương là Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.
- Châu Phi có phần lục địa kéo dài từ 37°20'B đến 34°52'N. Đại bộ phận lãnh thổ nằm giữa hai đường chí tuyến, tương đối cân xứng qua hai bên đường xích đạo. Có dạng hình khối, đường bờ biển ít bị chia cắt, có rất ít các vịnh biển, các bán đảo lớn. Đại bộ phận diện tích nằm giữa chí tuyến Bác và chí tuyến Nam nên có khí hậu nóng quanh năm. Các đường cấu trúc chính của châu lục này được thể hiện theo cả hai hướng tây - đông (ít nhất là ở phần bán cầu bắc) của những phần nằm về phía bắc nhiều hơn và hướng bắc - nam ở các bán đảo miền nam. Châu Phi vì thế có thể coi là tổ hợp của hai phần vuông góc với nhau, phần phía bắc chạy theo hướng từ đông sang tây, phần phía nam chạy theo hướng bắc - nam.
- Địa hình châu Phi khá đơn giản, có thể coi toàn bộ lục địa là một khối cao nguyên khổng lồ, cao trung bình 750 m; trên đó chủ yếu là các sơn nguyên xen các bồn địa thấp. Phần đông của lục địa được nâng lên mạnh, nên đá bị nứt vỡ và đổ sụp, tạo thành nhiều thung lũng sâu, nhiều hồ hẹp và dài. Châu phi có rất ít núi cao và đồng bằng thấp
- Về khoáng sản châu Phi có nguồn khoáng sản phong phú, là châu lục đang nắm giữ 90% lượng Cobalt, 90% Platin, 50% vàng, 98% Crom, 70% tatan, 64% mangan và một phần ba lượng urani của thế giới. Cộng hòa dân chủ Công có 70% lượng Coltan của thế giới. Guinea là quốc gia xuất khẩu Bô xít lớn nhất thế giới. Ngoài ra, còn có dầu mỏ và khí đốt.
- Châu Phi là châu lục đứng thứ hai trên thế giới về dân số (sau Châu Á) và đứng thứ ba thế giới về diện tích (sau châu Á và châu Mỹ). Với diện tích khoảng 29.661.703 km2 (chưa bao gồm cả các đảo cận kề) và 30.221.532 nếu tính cả các đảo, chiếm 19% đất đại của Trái Đất. Với 1.384.087.771 người sinh sống ở 54 quốc gia (tính đến năm 2021), châu phi chiếm khoảng 17,52% dân số thế giới.
- Khí hậu châu Phi là một loạt các kiểu khí hậu như khí hậu xích đạo, nhiệt đới ẩm ướt, nhiệt đới gió mùa, khí hậu nửa khô hạn (bán hoang mạc và thảo nguyên), khí hậu hoang mạc (siêu khô hạn và khô hạn) và khí hậu cận nhiệt đới cao nguyên. Khí hậu ôn đới rất hiếm trên khắp lục địa ngoại trừ ở độ cao rất cao và dọc theo các vùng rìa. Trên thực tế, khí hậu của châu phi thay đổi nhiều hơn bởi lượng mưa hơn là nhiệt độ, luôn ở mức cao. Các sa mạc châu Phi là nơi nắng nhất và khô nhất của lục địa, do sự hiện diện phổ biến của sườn núi cận nhiệt đới với các khối khí khô, nóng, lún. Châu Phi nắm giữ nhiều kỷ lục liên quan đến nhiệt: lục địa có khu vực mở rộng nóng nhất quanh năm, các khu vực có khí hậu mùa hè nóng nhất, thời gian nắng cao nhất, ... Do vị trí của châu Phi trên các vĩ độ xích đạo và cân nhiệt đới ở cả bán cầu bắc và bán cầu nam, nên có thể tìm thấy một số kiểu khí hậu khác nhau ở bên trong nó. Lục địa này chủ yếu nằm trong đới liên nhiệt đới giữa chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam, do đó có mật độ ẩm khá thú vị. Cường độ mưa luôn cao và là lục địa nóng. Khí hậu ấm và nóng phổ biến trên khắp châu phi, nhưng phần lớn là phần phía bắc được đánh dấu bởi sự khô cằn và nhiệt độ cao. chỉ có rìa cựa bắc và cực nam của lụa địa là có khí hậu Địa Trung Hải. Đường xích đạo chạy qua giữa châu Phi, cũng như chí tuyến và chí tuyến, làm cho châu phi trở thành lục địa nhiệt đới nhất. Khí hậu vốn đã khô nóng trải dài ở đường xích đạo khiến nó trở thành lục địa dễ bị tổn thương nhất do biến đổi khí hậu.
2. Loại cây được trồng nhiều nhất ở châu Phi? Giải thích tại sao?
Trước khi nói về vấn đề loại cây được trồng nhiều nhất ở châu phi chúng ta cùng xem xét các ngành kinh tế của châu phi để từ đó có thể hiểu tại sao cây công nghiệp lại được trồng nhiều ở lục địa này.
* Nông nghiêp:
- Ngành trồng trọt: cây được trồng nhiều nhất ở châu phi chủ yếu là cây công nghiệp như ca cao, cà phê, cọ dầu, lạc, cao su, bông, thuốc là, chè, ...
+ Cây công nghiệp được trồng theo hướng chuyên môn hóa để xuất khẩu
+ Cây lương thực chiếm tỉ trọng nhỏ, kĩ thuật lạc hậu, không đủ đáp ứng nhu cầu
Phân bố:
+ Cây công nghiệp (cà phê, cọ dầu, ca coa) chủ yếu ở duyên hải phía bắc và vịnh ghine, phía đông châu lục, ...
+ Cây ăn quả cận nhiệt (cam, chanh, nho, ooliu) chủ yếu ở cực bắc và cực nam châu lục, môi trường địa trung hải
+ Cây lương thực (lúa mì, ngô, kê, lúa gạo) chủ yếu ở các nước ven Địa Trung Hải và Cộng hòa Nam Phi, Ai Cập, châu thổ sông Nin, ...Cây lương thực chiếm tỉ trọng nhỏ trong cơ cấu của ngành trồng trọt, hình thức canh tác nương rẫy vẫn còn phổ biến. Kỹ thuật canh tác lạc hậu, thiếu phân bón, chủ yếu dựa vào sức người. Hầu hết sản lượng lương thực tạo ra không đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng. Một số cây lương thực chủ yếu là kê, lúa mì, lúa gạo, ngô, ...
Ngành chăn nuôi: kém phát triển, hình thức chủ yếu là chăn thả; nuôi ở thảo nguyên hoặc bán hoang mạc; vật nuôi tiêu biểu: cừu, dê, ...
* Ngành công nghiệp:
+ Nền công nghiệp chậm phát triển; giá trị sản lượng công nghiệp chiếm 2% toàn thế giới. Một số ngành tiêu biểu: khai thác khoáng sản, lắp ráp, luyện kim màu, hóa chất, ...
+ Một số nước tương đối phát triển: Cộng hòa Nam Phi, Li - Bi, An - giê-ri, Ai Cập.
- Cây công nghiệp nhiệt đới như ca cao, cà phê, cọ dầu, lạc, cao su, bông, thuốc là, chè, ... trồng chủ yếu trong các đồn điền và thường sở hữu nước ngoài phát triển theo hướng chuyên môn hóa, tổ chức sản xuất theo quy mô lớn nhằm mục đích là xuất khẩu.
- Loại cây được trồng nhiều nhất ở châu Phi là cây công nghiệp. Ví dụ như ca cao, cà phê, cọ dầu, lạc, cao su, bông, thuốc lá, chè, ... phân bố ở duyên hải phía Bắc và vịnh Ghinee, phía đông châu lục. Cây công nghiệp ở lục địa này chủ yếu được trồng theo hướng chuyên môn hóa để xuất khẩu.
Lược đồ nông nghiệp châu Phi
* Đặc điểm môi trường tự nhiên có tác động gì đến ngành trồng trọt?
Ở châu Phi, các môi trường tự nhiên đều nằm đối xứng qua Xích đạo. Mỗi môi trường tự nhiên lại ảnh hưởng lớn đến sự phân bổ, canh tác các loại cây trồng. Môi trường tự nhiên ở Châu Phi gồm 4 môi trường là môi trường xích đạo ẩm, môi trường nhiệt đới ẩm, hoang mạc và địa trung hải, cụ thể:
- Môi trường xích đạo ẩm: Gồm có bồn địa công gô và miền duyên hải phía bắc vịnh Ghi - nê và lượng mưa nhiều và nhiệt độ cao quanh năm thích hợp trồng các loại cây công nghiệp nhiệt đới như ca cao, cà phê, cọ dầu, ...
- Hai môi trường nhiệt đới: với lượng mưa thấp, nhiệt độ cao nằm ở phía Bắc và Phía Nam xích đạo phổ biến các loại cây ăn quả nhiệt đới như cam, chanh, ô liu, ...
- Hai môi trường hoang mạc: là môi trường khắc nghiệt, mưa hiếm và biên độ nhiệt ngày đêm tương đối lớn gồm hoang mạc xa - ha - ra ở phí Bắc; hoang mạc Ca-la-ha-ru và hoang mạc Namip ở Phía Nam,...
- Hai môi trường địa trung hải: Ở phần cực Bắc và phần cực Nam châu Phi có mùa động mát mẻ và có mưa, còn mùa hạ nóng và khô.
* Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến cây công nghiệp là loại cây được trồng nhiều nhất ở châu Phi là:
- Do Châu Phi có khí hậu nóng, nhiệt độ trung bình trung bình năm trên 20°C, thời tiết ổn định.
- Lượng mưa tương đối ít và giảm dần về hai chí tuyến Bắc và Nam, hình thành những hoang mạc lớn, lan ra sát biển. Trong đó có hoang mạc Xa - ha - ra là hoang mạc có diện tích lớn nhất trên thế giới.
- Trình độ và kỹ thuật canh tác cây lương thực còn hạn chế.
- Chính sách của các nước ưu tiên xuất khẩu các sản phẩm cây công nghiệp
- Do địa hình không phù hợp trồng cây lương thực và trình độ phát triển các ngành công nghiệp còn hạn chế.
- Dân cư phân bố không đều chủ yếu phụ thuộc chặt chẽ vào đặc điểm của môi trường tự nhiên, nên dân cư chủ yếu là ở nông thôn thích hợp cho lực lượng lao động sản xuất nông nghiệp.
Vì những lý do trên do địa hình, khí hậu, trình độ kỹ thuật canh tác và một phần là do định hướng chính sách của các Chính Phủ các nước của châu Phi nên cây công nghiệp là cây chủ đạo, chiếm số lượng lớn và được trồng nhiều nhất ở châu lục này.
Trên đây là bài viết "Loại cây nào được trồng nhiều nhất ở Châu Phi là cây gì? Giải thích tại sao?" của Luật Minh Khuê. Mọi thắc mắc quý khách hàng xin vui lòng liên hệ số Hotline 1900.6162 để được giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!
