1. Thế nào là chi phí sản xuất kinh doanh?

Sự phát triển và tiến bộ của xã hội con người liên quan chặt chẽ đến quá trình sản xuất. Bất kể hình thức sản xuất nào, nền sản xuất xã hội đều liên quan đến việc vận động và tiêu hao các yếu tố cơ bản tạo thành quá trình sản xuất. Cụ thể, quá trình sản xuất hàng hóa là sự kết hợp của ba yếu tố chính: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. Đồng thời, quá trình sản xuất hàng hóa cũng là quá trình tiêu hao của các yếu tố này. Do đó, để thực hiện quá trình sản xuất hàng hóa, người sản xuất phải đầu tư các chi phí liên quan đến tiền công lao động, tư liệu lao động và đối tượng lao động. Vì vậy, việc hình thành các chi phí sản xuất để tạo ra giá trị của sản phẩm là tất yếu khách quan, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người sản xuất.

Chi phí sản xuất kinh doanh đại diện cho toàn bộ chi phí liên quan đến lao động sống và lao động vật hóa mà doanh nghiệp đã bỏ ra trong một khoảng thời gian nhất định (tháng, quý, năm). Tuy nhiên, chỉ có các chi phí liên quan đến tài sản và lao động có ảnh hưởng đến khối lượng sản phẩm được sản xuất ra trong kỳ hạch toán mới được tính là chi phí sản xuất kinh doanh, không tính toàn bộ các khoản chi trong kỳ hạch toán.

Trong quá trình kinh doanh, có nhiều loại chi phí sản xuất kinh doanh khác nhau, chúng khác nhau về nội dung, tính chất, công dụng, vai trò và vị trí. Vì vậy, trong công tác quản lý và hạch toán, việc phân loại chi phí sản xuất kinh doanh là cần thiết. Chi phí sản xuất kinh doanh được phân loại theo các tiêu chí khác nhau để phù hợp với các mục đích và yêu cầu quản lý, như phân theo yếu tố chi phí, phân theo khoản mục chi phí trong giá thành sản phẩm, phân theo chức năng của chi phí trong sản xuất kinh doanh, phân theo cách thức kết chuyển chi phí, phân theo quan hệ của chi phí với khối lượng, công việc, sản phẩm hoàn thành, phân theo quan hệ của chi phí với quá trình sản xuất, phân theo khả năng kiểm soát chi phí...

Dưới đây là một số cách phân loại chủ yếu được sử dụng phổ biến trong kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm từ góc độ kế toán tài chính:

* Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố chi phí

Theo quy định hiện hành tại Việt Nam, chi phí được chia thành 7 yếu tố như sau:

- Yếu tố nguyên liệu, vật liệu: Bao gồm giá trị của nguyên liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, công cụ dụng cụ sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh. (Không bao gồm giá trị của những nguyên liệu, vật liệu dùng không hết và phế liệu thu hồi).

- Yếu tố nhiên liệu, động lực: Bao gồm chi phí nhiên liệu và động lực được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh. (Không bao gồm giá trị của nhiên liệu và động lực dùng không hết và phế liệu thu hồi).

- Yếu tố tiền lương và các khoản phụ cấp lương: Phản ánh chi phí tiền lương và các khoản phụ cấp lương trả cho công nhân viên.

- Yếu tố BHXH, BHYT, KPCĐ, BHTN: Phản ánh số tiền trích theo tỷ lệ quy định trên tổng số tiền lương và phụ cấp lương trả cho công nhân viên, được tính vào chi phí.

- Yếu tố khấu hao tài sản cố định (TSCĐ): Phản ánh tổng số tiền khấu hao tài sản cố định cần trích trong kỳ cho tất cả các tài sản cố định được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh.

- Yếu tố chi phí dịch vụ mua ngoài: Bao gồm toàn bộ chi phí dịch vụ mua ngoài được sử dụng trong quá trình sản xuất kinh doanh.

- Yếu tố chi phí khác bằng tiền: Gồm các chi phí khác được trả bằng tiền và chưa được phản ánh trong các yếu tố trên, được sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ.

* Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo khoản mục chi phí  trong giá thành sản phẩm

Theo phân loại này, chi phí sản xuất kinh doanh bao gồm 5 khoản mục chi phí như sau:

- Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm giá trị của nguyên vật liệu liên quan trực tiếp đến quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm hoặc thực hiện lao vụ, dịch vụ.

- Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm tiền lương (tiền công) và các khoản phụ cấp có tính chất tiền lương, cùng các khoản trích theo lương theo tỷ lệ quy định (BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ, KPCĐ) trả cho công nhân trực tiếp tham gia sản xuất, chế tạo sản phẩm hoặc thực hiện lao vụ, dịch vụ.

- Chi phí sản xuất chung: Bao gồm toàn bộ các chi phí khác phát sinh trong phạm vi phân xưởng hoặc bộ phận sản xuất, sau khi loại trừ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí nhân công trực tiếp.

- Chi phí bán hàng: Bao gồm toàn bộ các chi phí phát sinh liên quan đến việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ trong kỳ.

- Chi phí quản lý doanh nghiệp: Bao gồm toàn bộ các chi phí phát sinh liên quan đến quản trị kinh doanh và quản lý hành chính trong toàn bộ phạm vi của doanh nghiệp, mà không được phân chia cho bất kỳ hoạt động hay phân xưởng cụ thể nào.

 

2. Mẫu số S3-HKD Sổ chi phí sản xuất, kinh doanh

Sổ chi phí sản xuất kinh doanh là sổ kế toán được sử dụng để ghi lại giá trị tiền của tất cả các chi phí lao động và chi phí vật liệu mà doanh nghiệp đã chi trả liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh trong một khoảng thời gian cụ thể (tháng, quý, năm).

Mẫu số S3-HKD được ban hành kèm theo Thông tư số 88/2021/TT-BTC ngày 11 tháng 10 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Tài chính, cụ thể như sau:

>> Tải ngay: Mẫu số S3-HKD Sổ chi phí sản xuất, kinh doanh file Word

HỘ, CÁ NHÂN KINH DOANH: Nguyễn Văn A

Địa chỉ: Số 123, Đường ABC, Phường XYZ, Quận HLM, Thành phố TPX

Mẫu số S3-HKD
(Ban hành kèm theo Thông tư số 88/2021/TT-BTC ngày 11 tháng 10 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ Tài chính)

SỔ CHI PHÍ SẢN XUẤT, KINH DOANH

Tên địa điểm kinh doanh: Cửa hàng Mini Mart

Năm 2023

 

Ngày, tháng ghi sổ Chứng từ Diễn giải Tập hợp chi phí theo các yếu tố sản xuất, kinh doanh
  Số hiệu Ngày tháng Tổng số tiền Chia ra
Chi phí nhân công Chi phí điện Chi phí nước Chi phí viễn thông Chi phí thuê kho bãi, mặt bằng kinh doanh Chi phí quản lý (chi phí văn phòng phẩm, công cụ, dụng cụ..) Chi phí khác (hội nghị, công tác phí, thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, thuê ngoài khác,...)
A B C D 1 2 3 4 5 6 7 8
      Số phát sinh trong kỳ                
                       
                       
      Tổng cộng                

- Sổ này có abc trang, đánh số từ trang 01 đến trang abc

- Ngày mở sổ: 01/01/2023

 

NGƯỜI LẬP BIỂU

(Ký, họ tên)

Ngày 09 tháng 07 năm 2023
NGƯỜI ĐẠI DIỆN HỘ KINH DOANH/CÁ NHÂN KINH DOANH
(Ký, họ tên, đóng dấu)

 

3. Hướng dẫn cách lập Sổ chi phí sản xuất, kinh doanh

* Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần mở sổ chi phí sản xuất, kinh doanh để ghi lại chi phí theo các yếu tố sản xuất kinh doanh tại từng địa điểm. Các yếu tố này bao gồm: chi phí nhân công, chi phí điện, chi phí nước, chi phí viễn thông, chi phí thuê kho bãi và mặt bằng kinh doanh, chi phí quản lý, và chi phí khác.

* Phương pháp ghi sổ và căn cứ:

- Dựa vào chứng từ kế toán liên quan đến chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ để ghi vào sổ chi phí sản xuất, kinh doanh như sau:

- Cột A: Ghi ngày, tháng ghi sổ.

- Cột B, C: Ghi số hiệu và ngày, tháng của chứng từ được sử dụng để ghi sổ.

- Cột D: Ghi diễn giải nội dung nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

- Cột 1: Ghi tổng số tiền của nghiệp vụ kinh tế phát sinh.

- Cột 2 đến cột 8: Dựa vào nội dung nghiệp vụ kinh tế phát sinh, ghi vào các cột tương ứng với nội dung chi phí phát sinh, tuân thủ quy định của pháp luật thuế và yêu cầu quản lý của hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Bài viết liên quan: Nguyên tắc kế toán chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang của doanh nghiệp 

Quý khách vui lòng liên hệ qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời những vấn đề pháp lý. Xin trân trọng cảm ơn!