1. Mẹ chưa đủ 18 tuổi thì có làm giấy khai sinh cho con được không?
Theo quy định tại Điều 8 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, nam từ đủ 20 tuổi trở lên và nữ từ đủ 18 tuổi trở lên là đủ tuổi đăng ký kết hôn. Đa số các cặp đôi đều đăng ký kết hôn trước sau đó mới sinh con để cùng nhau làm Giấy khai sinh và được công nhận là cha, mẹ của con.
Tuy nhiên hiện nay việc sinh con trước hôn nhân hay sinh con khi chưa đủ 18 tuổi đã không còn quá xa lạ. Vì vậy, rất nhiều người ở trong trường hợp này hoang mang, lo lắng không biết liệu người mẹ chưa kết hôn và chưa đủ 18 tuổi có làm giấy khai sinh cho con được không.
Tại khoản 1 Điều 7 Công ước của Liên hợp quốc về quyền của trẻ em có quy định về quyền của trẻ em như sau:
Trẻ em phải được đăng ký ngay lập tức sau khi được sinh ra và có quyền có họ tên, có quốc tịch ngay từ khi chào đời, và trong chừng mực có thể, quyền được biết cha mẹ mình và được cha mẹ mình chăm sóc.
Tại Việt Nam, Luật Trẻ em năm 2016 ghi nhận quyền được khai sinh và có quốc tịch được quy định chung tại Điều 13:
Trẻ em có quyền được khai sinh, khai tử, có họ, tên, có quốc tịch; được xác định cha, mẹ, dân tộc, giới tính theo quy định của pháp luật.
Khoản 1 Điều 15 Luật Hộ tịch 2014 quy định:
Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày sinh con, cha hoặc mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con; trường hợp cha, mẹ không thể đăng ký khai sinh cho con thì ông hoặc bà hoặc người thân thích khác hoặc cá nhân, tổ chức đang nuôi dưỡng trẻ em có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ em.
Từ các quy định trên có thể thấy, khai sinh là quyền nhân thân quan trọng của trẻ em; quyền này không chỉ được quy định bởi luật trong nước, mà còn quy định trong công ước quốc tế. Việc khai sinh không chỉ có ý nghĩa là một thủ tục hành chính, mà còn là việc xác nhận sự tồn tại của một cá thể, đảm bảo về mặt pháp lý sự bảo hộ các quyền và lợi ích của người đó thuận lợi cho việc quản lý của Nhà nước. Như vậy, khai sinh không phân biệt trẻ được sinh ra trong hoàn cảnh nào, kể cả việc người mẹ chưa đủ tuổi kết hôn.
Tuy nhiên, vì người mẹ chưa đủ 18 tuổi thì chưa thể đăng ký kết hôn, do đó nếu người cha muốn ghi tên bố đứa bé trong giấy khai sinh thì cần làm thủ tục nhận cha cho con theo quy định tại điều 24 và điều 25 Luật Hộ tịch năm 2014:
Điều 24. Thẩm quyền đăng ký nhận cha, mẹ, con
Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người nhận hoặc người được nhận là cha, mẹ, con thực hiện đăng ký nhận cha, mẹ, con.
Điều 25. Thủ tục đăng ký nhận cha, mẹ, con
1. Người yêu cầu đăng ký nhận cha, mẹ, con nộp tờ khai theo mẫu quy định và chứng cứ chứng minh quan hệ cha con hoặc mẹ con cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Khi đăng ký nhận cha, mẹ, con các bên phải có mặt.
2. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc nhận cha, mẹ, con là đúng và không có tranh chấp, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người đăng ký nhận cha, mẹ, con ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu. Trường hợp cần phải xác minh thì thời hạn được kéo dài thêm không quá 05 ngày làm việc.
Như vậy, nếu đến ủy ban nhân dân xã làm thủ tục để đăng ký nhận cha thì phải nộp kèm theo chứng cứ chứng minh quan hệ cha con. Khi nộp đầy đủ hồ sơ theo quy định, cơ quan đăng ký hộ tịch sẽ giải quyết cho bạn trong thời hạn từ 03 đến 05 ngày.
2. Thủ tục làm Giấy khai sinh cho con khi mẹ chưa đủ 18 tuổi như thế nào?
Giấy khai sinh của trẻ em được sinh ra khi bố mẹ chưa kết hôn sẽ bỏ trống tên cha và xác định họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch theo họ, dân tộc, quê quán, quốc tịch của mẹ. Nếu muốn có tên cha trong Giấy khai sinh, cha, mẹ của trẻ phải cùng lúc thực hiện thủ tục nhận cha con như đã đề cập ở phần trên và đăng ký khai sinh cho con.
Cụ thể, Căn cứ Quyết định 1872/QĐ-BTP năm 2020 của Bộ Tư pháp, thủ tục làm Giấy khai sinh cho con khi mẹ chưa đủ 18 tuổi thực hiện như sau:
Bước 1: Người đi đăng ký khai sinh cho trẻ chuẩn bị hồ sơ
Thành phần hồ sơ để nộp bao gồm:
- Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu quy định;
- Giấy chứng sinh; –
Nếu kết hợp thủ tục nhận cha con thì có thêm:
- Tờ khai đăng ký nhận cha, mẹ, con theo mẫu quy định;
- Chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con là văn bản được cấp bởi cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan, tổ chức khác có thẩm quyền ở trong nước hoặc nước ngoài xác nhận quan hệ cha con, quan hệ mẹ con.
- Trường hợp không có chứng cứ chứng minh quan hệ cha, mẹ, con thì các bên phải lập văn bản cam đoan về mối quan hệ cha, mẹ, con. Trong đó có ít nhất 02 người làm chứng về mối quan hệ cha, mẹ, con.
Bước 2: Nộp giấy tờ tại Uỷ ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người mẹ hoặc người cha (nếu thực hiện đăng ký khai sinh kết hợp nhận cha, mẹ, con).
Ngoài hồ sơ để nộp, người yêu cầu làm Giấy khai sinh còn cần đem theo các giấy tờ sau để xuất trình:
- Hộ chiếu/Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân/các giấy tờ khác có ảnh và thông tin cá nhân do cơ quan có thẩm quyền cấp, còn giá trị sử dụng.
- Trường hợp đăng ký khai sinh có yếu tố nước ngoài thì cần có thêm giấy tờ chứng minh việc trẻ em đã nhập cảnh hợp pháp vào Việt Nam, bao gồm: Hộ chiếu, giấy tờ đi lại quốc tế có dấu xác nhận nhập cảnh của cơ quan quản lý xuất, nhập cảnh; văn bản xác nhận việc trẻ em đang cư trú tại Việt Nam của cơ quan công an có thẩm quyền.
Bước 3: Ủy ban nhân dân xã tiếp nhận hồ sơ và cấp Giấy khai sinh
Công chức xã tiếp nhận sẽ kiểm tra toàn bộ hồ sơ, đối chiếu thông tin trong Tờ khai và tính hợp lệ của giấy tờ trong hồ sơ và giấy tờ xuất trình. Sau khi nhận đủ hồ sơ, nếu xét thấy thông tin khai sinh đầy đủ và phù hợp, công chức tư pháp - hộ tịch báo cáo Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã, ghi nội dung khai sinh vào Sổ đăng ký khai sinh, lấy Số định danh cá nhân.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã cấp Giấy khai sinh cho người yêu cầu.
3. Hành vi quan hệ với người dưới 18 tuổi dẫn đến có thai có bị truy cứu hay không?
Trường hợp 1: Trường hợp quan hệ phát sinh khi người bạn gái đủ 16 tuổi trở lên
Bộ luật Hình sự hiện hành không quy định tội phạm với hành vi giao cấu với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi (tất nhiên việc giao cấu phải là thuận tình, không có sự cưỡng ép hoặc bị dùng vũ lực hoặc hành vi mua dâm người chưa thành niên). Vì vậy, trong trường hợp này, bạn trai của con gái bạn sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi giao cấu đã thực hiện. Tuy nhiên người đó sẽ phải có nghĩa vụ cấp dưỡng đối với em bé (khi em bé đó được sinh ra). Tuy nhiên, nếu quan hệ tình dục trái ý muốn của người bạn gái: Có thể cấu thành tội hiếp dâm hoặc cưỡng dâm theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.
Trường hợp 2: Trường hợp quan hệ phát sinh khi người bạn gái dưới 16 tuổi
Người phạm tội sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi. Cụ thể Điều 145 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định về Tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi như sau:
1. Người nào đủ 18 tuổi trở lên mà giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 142 và Điều 144 của Bộ luật này, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:
...
d) Làm nạn nhân có thai;
4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Như vậy, theo quy định trên, nếu quan hệ tự nguyện với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi và khiến họ có thai, người phạm tội sẽ bị áp dụng mức phạt tù từ 03 đến 10 năm. Trường hợp gây thường tích cho nạn nhân trên 61% hoặc nhiễm HIV, người phạm tội còn có thể bị phạt tù đến 15 năm.
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Mẹ chưa đủ 18 tuổi có được đăng ký khai sinh cho con được không? Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.
