1. Tìm hiểu về công tác giám sát và phản biện xã hội

1.1. Khái niệm giám sát và phản biện xã hội

Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị xã hội có giải thích như sau: “Giám sát” là việc theo dõi, phát hiện, xem xét; đánh giá, kiến nghị nhằm tác động đối với cơ quan, tổ chức và cán bộ, đảng viên, đại biểu dân cử, công chức, viên chức nhà nước về việc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; “Phản biện xã hội” là việc nhận xét, đánh giá, nêu chính kiến, kiến nghị đối với dự thảo các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; “Giám sát và phản biện xã hội” là giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội.

1.2. Chủ thể thực hiện, đối tượng của giám sát và phản biện xã hội

+/ Chủ thể thực hiện: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội từ Trung ương đến cơ sở, bao gồm: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Công đoàn Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.

+/ Đối tượng của giám sát: Các cơ quan, tổ chức từ Trung ương đến cơ sở và Cán bộ, đảng viên, đại biểu dân cử, công chức,viên chức nhà nước (sau đây gọi chung là cá nhân).

+/ Đối tượng của phản biện xã hội: Các văn bản dự thảo về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật, các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Nhà nước (trừ những vấn đề thuộc bí mật quốc gia) phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình.

1.3. Vai trò của giám sát và phản biện xã hội

Giám sát nhằm góp phần xây dựng và thực hiện đúng các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, các chương trình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; kịp thời phát hiện những sai sót, khuyết điểm, yếu kém và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách cho phù hợp; phát hiện, phổ biến những nhân tố mới, những mặt tích cực; phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh.

Phản biện xã hội nhằm phát hiện những nội dung còn thiếu, chưa sát, chưa đúng, chưa phù hợp trong các văn bản dự thảo của các cơ quan Đảng, Nhà nước; kiến nghị những nội dung thiết thực, góp phần bảo đảm tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội và tính hiệu quả trong việc hoạch định chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân; phát huy dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội.

Giám sát và phản biện xã hội mang tính nhân dân, tính dân chủ xã hội chủ nghĩa, tính xây dựng, tính khoa học và thực tiễn.

2. Công tác giám sát và phản biện xã hội của tổ chức Đoàn trong văn kiện đại hội đoàn XII

2.1. Vị trí, chức năng của tổ chức Đoàn trong công tác giám sát và phản biện xã hội

Là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một thành viên trong hệ thống chính trị, chức năng tập hợp, đoàn kết, giáo dục thanh niên để bổ sung lực lượng cách mạng kế cận cho Đảng, đồng thời giữ vai trò nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên, phối hợp với các cơ quan, đoàn thể, gia đình chăm lo giáo dục, bảo vệ quyền lợi chính đáng của thế hệ trẻ. Với chức năng là đội dự bị tin cậy của Đảng, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh có vị trí rất quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là nơi bổ sung nguồn sinh lực mới cho Đảng, giúp Đảng trẻ hóa đội ngũ, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu. Đoàn Thanh niên tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền không chỉ là quyền lợi chính trị của Đoàn, mà còn là nhu cầu tự thân để phát triển tổ chức Đoàn và là quy luật tất yếu bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn, phong trào thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.

Theo quy định của Hiến pháp năm 2013, Đoàn Thanh niên có chức năng, vai trò tham gia vào hoạt động giám sát với mục đích góp phần xây dựng và thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; các chương trình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại; kịp thời phát hiện những sai sót, khuyết điểm, yếu kém và kiến nghị sửa đổi, bổ sung các chính sách cho phù hợp;... Nội dung hoạt động giám sát của Đoàn Thanh niên gồm: giám sát việc thi hành Điều lệ, triển khai thực hiện nghị quyết, chủ trương công tác của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Ban Bí thư Trung ương Đoàn; giám sát Ủy viên Ban Chấp hành, cán bộ đoàn cùng cấp và tổ chức Đoàn cấp dưới trong việc thực hiện chủ trương, nghị quyết và quy định của Đoàn;...

Bên cạnh đó, Đoàn Thanh niên tham gia phản biện xã hội nhằm phát hiện những nội dung còn thiếu, chưa sát, chưa đúng, chưa phù hợp trong các văn bản dự thảo của các cơ quan Đảng, Nhà nước; kiến nghị những nội dung thiết thực, góp phần bảo đảm tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội và tính hiệu quả trong việc hoạch định chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước;... Nội dung phản biện xã hội của Đoàn Thanh niên chủ yếu thông qua việc tham gia đóng góp các dự thảo văn bản về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Đảng, Nhà nước có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của đoàn viên, thanh thiếu nhi; chức năng, nhiệm vụ của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh;...

2.2. Mô hình nâng cao công tác giám sát và phản biện xã hội của tổ chức Đoàn trong văn kiện đại hội Đoàn XII

Đảng ta luôn đánh giá cao vai trò của đội ngũ đoàn viên, thanh niên, chú trọng đến công tác giáo dục, bồi dưỡng thanh niên về lý tưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, từ đây xây dựng những lớp thế hệ kế tục trung thành của Đảng. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cấp, các ngành và toàn xã hội đối với công tác thanh niên, nhiều văn bản được ban hành như Luật thanh niên năm 2020, Quyết định số 217-QĐ/TW, Quyết định số 218-QĐ/TW,... đã giúp đoàn viên, thanh niên thêm chủ động giám sát các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Gần đây nhất, trong Văn kiện Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII đã xác định sẽ triển khai mô hình "tiếng nói thanh niên" để nâng cao chất lượng công tác giám sát và phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền của tổ chức Đoàn các cấp. Thông qua mô hình "tiếng nói thanh niên", các đoàn viên, thanh thiếu niên được tạo điều kiện để bày tỏ nguyện vọng, suy nghĩ, đóng góp ý kiến, sáng kiến của mình vào công tác xây dựng Đoàn và các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong việc chăm lo, giáo dục và bồi dưỡng thế hệ trẻ, các chương trình, hoạt động của Đoàn, hội, Đội.

3. Giải pháp nâng cao công tác giám sát và phản biện xã hội của tổ chức Đoàn:

Thứ nhất, Đoàn TNCS cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt về thực hiện Quy chế giám sát và phản biện xã hội để đạt được hiệu quả, phát huy được dân chủ, tập hợp được ý kiến đông đảo ý kiến của đoàn viên, thanh niên ham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.

Thứ hai, hằng năm, Đoàn viên cần chủ động lựa chọn những nội dung, vấn đề bức xúc mà xã hội đang quan tâm có liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên, đoàn viên để xây dựng kế hoạch triển khai công tác giám sát và phản biện xã hội, trong đó cần đặc biệt quan tâm đến việc lựa chọn phương pháp giám sát, phản biện phù hợp.

Thứ ba, trước khi tổ chức giám sát phải chuẩn bị tốt các tài liệu liên quan đến nội dung giám sát để nghiên cứu trước đồng thời cần có sự phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong Đoàn thực hiện hoạt động.

Thứ tư, cần bố trí, lựa chọn những cán bộ, đoàn viên có chuyên môn sâu, năng lực nhìn nhận, phân tích, đánh giá vấn đề, có tư duy độc lập và năng lực tổng hợp, phản biện, có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm đối với công việc; thường xuyên bồi dưỡng về kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ, đoàn viên để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.

Thứ năm, phối hợp chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể với cấp uỷ đảng, chính quyền các cấp trong việc cung cấp thông tin, đảm bảo để Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội theo đúng các quy định hướng dẫn.

Trên đây là toàn bộ nội dung về chủ đề Mô hình nâng cao công tác giám sát và phản biển xã hội của tổ chức Đoàn trong Văn kiện đại hội đoàn XII mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý độc giả. Ngoài ra, quý độc giả có thể tham khảo thêm bài viết về chủ đề Đáp án kiểm tra học tập Nghị quyết Đại hội Đoàn lần thứ XII của Luật Minh Khuê. Còn bất kỳ vướng mắc nào, quý khách vui lòng liên hệ hotline: 19006162 hoặc email tư vấn: l ienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.