1. Thuế giá trị gia tăng
Theo quy định tại Điều 3 của Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008, tất cả hàng hóa và dịch vụ phục vụ cho mục đích sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng trong lãnh thổ Việt Nam đều thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng (VAT). Điều này bao gồm cả những hàng hóa và dịch vụ được mua từ tổ chức, cá nhân nước ngoài. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng không phải tất cả các loại hàng hóa và dịch vụ đều phải nộp thuế VAT. Luật đã quy định rõ ràng về các đối tượng được miễn trừ thuế VAT tại Điều 5 của Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008, nơi liệt kê các trường hợp không thuộc đối tượng chịu thuế. Trong đó, một số loại hàng hóa, dịch vụ quan trọng như sản phẩm nông nghiệp, thủy sản chưa qua chế biến, hoặc dịch vụ tài chính, bảo hiểm nằm trong danh sách miễn trừ. Đặc biệt, xăng dầu – một mặt hàng thiết yếu và có vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân – không nằm trong các trường hợp được miễn trừ thuế VAT tại Điều 5, và do đó, phải chịu mức thuế suất theo quy định của pháp luật.
Cụ thể, khoản 3 Điều 8 Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2008 quy định rằng mức thuế suất VAT áp dụng cho mặt hàng xăng dầu là 10%. Mức thuế suất này được tính trên giá bán xăng dầu, và nó áp dụng chung cho tất cả các loại xăng dầu đang được tiêu thụ trong nước. Điều này có nghĩa rằng, ngoài giá bán gốc, người tiêu dùng sẽ phải trả thêm 10% thuế VAT cho mỗi lít xăng hoặc dầu mà họ mua. Chính sách thuế này nhằm mục đích không chỉ tăng thu ngân sách nhà nước mà còn là công cụ để điều chỉnh sự tiêu dùng, sản xuất xăng dầu một cách hợp lý, góp phần bảo vệ môi trường và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
2. Thuế nhập khẩu
Hiện nay, tại Việt Nam, mặc dù đã có nhiều nhà máy lọc hóa dầu được xây dựng và đi vào hoạt động, nhưng các nhà máy này lại hoạt động với công suất thấp, chưa đạt được hiệu quả sản xuất như mong đợi. Điều này dẫn đến việc sản lượng xăng dầu sản xuất trong nước không đủ để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng cao của thị trường nội địa. Với tốc độ phát triển kinh tế nhanh chóng và nhu cầu tiêu thụ năng lượng lớn, Việt Nam vẫn phải phụ thuộc nhiều vào việc nhập khẩu các sản phẩm xăng dầu từ nước ngoài.
Việc nhập khẩu xăng dầu qua các cửa khẩu, biên giới của Việt Nam phải tuân thủ quy định pháp luật về thuế xuất khẩu, nhập khẩu theo Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu năm 2016. Cụ thể, theo khoản 1 Điều 2 của luật này, mặt hàng xăng dầu thuộc diện chịu thuế khi nhập khẩu vào Việt Nam. Các quy định này nhằm quản lý và điều chỉnh hoạt động nhập khẩu xăng dầu, đồng thời góp phần kiểm soát nguồn cung cấp và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào nguồn xăng dầu nhập khẩu cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động, ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả và tình hình kinh tế trong nước.
3. Thuế tiêu thụ đặc biệt
Theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 2 của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008, được sửa đổi bổ sung năm 2014, các loại xăng sẽ phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Điều này có nghĩa rằng, bất kỳ loại xăng nào khi nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước đều phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, đối với dầu, pháp luật không áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt, do đó các sản phẩm dầu sẽ không phải chịu loại thuế này. Sự phân biệt này trong việc đánh thuế giữa xăng và dầu có thể được lý giải từ đặc tính sử dụng và tác động kinh tế, xã hội của hai loại nhiên liệu này.
Cụ thể hơn, theo biểu thuế tiêu thụ đặc biệt quy định tại Điều 7 của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008, sửa đổi bổ sung năm 2014, mức thuế suất được áp dụng cho xăng là 10% trên giá nhập khẩu tại cảng. Đối với xăng sinh học E5 – loại xăng có chứa 5% ethanol, thuế suất áp dụng thấp hơn, ở mức 8%. Còn với xăng E10 – loại có chứa 10% ethanol, mức thuế suất sẽ là 7%. Chính sách thuế ưu đãi đối với các loại xăng sinh học như E5 và E10 được đặt ra nhằm khuyến khích sử dụng nhiên liệu sạch, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và phụ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hóa thạch truyền thống. Mặc dù thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào xăng có thể khiến giá bán lẻ tăng lên, nhưng đây cũng là một biện pháp để quản lý tiêu thụ nhiên liệu, từ đó thúc đẩy sự phát triển của các nguồn năng lượng thay thế bền vững hơn.
4. Thuế bảo vệ môi trường
Thuế bảo vệ môi trường là một loại thuế gián thu, tức là loại thuế không trực tiếp đánh vào thu nhập hay tài sản của cá nhân hay tổ chức, mà được thu thông qua việc tiêu thụ các sản phẩm, hàng hóa có khả năng gây ra tác động xấu đến môi trường. Đây là một công cụ tài chính quan trọng được nhà nước sử dụng nhằm quản lý và điều tiết hoạt động sản xuất và tiêu dùng, đặc biệt là những sản phẩm khi sử dụng có khả năng gây ô nhiễm môi trường, như xăng dầu, túi ni-lông, hóa chất bảo vệ thực vật, và các loại nhiên liệu hóa thạch khác. Mục tiêu chính của thuế bảo vệ môi trường không chỉ là tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, mà còn là cách thức để định hướng người tiêu dùng và các doanh nghiệp giảm thiểu việc sử dụng những sản phẩm có hại cho môi trường, đồng thời khuyến khích phát triển và sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường hơn.
Việc áp dụng thuế bảo vệ môi trường còn mang ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của toàn xã hội về bảo vệ môi trường, đồng thời thúc đẩy sự chuyển đổi sang mô hình kinh tế bền vững hơn. Khi thuế này được áp dụng, chi phí sản xuất và tiêu thụ các mặt hàng gây ô nhiễm sẽ tăng, từ đó khuyến khích việc nghiên cứu, phát triển và sử dụng các công nghệ, sản phẩm ít gây hại hơn. Tuy nhiên, vì đây là thuế gián thu nên gánh nặng thuế thực sự lại rơi vào người tiêu dùng cuối cùng, làm cho giá của các sản phẩm chịu thuế tăng lên. Do đó, chính sách thuế bảo vệ môi trường cần phải được xây dựng một cách hợp lý để vừa đảm bảo hiệu quả trong việc bảo vệ môi trường, vừa không gây ra những ảnh hưởng quá lớn đến đời sống của người dân và hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.
Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 của Luật Thuế bảo vệ môi trường năm 2010, các loại nhiên liệu như xăng (trừ etanol), dầu diesel, dầu hỏa và dầu mazut đều thuộc đối tượng chịu thuế bảo vệ môi trường. Mức thuế bảo vệ môi trường áp dụng cho các loại nhiên liệu này dao động từ 1.000 đồng/lít đến 4.000 đồng/lít, tùy vào loại nhiên liệu cụ thể. Cụ thể, mức thuế đối với xăng E5RON92 là 3.800 đồng/lít, xăng RON95 là 4.000 đồng/lít, và dầu diesel là 2.000 đồng/lít. Mức thuế này được thiết kế nhằm hạn chế những tác động tiêu cực của việc tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch đối với môi trường, đồng thời khuyến khích sử dụng các loại nhiên liệu sạch hơn.
Tuy nhiên, trong bối cảnh căng thẳng chính trị giữa Nga và Ukraine dẫn đến việc giá xăng dầu trên thế giới leo thang, giá xăng dầu trong nước cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Sự gia tăng liên tục của giá nhiên liệu không chỉ tác động đến chi phí sinh hoạt của người dân mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế tổng thể. Trước tình hình này, ngày 03/03/2022, Bộ Tài chính Việt Nam đã đưa ra đề xuất giảm thuế bảo vệ môi trường để hỗ trợ bình ổn giá xăng dầu trong nước. Theo đề xuất này, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng sẽ được giảm 1.000 đồng/lít, trong khi mức giảm đối với dầu diesel là 500 đồng/lít. Mặc dù việc giảm thuế này là một bước đi cần thiết nhằm giảm bớt gánh nặng cho người tiêu dùng và hỗ trợ nền kinh tế, nhưng mức giảm này vẫn được xem là không đáng kể so với tổng số các loại thuế mà xăng dầu đang phải chịu.
Hiện nay, xăng dầu đang gánh chịu cùng lúc nhiều loại thuế như thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt, và thuế bảo vệ môi trường. Do đó, với tình hình giá xăng dầu tăng mạnh như hiện nay, số tiền thuế mà người tiêu dùng phải đóng cũng tăng theo, khiến giá xăng dầu trong nước leo thang và tạo ra áp lực lớn đối với nền kinh tế và đời sống của người dân. Những biện pháp như giảm thuế bảo vệ môi trường tuy là cần thiết nhưng cần được xem xét cùng với các giải pháp khác để đảm bảo hiệu quả hơn trong việc kiềm chế sự tăng giá và ổn định thị trường xăng dầu trong nước.
Xem thêm bài viết: Kinh doanh xăng dưới 2000 lít có phải xin giấy phép đủ điều kiện kinh doanh xăng dầu không
Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn.
