1. Môn Giáo dục công dân
1.1. Bài 1. Sống giản dị
Câu 1. Em có nhận xét gì về trang phục, tác phong và lời nói của Bác Hồ trong truyện đọc trên ?
Lời giải:
Qua câu chuyện trên, em thấy:
- Bác mặc bộ quần áo Ka-ki, đội mũ vải đã bạc màu, chân đi dép cao su.
- Bác ăn mặc giản dị không cầu kì, phù hợp với hoàn cảnh lúc đó.
+ Bác cười đôn hậu, vẫy tay chào đồng bào
+ Thái độ thân mật như người cha hiền về với đàn con
- Lời nói của Bác dễ hiểu, gần gũi thân thương với mọi người
Nhận xét: Thái độ chân tình, cởi mở của Bác đã xua tan tất cả những gì còn xa cách giữa Bác Hồ - Chủ tịch nước với nhân dân.
Câu 2. Theo em, trang phục, tác phong và lời nói của Bác đã có tác động như thế nào tới tình cảm của nhân dân ta ? Em hãy tìm thêm những ví dụ khác nói về sự giản dị của Bác Hồ.
Lời giải:
a. Theo em, trang phục, tác phong và lời nói của Bác đã có tác động như sau:
- Bác cười đôn hậu, vẫy tay chào đồng bào, gợi tình cảm gắn kết trong cả nước
- Lời nói của Bác dễ hiểu, gần gũi thân thương với mọi người
- Thái độ thân mật như người cha hiền về với đàn con.
b. Ví dụ khác nói về sự giản dị của Bác Hồ
- Sau khi giành được độc lập, Bác về sống với Thủ đô Hà Nội trong một ngôi nhà sàn làm bằng gỗ
- Trong những bài viết những lời kêu gọi Bác Hồ luôn dùng những từ ngữ dễ hiểu, dễ đọc để ai cũng có thể hiểu được/
- Vật dụng trong nhà hết sức đơn sơ: giường mây, chiếu cói, chăn đơn..
- Bữa ăn của Bác đạm bạc, lúc nào cũng có rau, tương, cà (món ăn quê hương)
- Bác gần gũi với mọi người, kính trọng cụ già, thương đàn cháu nhỏ.
- Nhận xét: Thái độ chân tình, cởi mở của Bác đã xua tan tất cả những gì còn xa cách giữa Bác Hồ - Chủ tịch nước với nhân dân.
Câu 3. Tính giản dị còn biểu hiện ở những khía cạnh nào khác trong cuộc sống? lấy ví dụ minh họa
Lời giải:
Tính giản dị còn biểu hiện ở những khía cạnh trong cuộc sống như:
- Không xa hoa lãng phí, phô trương
- Không cầu kì kiểu cách
- Không chạy theo nhu cầu vật chất và hình thức bề ngoài.
- Thẳng thắn, chân thật, chan hòa, vui vẻ, gần gũi, hòa hợp với mọi người trong cuộc sống hàng ngày.
- Kết luận: trong cuộc sống hàng ngày chúng ta cần tiết kiệm, giản dị, tránh xa hoa lãng phí.
Câu 4. Sống giản dị có tác dụng gì trong cuộc sống của chúng ta
Lời giải:
Sống giản dị có tác dụng trong cuộc sống của chúng ta như sau:
- Người giản dị sẽ được mọi người xung quanh yêu mến, cảm thông và giúp đỡ
- Sống giản dị, tiết kiệm sẽ tránh việc lãng phí tiền bạc của cải trong gia đình và xã hội
- Kết luận: Giản dị là phẩm chất đạo đức cần có của mỗi người
Câu 5. Trong các tranh sau đây, theo em, bức tranh nào thể hiện tính giản dị của học sinh khi đến trường? Vì sao?
Bức tranh thể hiện tính giản dị của học sinh khi đến trường là:
- Bức tranh (3) thể hiện đức tính giản dị. Bởi vì: Bức tranh (3) thể hiện đúng tác phong của người học sinh, trang phục nghiêm túc, phù hợp với lứa tuổi học sinh, tác phong nhanh nhẹn, vui tươi
- Hai bức tranh còn lại không phù hợp với lứa tuổi của học sinh: trang điểm lòe loẹt, mang giày cao gót, đeo kính râm, mặc áo phông, khi đến trường
- Nhận xét: khi còn ngồi trên ghế nhà trường, các bạn học sinh cần tiết kiệm tiền cho cha mẹ, sống hòa đồng giản dị, gần gũi với bạn bè.
Câu 6. Trong các biểu hiện sau đây, theo em, biểu hiện nào nói lên tính giản dị?
(1) Diễn đạt dài dòng, dùng nhiều từ cầu kì, bóng bẩy
(2) Lời nói ngắn gọn, dễ hiểu
(3) Nói năng cộc lốc, trống không
(4) Làm việc gì cũng sơ sài, qua loa
(5) Đối xử với mọi người luôn chân thành, cởi mở
(6) Thái độ khách sáo, kiểu cách
(7) Tổ chức sinh nhật linh đình
Lời giải
Trong các câu trên, biểu hiện nói lên tính giản dị là:
- Đáp án (2) và (5) là biểu hiện của đức tính giản dị
- Ghi nhớ; Sống giản dị là một phong cách sống lấy tự nhiên và đơn giản làm mục đích, tránh sự phức tạp, rắc rối, cầu kì không cần thiết.
Câu 7. Tìm thêm những biểu hiện khác của tính giản dị và không giản dị trong cuộc sống hằng ngày mà em biết
Lời giải:
- Biểu hiện của tính giản dị:
+ Mặc dù nhà rất khá giả nhưng lúc nào Hạnh cũng ăn mặc giản dị, gần gũi, vui vẻ, chan hòa với các bạn
+ Sinh nhật lần thứ 12, Đức tổ chức rất đơn giản song thật là vui vẻ, đầm ấm.
- Biểu hiện của tính không giản dị:
+ Gia đình Lộc sống cuộc sống khó khăn: bố về hưu, mẹ làm công nhân, song Lộc lúc nào cũng đua đòi chưng diện.
+ Nhi đòi mẹ tổ chức sinh nhật linh đình để mời bạn bè
+ Phúc học giỏi nhưng rất ít khi Phúc gần gũi giúp đỡ những bạn học còn yếu
- Kết luận: Ngay khi ngồi trên ghế nhà trường, các bạn học sinh cần có tính giản dị, tiết kiệm để hòa đồng với các bạn xung quanh, cùng nhau cố gắng học tập thật tốt.
Câu 8. Tìm tấm gương sống giản dị của những người xung quanh em
Lời giải:
Ví dụ: Bạn Duy Thảo là bạn thân của em, dù bố mẹ bạn là chủ doanh nghiệp lớn những bạn vẫn sống rất giản dị, không hề đua đòi hay la cà quán xá. Hàng ngày bạn luôn về nhà đúng giờ để nhặt rau, chuẩn bị món ăn cùng mẹ. Và bạn luôn làm những gì bạn cảm thấy đúng và biết nhận sai.
- Nhận xét: Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, các bạn học sinh cần tiết kiệm tiền cho cha mẹ, sống hòa đồng giản dị, gần gũi với bạn bè.
Câu 9. Theo em học sinh cần làm gì để rèn luyện đức tính giản dị
Tra lời:
- Quần áo gọn gàng, sạchh sẽ, không ăn mặc quần áo lố lăng
- Tác phong tự nhiên, đi đứng đàng hoàng, không điệu bộ, kiểu cách
- Nói năng lịch sự, có văn hoá, diễn đạt ngắn gọn dễ hiểu
- Giản dị là phẩm chất đạo đức cần có ở mỗi người, vì thế ngay từ khi còn là học sinh chúng ta phải rèn luyện mình trong học tập, trong hành vi cư xử, trong quan hệ giao tiếp với cha mẹ, thầy cô giáo, với bạn bè.
- Thực hiện đúng nội quy của nhà trường đề ra, trang phục khi đến trường sạch sẽ, tươm tất, lịch sựm bảo vệ của công, không xa hoa lãng phí
- Sống phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của gia đình mình
Câu 10. Em hãy sưu tầm một số câu thơ, câu ca dao hoặc tục ngữ nói về đức tính giản dị
Trả lời:
Tục ngữ:
- Tốt gỗ hơn tốt nước sơn
- Ăn lấy chắc, mặc lấy bền
- Ăn cần ở kiệm
Danh ngôn:
- Lời nói giản dị mà ý sâu xa lời nói hay (Mạnh Tử)
- Phải luôn dùng lời lẽ, những thí dụ đơn giản thiết thực và dễ hiểu. Khi viết, khi nói phải luôn luôn làm thế nào cho ai cũng hiểu được... (Hồ Chí Minh)
- "Khiêm tốn bao nhiêu cũng chưa đủ
Tự kiêu một chút cũng là thừa"
1.2. Bài 2: Trung thực
Câu 1. Mi-ken-lăng-giơ đã có thái độ như thế nào đối với Bra-man-tơ, một người vốn kình địch với ông?
Lời giải:
Mi-ken-lăng-giơ đã có thái độ đối với Bra-man-tơ, một người vốn kình địch với ông như sau:
- Mi-ken-lăng-giơ vô cùng tức giận vì Bra-man-tơ luôn chơi xấu, kình địch làm giảm danh tiếng và làm hại không ít đến sự nghiệp của ông.
- Nhưng Mi-ken-lăng-giơ vẫn công khai đánh giá rất cao Bra-man-tơ và khẳng định: "Với tư cách là nhà kiến trúc, Bra-man-tơ thực sự vĩ đại, không một ai thời cổ có thể sánh bằng".
- Nhận xét: Dù có ghét kình địch mình nhưng người họa sĩ tài hoa vẫn trung thực, đánh giá cao tài năng của Bra-man-tơ.
Câu 2. Vì sao Mi-ken-lăng-giơ lại xử sự như vậy? Điều đó chứng tỏ ông là người như thế nào ?
Trả lời:
Mi-ken-lăng-giơ lại xử sự như vậy vì:
- Ông là người sống thẳng thắn, luôn tôn trọng và nói lên sự thật, không để tình cảm cá nhân chi phối làm mất tính khách quan khi đánh giá sự việc.
- Điều đó chứng tỏ Mi-ken-lăng-giơ là người có đức tính trung thực, trọng chân lí và công minh chính trực.
- Kết luận: Trung thực là sống ngay thẳng, thật thà, đối xử với mọi người nhân hậu, không lừa dối và dám dũng cảm nhận lỗi khi mình mắc khuyết điểm.
Câu 3. Em hiểu thế nào là trung thực?
Lời giải:
- Trung thực là tôn trọng sự thật, tôn trọng lẽ phải, tôn trọng chân lí.
- Trung thực là sống ngay thẳng, thật thà đối xử với mọi người nhân hậu, không lừa dối và dám dũng cảm nhận lỗi khi mình mắc khuyết điểm.
- Kết luận: Trung thực là đức tính tốt, cần có của mỗi con người. Người trung thực luôn được xã hội và người xung quang yêu mến, đánh giá cao.
Câu 4. Trong những hành vi sau đây, hành vi nào thể hiện tính trung thực? Giải thích vì sao?
(1) Làm hộ bài cho bạn
(2) Quay cóp trong giờ kiểm tra
(3) Nhận lỗi thay cho bạn
(4) Thẳng thắn phê bình khi bạn mắc khuyết điểm
(5) Dũng cảm nhận lỗi của mình
(6) Nhặt được của rơi, đem trả lại người mất
(7) Bao che thiếu sót của người đã giúp đỡ mình
Lời giải:
Trong những hành vi, hành vi thể hiện tính trung thực là: (4) (5) (6)
Bởi vì:
- Hành vi (4) không bao che khuyết điểm của bạn, mà góp ý phê bình thẳng thắn với tinh thần xây dựng mong bạn nhận ra khuyết điểm để tiến bộ.
- Hành vi (5) khi mình có khuyết điểm: ngay thẳng thật thà, dũng cảm nhận lỗi để sửa chữa những lỗi lầm trở thành người tốt.
- Hành vi (6) biểu hiện của sự thật thà, không gian dối, không tham lam của người khác
- Nhận xét:
+ Trung thực là tôn trọng sự thật, tôn trọng lẽ phải, tôn trọng chân lí
+ Trung thực là sống ngay thẳng, thật thà, đối xử với mọi người nhân hậu, không lừa dối và dám dũng cảm nhận lỗi khi mình mắc khuyết điểm.
2. Môn Tiếng Việt
2.1. Bài "Bầu trời tuổi thơ"
a. Bầy chim chìa vôi
* Nội dung chính: Câu chuyện về hai cậu bé giàu lòng nhân hậu, tình yêu thương bầy chim nhỏ bé nhưng kiên cường, dũng cảm.
* Trước khi đọc:
Câu hỏi trang 11: Hãy gợi ý và chia sẻ về trải nghiệm đẹp của tuổi thơ em với những gợi ý sau:
- Kỉ niệm đó là gì ?
- Kỉ niệm đó em cùng trải nghiệm với ai?
- Kỉ niệm đó để lại trong em những cảm xúc, suy nghĩ như thế nào?
Lời giải chi tiết:
- Kỉ niệm đó là cùng các bạn thả diều, chơi lò cò, chơi ô ăn quan, là lúc cùng các bạn nghịch ngợm, phá phách trên con đường làng
- Kỉ niệm đó em cùng trải nghiệm với bạn bè người thân
- Cảm xúc, suy nghĩ: tràn ngập sự xúc động, bồi hồi, một cảm giác hạnh phúc được lan truyền, bất giác em tự mỉm cười vì một phần kí ức.
* Đọc văn bản:
Câu 1.
Chi tiết được lặp lại là " Anh bảo..." về việc mưa to, nước ngập thì tổ chim chìa vôi sẽ bị ngập.
Câu 2.
Trường hợp 1: Em dự đoán bầy chia chìa vôi non không bay được vào bờ
Trường hợp 2: Em dự đoán bầy chim chìa vôi non có bay được vào bờ
Câu 3.
Trường hợp 1: cuộc "cất cánh" không đúng như dự đoán của em vì chúng đã bay lên thành công
Trường hợp 2: Cuộc "cất cánh" đúng như dự đoán của em vì chúng đã bay lên thành công.
b. Thực hành Tiếng Việt:
Câu 1. Đọc và nhớ lại những kiến thức về trạng ngữ"
- Trạng ngứ Suốt từ chiều hôm qua không chỉ cung cấp thông tin thời gian mà còn cho thấy quá trình xảy ra sự việc
- Trạng ngữ Trong gian phòng lớn tràn ngập ánh sáng không chỉ cung cấp thông tin về địa điểm mà còn cho thấy đặc điểm của văn phòng
- Trạng ngữ Qua một đêm mưa rào không chỉ cung cấp thông tin về thời gian mà còn cho thấy đặc điểm của đêm
- Trạng ngữ Trên nóc một lô cốt cũ kề bên một xóm nhỏ không chỉ cung cấp thông tin về địa điểm mà còn cho thấy đặc điểm và vị trí của lô cốt
Câu 2. Đặt câu: Sáng, bà ngoại đưa em đi chợ huyện
- Mở rộng trạng ngữ: Sáng hôm nay trời trong và xanh, bà ngoại đưa em đi chợ huyện
- Tác dụng: bổ sung, nhấn mạnh và làm rõ thời gian đồng thời làm rõ đặc điểm của sự việc được nhắc đến.
2.2. Bài "Khúc nhạc tâm hồn"
a. Đồng dao mùa xuân
- Nội dung chính: Bài thơ viết về người lính, dưới góc nhìn chiêm nghiệm của một con người thời bình. Đó là những người lính hồn nhiên, tinh nghịch, chưa một lần yêu, còn mê thả diều nhưng chính họ đã hy sinh tuổi xuân, máu xương của mình cho đất nước
Câu 1.
- Khi nghe nói đến cụm từ bốn chữ, em nghĩ ngay đến những bài thơ làm theo thể 4 chữ, ngắn gọn và giàu ý nghĩa
- Một bài thơ 4 chữ đã đọc: Đôi que đan, Sắc màu em yêu
- Ấn tượng với bài thơ " Sắc màu em yêu": Bài thơ đã mở ra trước mắt em những hình ảnh đẹp đẽ của quê hương, đất nước, con người, bồi đắp thêm cho em tình yêu quê hương, khiến em nhớ mãi.
Câu 2.
- Những anh bộ đội xuất hiện với nụ cười rám nắng, thân hình khoẻ mạnh và mang tác phong nghiêm trang của người lính cụ Hồ.
- Hình ảnh anh bộ đội đã khiến em cảm thấy yêu hơn đất nước nhỏ bé của mình và cũng trân trọng biết bao tình quân nhân trong gian khó, hiểm nguy
b. Thực hành Tiếng Việt
Câu 1. Biện pháp tu từ nói giảm nói tránh: Từ "không về" sử dụng thay cho từ "chết" chỉ cái chết của người chiến sĩ=> tác dụng: nhằm mục đích giảm nhẹ, để tránh đi phần nào sự đau buồn.
Câu 2.
- Ví dụ 1: Có người lính, Mùa xuân ấy ra đi từ đó không về... (Lời bài hát Màu hoa đỏ - Thuận Yến)
- Ví dụ 2: Sau cơn bạo bệnh, nội tôi đã ra đi mãi mãi và không về với anh em tôi nữa
Bạn đọc có thể tham khảo bài viết: Biểu hiện của đức tính trung thực là gì? Lợi ích của việc sống trung thực?
