1. Một số vùng kinh tế của nước ta, công nghiệp kém phát triển do đâu?
Câu hỏi: Một số vùng kinh tế của nước ta, công nghiệp kém phát triển do?
A. Tài nguyên khoáng sản nghèo nàn.
B. Thiếu nguồn lao động đặc biệt nguồn lao động có tay nghề.
C. Kết cấu hạ tầng còn yếu kém và vị trí địa lí không thuận lợi.
D. Thiếu sự đồng bộ của các nhân tố tài nguyên, nguồn lao động, cơ sở hạ tầng, thị trường.
Trả lời:
Các vùng mà hoạt động công nghiệp chưa phát triển thường bị ảnh hưởng bởi sự thiếu hụt đồng bộ giữa các yếu tố như tài nguyên, nguồn lao động, cơ sở hạ tầng và thị trường, đặc biệt là hệ thống giao thông vận tải vẫn chưa phát triển đồng đều.
Như vậy, đáp án cần chọn là: D
2. Tóm tắt lý thuyết về cơ cấu ngành công nghiệp
2.1. Cơ cấu công nghiệp theo ngành
Cấu trúc của ngành công nghiệp theo từng lĩnh vực được thể hiện thông qua tỉ lệ giá trị sản xuất của mỗi lĩnh vực trong tổng thể ngành công nghiệp. Cấu trúc này được định hình phù hợp với các điều kiện đặc thù của nước ta cả ở nội và ngoại quốc trong từng giai đoạn cụ thể.
Ngành công nghiệp của nước ta phân chia khá đa dạng thành 3 nhóm chính bao gồm 29 lĩnh vực:
- Nhóm ngành công nghiệp khai thác (4 lĩnh vực);
- Nhóm ngành công nghiệp chế biến (23 lĩnh vực);
- Nhóm ngành công nghiệp sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước (2 lĩnh vực).
Trong cấu trúc ngành công nghiệp, một số lĩnh vực nổi bật được coi là trọng điểm, với các đặc điểm sau:
- Có thế mạnh kéo dài theo thời gian,
- Đem lại hiệu quả kinh tế cao, và
- Có ảnh hưởng lớn đến các lĩnh vực kinh tế khác.
Các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm bao gồm:
- Công nghiệp năng lượng,
- Công nghiệp chế biến lương thực và thực phẩm,
- Công nghiệp dệt may và công nghiệp hóa chất - phân bón - cao su,
- Công nghiệp vật liệu xây dựng,
- Công nghiệp cơ khí - điện tử...
Cấu trúc ngành công nghiệp của nước ta đã trải qua sự chuyển biến đáng kể nhằm thích nghi với tình hình mới. Để hoàn thiện cấu trúc ngành công nghiệp, có các hướng sau:
- Xây dựng một cấu trúc ngành công nghiệp tương đối linh hoạt và thích nghi với cơ chế thị trường, phù hợp với tình hình phát triển thực tế của đất nước cũng như xu hướng chung của khu vực và thế giới.
- Thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển của các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm, đặc biệt là công nghiệp điện khí đặc biệt quan trọng.
- Đầu tư sâu hơn và đổi mới thiết bị, công nghệ để nâng cao chất lượng và giảm chi phí sản xuất.
2.2. Cơ cấu công nghiệp theo lãnh thổ
Hoạt động công nghiệp tập trung ở một số khu vực chính tại Việt Nam. Ở Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng và các vùng lân cận chiếm tỉ lệ cao nhất về sự tập trung công nghiệp trên toàn quốc, với sự đa dạng trong cấu trúc ngành công nghiệp. Từ Hà Nội, hoạt động công nghiệp lan tỏa ra các hướng như sau:
- Hải Phòng - Hạ Long - Cẩm Phả (tập trung vào khai thác than và cơ khí),
- Đáp Cầu - Bắc Giang (chủ yếu trong lĩnh vực phân hóa học và vật liệu xây dựng),
- Đông Anh - Thái Nguyên (tập trung vào luyện kim và cơ khí),
- Việt Trì – Lâm Thao (tập trung vào sản xuất hóa chất và giấy),
- Hòa Bình – Sơn La (tập trung vào ngành thủy điện),
- Nam Định – Ninh Bình – Thanh Hóa (tập trung vào ngành dệt may, vật liệu xây dựng và ngành điện...).
Ở Nam Bộ, đã hình thành một dải công nghiệp với các trung tâm lớn như TP. Hồ Chí Minh, Biên Hòa, Vũng Tàu và Thủ Dầu Một, có xu hướng chuyên môn hóa đa dạng.
Ở miền Trung, ngoài Đà Nẵng là trung tâm quan trọng, còn có một số trung tâm khác như Vinh, Quy Nhơn, Nha Trang...
Tuy nhiên, những khu vực khác vẫn chậm phát triển công nghiệp, phân bố phân tán và không liên kết.
Nguyên nhân của sự phân hóa này thường liên quan đến:
- Vị trí địa lý thuận lợi,
- Sự phong phú của tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là tài nguyên khoáng sản,
- Sự có mặt của lao động có trình độ chuyên môn cao,
- Thị trường tiêu thụ lớn,
- Cơ sở hạ tầng hoàn thiện và đồng bộ, đặc biệt là giao thông vận tải và thông tin liên lạc, cũng như khả năng cung cấp năng lượng và nước.
Ngược lại, những khu vực chưa phát triển công nghiệp thường thiếu sự đồng bộ trong các yếu tố trên, đặc biệt là giao thông vận tải chưa được đầu tư phát triển.
2.3. Cơ cấu công nghiệp theo thành phần kinh tế
Cơ cấu của ngành công nghiệp theo thành phần kinh tế được phân loại như sau:
- Ngành công nghiệp thuộc quản lý của Nhà nước.
- Ngành công nghiệp thuộc quản lý của các tổ chức ngoài Nhà nước.
- Ngành công nghiệp có sự tham gia vốn đầu tư từ nước ngoài.
Cơ cấu này đang trải qua những biến đổi sâu sắc với các xu hướng sau:
- Giảm tỷ trọng của ngành công nghiệp thuộc quản lý của Nhà nước.
- Tăng tỷ trọng của ngành công nghiệp thuộc quản lý của các tổ chức ngoài Nhà nước và ngành công nghiệp có sự tham gia vốn đầu tư từ nước ngoài.
3. Một số bài tập vận dụng liên quan
CÂU 1:
Phương án nào sau đây có ảnh hưởng chủ yếu đến sự phát triển của ngành khai thác dầu khí ở Việt Nam?
A. Nâng cao trình độ của lao động.
B. Thúc đẩy hoạt động xuất khẩu dầu thô.
C. Tăng cường hợp tác liên doanh với các đối tác nước ngoài.
D. Phát triển công nghiệp lọc và hóa dầu.
Trả lời:
Phương án có tác động chủ yếu đến việc phát triển ngành khai thác dầu khí ở Việt Nam là tăng cường hợp tác liên doanh với các đối tác nước ngoài; vì trong quá trình khai thác dầu khí, Việt Nam vẫn đang thiếu vốn đầu tư, kỹ thuật thăm dò và khai thác, cũng như thiếu các trang thiết bị và máy móc phục vụ cho quá trình khai thác.
=> Việc tăng cường hợp tác liên doanh và liên kết với các đối tác nước ngoài sẽ giúp bổ sung và hỗ trợ cho các khâu mà Việt Nam còn yếu kém => Chọn đáp án C
Chú ý: từ khóa "khai thác dầu khí" được sử dụng để chỉ phạm vi cần đề xuất giải pháp, không bao gồm toàn bộ ngành công nghiệp dầu khí hay chế biến dầu khí.
CÂU 2:
Các vùng nào sau đây ở Việt Nam có điều kiện tự nhiên cho phép phát triển du lịch biển quanh năm?
A. Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ.
B. Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
C. Bắc Bộ và Nam Bộ.
D. Nam Trung Bộ và Nam Bộ.
Trả lời:
Các điều kiện tự nhiên cho phép phát triển du lịch biển quanh năm ở Nam Trung Bộ và Nam Bộ của Việt Nam do khí hậu ấm áp và nắng ấm suốt cả năm.
=> Chọn đáp án D
CÂU 3:
Tầm quan trọng chính của kinh tế trang trại đối với nông nghiệp ở Việt Nam là
A. Dần dần chuyển nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa.
B. Sử dụng nguồn tài nguyên một cách hiệu quả để phát triển sản xuất.
C. Thúc đẩy quá trình cơ cấu lại nông nghiệp một cách nhanh chóng.
D. Đóng góp vào việc đa dạng hóa cây trồng và vật nuôi.
Trả lời:
Kinh tế trang trại ở Việt Nam đã tiến triển từ mô hình hộ gia đình, và dần dần đưa nông nghiệp ra khỏi tình trạng tự cung tự cấp để chuyển sang sản xuất hàng hóa (tham khảo SGK Địa lý 12, trang 110).
=> Vậy, ý nghĩa chính của kinh tế trang trại đối với nông nghiệp ở Việt Nam là dần dần chuyển nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa, tạo ra lượng sản phẩm lớn để đáp ứng nhu cầu thị trường => Chọn đáp án A
CÂU 4:
Mục đích chính của việc đẩy mạnh đa dạng hóa nông nghiệp ở Việt Nam không phải là
A. Tận dụng một cách hiệu quả sự đa dạng của tự nhiên.
B. Giảm thiểu rủi ro trong bối cảnh biến động của thị trường nông sản.
C. Tập trung phát triển nông sản ở các vùng có điều kiện thuận lợi.
D. Tạo ra cơ hội việc làm mới và sử dụng lao động hiệu quả hơn.
Trả lời:
Việc đẩy mạnh đa dạng hóa nông nghiệp ở Việt Nam giúp tận dụng một cách hiệu quả sự đa dạng của tự nhiên, giảm thiểu rủi ro trong tình hình biến động của thị trường nông sản và cũng tạo ra cơ hội việc làm mới cũng như sử dụng lao động một cách hiệu quả hơn. Mục đích "Tập trung phát triển nông sản ở các vùng có điều kiện thuận lợi" là một chiến lược tập trung, không phải mục đích của việc đa dạng hóa nông nghiệp.
=> Chọn đáp án C
CÂU 5:
Dựa trên Atlas Địa lý Việt Nam trang 19, tỉnh nào sau đây có diện tích trồng lúa chiếm dưới 60% so với diện tích trồng cây lương thực?
A. Bình Phước, Cà Mau, Quảng Bình.
B. Gia Lai, Sơn La, Lào Cai.
C. Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An.
D. Đắc Lắk, Lâm Đồng, Bình Định
Dựa trên Atlas Địa lý Việt Nam trang 19, tỉnh có diện tích trồng lúa chiếm dưới 60% so với diện tích trồng cây lương thực là Gia Lai, Sơn La, Lào Cai (tham khảo bản đồ Lúa năm 2007 - Atlas trang 19)
=> Chọn đáp án B
Bài viết liên quan: Địa lý lớp 12 bài 26: Cơ cấu ngành công nghiệp chi tiết nhất
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về vấn đề: Một số vùng kinh tế của nước ta, công nghiệp kém phát triển do? Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!
