1. Tinh trùng có được coi là bộ phận cơ thể người?
Theo quy định tại Điều 3 Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác năm 2006 quy định về bộ phận cơ thể người cụ thể như sau:
- Mô, trong ngữ cảnh của cơ thể con người, đại diện cho sự hợp nhất tuyệt vời giữa hàng loạt các tế bào, có thể chung một họ hoặc đa dạng về loại, đồng tồn tại với mục tiêu chung là thực hiện các nhiệm vụ cụ thể, từ những nhiệm vụ cơ bản cho đến những hoạt động phức tạp và cần sự tương tác hàng đầu để hoạt động một cách hiệu quả.
- Bộ phận của cơ thể con người, một khía cạnh tượng trưng cho sự tạo thành tổng thể, được xây dựng từ sự kết hợp cảm thụ và kỹ thuật của nhiều loại mô riêng biệt. Chúng không chỉ đóng vai trò là những phần chia nhỏ cơ bản, mà đích thị đang ẩn chứa trong mình sự phức tạp sinh học và chức năng. Nhờ sự hợp nhất và sáng tạo này, các bộ phận này không chỉ là những khối thể tĩnh, mà là những hệ thống động đầy màu sắc, tham gia vào việc thực hiện hàng loạt các hoạt động sinh lý quan trọng, mỗi hoạt động đều có ý nghĩa sâu sắc.
Từ nội dung trên, có thể thấy rằng, tinh trùng không được coi là mô hay bộ phận cơ thể người theo quy định của pháp luật hiện hành.
2. Mua bán tinh trùng có phạm tội mua bán bộ phận cơ thể người?
Hoạt động giao dịch, chiếm đoạt mô hoặc cả bộ phận của cơ thể con người là hành vi đồi trụy vi phạm quy tắc pháp luật, đưa đến việc thao túng những phần quan trọng của thể xác đang còn sống. Tội ác này không chỉ xâm phạm trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe và thể chất của những cá nhân khác, mà còn tạo nên những tác động tâm lý đen tối và ám ảnh tinh thần cho cộng đồng, tạo ra sự bất ổn đồn đại trong xã hội. Hành vi này không chỉ mang trong mình tính chất vi phạm mà còn làm hiện lên những kẻ xâm phạm sự tự do và tính nhân đạo của con người. Từ việc tổ chức mua bán cơ thể con người như hàng hóa đến việc cướp đoạt các bộ phận cần thiết cho sự sống của người khác, tất cả đều là những hành động đen tối gợi lên hình ảnh của sự kiệt quệ đạo đức.
Để xác định xem mua bán tinh trùng có phạm tội mua bán bộ phận cơ thể người không thì hãy cùng tìm hiểu về cấu thành tội phạm của tội mua bán bộ phận cơ thể người theo quy định tại Điều 154 Bộ luật Hình sự năm 2015. Cụ thể như sau:
- Mặt chủ quan: Chủ thể thực hiện hành vi phạm tội này với sự hết sức cố ý và tinh vi. Người phạm tội không chỉ có kiến thức sâu rộ về tất cả các hậu quả tiêu cực mà nó mang lại cho sức khỏe và thể chất của nạn nhân, mà còn thụ động thấy mô, cơ quan của nạn nhân là một loại dụng cụ để khai thác vì mục đích kiếm lời hoặc các lý do khác, với một sự kỳ vọng hữu tình đối với những hậu quả không may xảy ra. Mục tiêu chính đằng sau việc thực hiện mua bán và chiếm đoạt các phần mô và cơ quan trong cơ thể con người là vì mục đích thương mại, mục đích liên quan đến cấy ghép, điều trị bệnh cho người khác hoặc còn có thể là vì mục đích nghiên cứu khoa học tiên tiến và không thể đạt được bằng cách khác. Tuy nhiên, điều quan trọng là không nên che đi sự tàn nhẫn và vô nhân đạo của những hành động này, bằng cách đưa ra những mục đích tối thiểu hóa
- Mặt khách quan: mặt khách quan của hành vi này được phân thành hai loại chính, bao gồm việc mua bán và việc chiếm đoạt mô hoặc các bộ phận cơ thể của con người. Hành vi mua bán mô hoặc bộ phận cơ thể của con người được hiểu như một sự trao đổi không đạo đức, trong đó các phần mô và cơ quan của cơ thể người bị cầm cố để đổi lấy tiền bạc, tài sản hoặc những lợi ích khác. Người bán phải tuân theo yêu cầu của người mua, bằng cách chuyển giao những phần này theo chỉ dẫn cụ thể, còn người mua phải nhận những phần này từ người bán và đồng thời thực hiện việc trả tiền, tài sản hoặc các lợi ích khác mà đã được thoả thuận khi việc chuyển giao được thực hiện đúng theo yêu cầu. Hành vi chiếm đoạt mô hoặc các bộ phận cơ thể của con người diễn ra thông qua việc sử dụng bạo lực, đe dọa hoặc các biện pháp khác để chiếm giữ, hoặc làm cho người khác chiếm giữ, những phần mô và cơ quan này. Thực hiện việc này không chỉ thể hiện sự độc tài mà còn mang trong mình sự phá vỡ tình người và đạo đức cơ bản
- Chủ thể: Người chủ thể đứng sau hành vi mua bán mô hoặc cả bộ phận cơ thể của con người được định rõ là bất kỳ cá nhân nào, từ độ tuổi 16 trở lên, có khả năng chịu trách nhiệm trong tội phạm dưới góc độ hình sự. Điều này ám chỉ đến người đang ở độ tuổi trưởng thành và có khả năng hiểu biết về hậu quả của hành vi mua bán đầy nhục nhã này. Với khả năng tìm hiểu sâu hơn về hành vi phạm tội và sự nhận thức về mức độ nghiêm trọng của việc can thiệp vào tính người, những cá nhân từ 16 tuổi trở lên đều được xem là có khả năng hình sự, nghĩa là họ có khả năng đối mặt với trách nhiệm pháp lý cho những hành vi sai trái mà họ thực hiện
- Khách thể: Hành vi mua bán và chiếm đoạt các phần mô hoặc bộ phận cơ thể người không chỉ đơn thuần là vi phạm pháp luật, mà còn là một cú hích vào tính nguyên vẹn của con người đang còn tồn tại. Những tội phạm này không chỉ là sự xâm phạm trực tiếp đến sự sống, thể xác và sức khỏe của những cá nhân, mà còn tác động gián tiếp, khiến tâm hồn của cả cộng đồng gặp hoang mang và đau buồn. Hành động đen tối này tạo ra những sóng gió trong xã hội, kích thích sự phản ứng từ phía cộng đồng, thể hiện sự căm thù và sự không chấp nhận mọi hình thức vi phạm đối với quyền sống và nhân phẩm con người. Từ đó, khách thể quan trọng của tội phạm này là những quyền cơ bản: quyền sống, quyền được Nhà nước bảo vệ về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm con người, cùng với sự ổn định toàn diện của xã hội. Những quyền này không chỉ là nền tảng của cuộc sống mà còn là kim chỉ nam cho những giá trị đạo đức và lòng nhân ái mà chúng ta nên áp dụng trong mọi tương tác xã hội
Từ các phân tích trên, có thể khẳng định rằng, hành vi mua bán tinh trùng không được coi là mua bán bộ phận cơ thể người và không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người theo quy định tại Điều 154 Bộ luật Hình sự năm 2015.
3. Hành vi mua bán tinh trùng có bị xử phạt không?
Hiện nay Nghị định 117/2020/NĐ-CP đang có hiệu lực thay thế Nghị định cũ thì không đề cập đến vấn đề này, thậm chí trong khuôn khổ Bộ luật Hình sự năm 2015 hiện hành cũng chưa thể thấy bất kỳ quy định nào xoay quanh vấn đề này. Mọi thứ dường như vẫn đang trong tình trạng chờ hướng dẫn. Tuy vậy, đối với những người, cá nhân, đặc biệt là những người biết rõ về tình trạng bệnh truyền nhiễm của bản thân, nếu họ cố ý thực hiện việc bán tinh trùng một cách trái phép, như một hành động có thể gây ra sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm, thì họ có thể sẽ phải đối mặt với sự xử lý riêng biệt, tuân theo những quy định tương ứng trong Luật phòng chống các bệnh truyền nhiễm năm 2007 cùng với các điều khoản quy định trong Bộ luật Hình sự đang có hiệu lực.
Nói tóm lại, hiện nay chưa có quy định điều chỉnh về vấn đề này, tức có thể hiểu, hành vi mua bán tinh trùng thông thường sẽ không bị xử phạt, tuy nhiên nếu hành vi mua bán tinh trùng nếu biết bản thân bị bệnh thì sẽ bị xử phạt về các tội phạm liên quan như thông tin cung cấp ở trên.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Mẫu biên bản thẩm định cơ sở được thực hiện kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm, lưu giữ tinh trùng, lưu giữ phôi (Mẫu số 2). Còn vướng mắc, vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.
