Nghị luận về hiện tượng hám danh chọn lọc hay nhất

1. Top 3+ bài văn mẫu nghị luận về hiện tượng hám danh chọn lọc hay nhất

Nghị luận về hiện tượng hám danh chọn lọc hay nhất - Mẫu số 1

Từ lâu, mối quan tâm đối với đề tài về danh và thực đã hiện diện và kéo dài qua thời kỳ. Đôi khi, cái danh không tương ứng với cái thực, và ngược lại, hiện tượng hữu danh, vô thực trở thành một vấn đề nan giải và lo lắng cho toàn bộ xã hội. Vậy danh và thực là khái niệm như thế nào? Tại sao hiện tượng hám danh, háo danh lại xảy ra?

Thuở xưa, danh thường được hiểu là chức tước mà vua ban tặng, đánh giá cao từ cộng đồng. Ngày nay, danh thường được định nghĩa là bằng cấp, chức vụ do Nhà nước trao tặng. Trong khi đó, thực đại diện cho năng lực, trí tuệ, công việc và hành động của mỗi cá nhân. Những đóng góp của họ mang lại lợi ích thực tế cho bản thân, cộng đồng, quê hương và đất nước.

Theo quy luật tự nhiên, để có danh, cần phải có thực, có trí tuệ và năng lực mới có thể được tôn vinh. Tuy nhiên, danh và thực phải được liên kết với nhau, bởi vì thực là bản chất, cốt lõi, trong khi danh chỉ là hình thức bên ngoài. Thực phản ánh danh, và do đó, danh và thực phải luôn tiếp tục thống nhất mà không có sự chênh lệch.

Tuy nhiên, danh thường đi kèm với lợi ích, và do đó, chữ danh và chữ lợi từ ngày xưa đã trở thành nguồn cám dỗ quyến rũ để nhiều người cạnh tranh, ganh đua. Người ta thường nghĩ rằng có danh là có lợi, có chức vụ là có quyền lực, và có quyền lực là có tất cả, khiến họ không ngần ngại thực hiện mọi hành động để đạt được mục tiêu này. Tuy nhiên, khi đã có chức vụ, có vị trí, họ chỉ là "tiến sĩ giấy" – hữu danh, vô thực, trở thành trò cười cho đám đông.

Trong cuộc sống, không phải ai cũng háo danh, hám danh. Từ ngàn xưa, đã xuất hiện những danh nhân nổi tiếng và những người bình thường được tôn vinh vì thực tài của họ. Nguyễn Trãi, Phạm Ngũ Lão, Chu Văn An là những ví dụ. Tuy nhiên, ở mọi thời đại, xã hội luôn tồn tại nhiều kẻ hám danh.

"Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng

Tưởng rằng đồ thật hóa đồ chơi”

Chính vì lợi ích của danh, nhiều người thiếu trí tuệ, không có tài năng, phải cố gắng bằng mọi cách để đạt được danh vị. Họ có thể chi trả không chỉ bằng tiền mà còn bằng nhân cách để có được bằng cấp tiến sĩ, tiến sĩ và chiếm đoạt các vị trí quan trọng trong xã hội. Điều này làm cho xã hội trở nên hỗn loạn, mất mát giữa đúng và sai, thực và ảo.

Bệnh háo danh, hám lợi không màng đến thực tại là một căn bệnh cổ xưa, sâu sắc trong tâm hồn xã hội. Xã hội hiện đại đòi hỏi con người phải có thực tài, có trí tuệ. Trí tuệ là nền tảng của con người, là nguyên tắc sống của quốc gia. Tại sao nạn háo danh vẫn tồn tại và ngày càng trở nên tinh vi, thâm hơn?

Nhiều bậc phụ huynh phải chạy đua để con cái có được giấy khen loại giỏi để khoe với mọi người, nhưng thực tế chỉ là cái đầu rỗng tuếch. Nhiều học sinh tham gia thi cử bằng mọi cách, thậm chí gian lận, nhưng sau cùng họ vẫn lười biếng, không học tập, chỉ để có được bằng cấp hữu danh vô thực.

Nhiều sinh viên sau khi ra trường, thay vì phát triển nghề nghiệp, họ vẫn cố gắng đạt được bằng thạc sĩ, tiến sĩ không phải để nâng cao trình độ hay tay nghề, mà để tiếp tục leo lên, để kiếm danh vọng.

Sự thiếu sót trong hệ thống lãnh đạo đáng sợ hơn cả thiên tai, địch họa. Bởi vì nó làm hủy hoại mọi khía cạnh của cuộc sống xã hội, làm mất đi hi vọng và thực tài của nhiều người, làm mất lòng tin của thế hệ trẻ, tạo ra sự hỗn loạn trong xã hội, gây ra sự bức xúc và bất bình.

Do đó, chúng ta cần nhận thức về cả hai khía cạnh sáng tối của xã hội để xây dựng nhân cách của mình. Hãy tránh xa khỏi căn bệnh háo danh, vô thực.

Nghị luận về hiện tượng hám danh chọn lọc hay nhất - Mẫu số 2

Trong bức tranh đa dạng và phong phú của cuộc sống, mỗi cá nhân xây dựng cho bản thân mình những mục tiêu sống riêng biệt từ những mảnh ghép của số phận. Trong khi có những người dành cuộc đời để phục vụ và cống hiến với sự hi sinh, đóng góp ẩn mình, thì xã hội vẫn còn tồn tại những quan niệm tiêu cực, bị cuốn vào vòng xoáy của hư danh, quyền lợi và sức mạnh của đồng tiền.

Khái niệm "hám" mang theo ý nghĩa của sự mê muội vượt quá mọi giới hạn, không phân biệt đúng - sai, phải - trái, chỉ quan tâm đến việc đạt được mong muốn của bản thân; trong khi "danh" là sự khao khát danh vọng, tiếng tăm, và "lợi" là lợi ích cá nhân. Thực tế cho thấy, trong cuộc sống, tồn tại nhiều người hám danh, hám lợi, không ngần ngại sử dụng mọi chiêu trò để đạt được danh vọng và chiếm đoạt lợi ích chung để thoả mãn tham vọng cá nhân. Kết quả của kỳ thi THPT Quốc gia năm học 2018 - 2019 là minh chứng cho sự bùng nổ của thói quen "hám danh, hám lợi" trong xã hội hiện nay, khi nhiều bài thi được "điều chỉnh" và có kết quả cao, làm cảnh báo về vấn đề nghiêm trọng này.

Hậu quả của thói quen "hám danh, hám lợi" không chỉ gây tổn hại đến cá nhân mà còn ảnh hưởng lớn đến xã hội. Đầu tiên, nó tạo ra thế hệ "hữu danh vô thực," những người chỉ biết sùng bái và đua nhau trong vòng quay của danh lợi để đạt được quyền lực. Những người này sử dụng đồng tiền để mua bằng cấp giả, tạo ra "hư danh." Thêm vào đó, thói quen "hám danh, hám lợi" là nguyên nhân chính gây cản trở sự phát triển của một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Điều này dẫn đến tình trạng mọi người lạm dụng chức quyền để trục lợi cá nhân, thậm chí tước đoạt lợi ích của người khác, như vụ án lừa đảo của Địa ốc Alibaba.

Vậy nguyên nhân nào đã dẫn đến tình trạng con người luôn theo đuổi danh lợi? Mỗi cá nhân trong xã hội xác định mục tiêu và mục đích sống theo cách riêng của mình. Bên cạnh những người có tầm nhìn cao đẹp về sự cống hiến, còn có những người không thể chống lại cám dỗ của danh lợi với tư duy lệch lạc. Trong mọi thời kỳ, quyền lực và đồng tiền luôn là nguyên nhân khiến con người không ngần ngại mọi thủ đoạn để đạt được mục tiêu của bản thân.

Nhìn chung, thói quen "hám danh, hám lợi" là một vấn đề đương đại, ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của xã hội. Những học sinh ngồi trên ghế nhà trường cần ngăn chặn biểu hiện của bệnh thành tích thông qua học tập và thi cử trung thực, khẳng định năng lực của bản thân để ngăn chặn sự lan truyền của thói quen này.

Nghị luận về hiện tượng hám danh chọn lọc hay nhất - Mẫu số 3

Nguyễn Công Trứ (1778-1858), một quan to của triều Nguyễn, nhà thơ kiệt xuất thế kỉ XIX, đã phát ngôn về vị thế của kẻ sĩ trong cõi đời như một "Phải có danh gì với núi sóng," và nếu "Không công danh thời nát với cỏ cây."

Thực tế, trong xã hội hiện đại, tình trạng này vẫn tồn tại, với mỗi người đều khao khát thành công và địa vị. Tuy nhiên, động lực và định hướng của mỗi người là khác nhau. Có người hiểu rõ giá trị của danh vọng, trong khi có những kẻ chỉ ham muốn và háo hức với danh vọng.

Tôn trọng và biết ơn cha mẹ, sự hiếu thảo đến từ việc quan tâm và chăm sóc họ. Sự siêng năng và chăm chỉ trong học tập được coi là hiếu học, mang lại giá trị tích cực và tốt lành.

Ngược lại, những khía cạnh như hiếu danh (tư tưởng ham danh vọng), hiếu chiến (thích gây chiến, đánh nhau), hiếu sắc (mê thích gái đẹp), hiếu sát (thích chém giết), hiếu thắng (thích hơn người), hiếu sự (thích bày chuyện phiền phức),... đều mang theo mình nghĩa xấu và có thể gây hậu quả tiêu cực.

Khái niệm "hám" cũng đóng vai trò quan trọng, chỉ sự ham muốn đến mức không phân biệt giữa đúng và sai, đúng và không đúng, gần như là bản năng. Nó có thể thể hiện trong các hành vi như ham danh, ham lợi, hoặc sự thèm thuồng như cá đói thèm mồi.

Những người hám danh và hám lợi thường không ngần ngại sử dụng mọi cách, từ sử dụng giấy tờ giả, lợi dụng vị thế để đạt được chức vụ, đến việc lừa đảo, thậm chí làm tổn thương quốc gia và nhân dân. Họ không chỉ hướng tới danh vọng mà còn chủ trương lợi ích cá nhân, và không ngần ngại thực hiện những hành động đen tối như chạy chức, chạy quyền.

Trong khi đó, xã hội đang trải qua sự đổi mới, mỗi người đều có cơ hội để làm giàu và đóng góp vào sự phồn thịnh của đất nước. Trong ngữ cảnh này, việc thảo luận về hiện tượng hám danh, hám lợi là quan trọng để rút ra bài học, khích lệ mỗi người phấn đấu và tu dưỡng để sống một cuộc sống có ý nghĩa và đẹp đẽ hơn.

2. Cách viết bài văn nghị luận về hiện tượng hám danh (kèm dàn ý chi tiết)

Để viết tốt bài văn nghị luận xã hội về hiện tượng hám danh, học sinh cần vận dụng linh hoạt kiến thức thực tiễn và kỹ năng lập luận, đồng thời thể hiện được tư duy phản biện trước một vấn đề đạo đức – xã hội có tính thời sự. Bài viết cần thể hiện được quan điểm cá nhân, có dẫn chứng cụ thể, lí lẽ chặt chẽ và ngôn ngữ chuẩn mực.

2.1. Các bước viết bài nghị luận về hiện tượng hám danh

Bước 1: Giải thích khái niệm “hám danh”

Trước hết, học sinh cần làm rõ “hám danh” là gì. Đây là thói quen hoặc xu hướng của con người chạy theo danh tiếng, địa vị hoặc sự công nhận bên ngoài, thậm chí bất chấp đạo đức và giá trị thật để đạt được điều đó. Hám danh khác với khát vọng thành công ở chỗ nó thiếu nền tảng đạo đức và giá trị nội tại, chỉ chú trọng vào hình thức, vào ánh nhìn của người khác.

Bước 2: Phân biệt giữa hám danh và khát vọng chân chính

Một người có tham vọng lành mạnh mong muốn vươn lên bằng năng lực, nỗ lực và cống hiến thực tế.
Ngược lại, người hám danh chỉ muốn đạt được danh tiếng, huân chương hay sự tán thưởng mà không chú trọng đến giá trị thật hay hậu quả.
→ Đây là điểm học sinh cần làm rõ để tránh nhầm lẫn trong lập luận.

Bước 3: Phân tích thực trạng hiện tượng hám danh trong đời sống

Có thể lấy ví dụ từ:

• Gian lận thi cử, mua bằng cấp, chạy chức, chạy quyền.
• “Sống ảo” trên mạng xã hội, khoe khoang thành tích không thực chất.
• Tư tưởng coi trọng danh xưng hơn giá trị thật trong học tập và công việc.

Những biểu hiện này cho thấy hám danh đã và đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến thế hệ trẻ cũng như môi trường giáo dục.

Bước 4: Nêu nguyên nhân

• Nguyên nhân xã hội: Áp lực thành tích, sự tôn vinh hình thức, tác động từ mạng xã hội và truyền thông.
• Nguyên nhân tâm lý: Tự ti, thiếu tự tin, muốn được công nhận và tôn trọng bằng danh tiếng thay vì giá trị thật.
• Nguyên nhân giáo dục: Nhà trường, gia đình đôi khi vô tình nuôi dưỡng “bệnh thành tích”, khiến học sinh hiểu sai về giá trị của sự nỗ lực.

Bước 5: Phân tích hậu quả

• Đối với cá nhân: Dễ rơi vào tâm lý bất ổn, sống giả tạo, đánh mất bản thân và lòng tự trọng.
• Đối với xã hội: Gây ra căn bệnh thành tích, suy đồi đạo đức, làm mất niềm tin và công bằng xã hội.

Bước 6: Đề xuất giải pháp, bài học nhận thức và hành động

• Cần giáo dục giá trị nội tại, hướng con người đến sự chân thành, trung thực, biết ơn và khiêm tốn.
• Xây dựng tư duy phản biện, giúp học sinh biết đánh giá bản thân bằng năng lực và cống hiến thay vì bằng danh hiệu.
• Mỗi người trẻ cần rèn luyện lòng tự trọng và tính tự chủ, tránh phụ thuộc vào sự công nhận ảo của người khác.

Bước 7: Kết bài
Khẳng định lại ý nghĩa của việc chống lại thói hám danh: chỉ khi con người coi trọng giá trị thật, xã hội mới có thể phát triển bền vững. Từ đó, mỗi học sinh cần nhận thức được rằng “danh” chỉ thực sự có giá trị khi đi kèm với “thực”.

2.2. Dàn ý chi tiết bài văn nghị luận về hiện tượng hám danh

a. Mở bài:

• Dẫn dắt bằng thực trạng xã hội hiện nay: con người ngày càng chạy theo danh tiếng, hình thức.
• Giới thiệu vấn đề cần nghị luận: hiện tượng hám danh – căn bệnh tinh thần của thời hiện đại.

b. Thân bài:

(1) Giải thích khái niệm:

• “Hám danh” là thái độ quá coi trọng danh tiếng, sẵn sàng đánh đổi đạo đức, nhân cách để đạt được sự công nhận.
• Danh vọng nếu đạt được bằng sự nỗ lực chân chính là điều đáng quý; ngược lại, nếu dựa trên giả tạo thì là điều đáng phê phán.

(2) Biểu hiện:

• Trong học tập: học sinh chạy theo điểm số, bằng khen, thành tích ảo.
• Trong công việc: người lớn chạy chức, chạy quyền, dùng thủ đoạn để có địa vị.
• Trên mạng xã hội: khoe khoang cuộc sống, tạo dựng hình ảnh giả tạo nhằm tìm kiếm “like” và “follower”.

(3) Nguyên nhân:

• Áp lực từ gia đình, nhà trường, xã hội đặt nặng thành tích.
• Tâm lý so sánh, tự ti, muốn được chú ý và tôn trọng.
• Ảnh hưởng của văn hóa hình thức, truyền thông và mạng xã hội.

(4) Hậu quả:

• Con người trở nên giả tạo, mất phương hướng và lòng tự trọng.
• Gây nên tình trạng “hữu danh vô thực”, đánh mất niềm tin xã hội.
• Làm suy yếu đạo đức, cản trở sự phát triển lành mạnh của cộng đồng.

(5) Giải pháp:

• Giáo dục học sinh và thanh niên nhận thức đúng về giá trị thật của bản thân.
• Gia đình, nhà trường và xã hội cần đồng hành trong việc đánh giá dựa trên năng lực và cống hiến, không quá coi trọng thành tích.
• Mỗi người cần rèn luyện đức tính khiêm tốn, trung thực, biết ơn và học cách sống có trách nhiệm.
• Học cách sử dụng mạng xã hội lành mạnh, tránh “sống ảo”, biết tôn trọng bản thân và người khác.

c. Kết bài:

• Khẳng định lại ý nghĩa của việc sống chân thực, coi trọng giá trị nội tại.
• Phê phán thói hám danh và khẳng định rằng: danh vọng chỉ có ý nghĩa khi gắn liền với tài năng và nhân cách.
• Gợi mở suy nghĩ: Mỗi học sinh cần rèn luyện bản lĩnh, học cách sống giản dị, biết tự hào về nỗ lực thật thay vì danh tiếng ảo.