Luật sư tư vấn:
1. Một số thông tin về lao động nữ hiện nay
Lao động nữ Việt Nam có vai trò to lớn trong sản xuất và phát triển kinh tế với tỷ lệ tham gia cao. Tuy nhiên, hiện nay lao động nữ của Việt Nam hiện đang tồn tại hàng loạt những hạn chế như: Làm việc ở những khu vực kinh tế phi chính thức, công sức bỏ ra thì lớn nhưng lương lại không đủ trang trải chi tiêu cho cuộc sống hàng ngày, thời giờ làm việc tăng,...Tỷ lệ phụ nữ chiếm tỷ lệ rất thâp trong nhóm ngành nghề bậc cao; ở một số lĩnh vực, tỷ lệ lãnh đạo là nam giới cao hơn nữ giới ít nhất 2 lần với cùng một khối lượng công việc, mức lương của lao động nữ lại ít hơn khoảng 20% so với lao động nam giới
- Ít cơ hội lựa chọn việc làm: Tỷ lệ lao động nữ trong các vị trí quản lý, lãnh đạo khá thấp và dù là ở cấp độ và lĩnh vực công tác nào, tỷ lệ nam giới tham gia quan lý, lãnh đạo vẫn cao hơn nữ giới với độ chênh lệch ít nhất là 02 lần. Ví dụ lao động nữ nắm giữ số việc làm trong lĩnh vực giáo dục rất cao gần 80% nhưng đa số các đơn vị giáo dục thường do nam giới lãnh đạo. Số liệu cho thấy nam giới nắm giữ hầu hết các vị trí quản lý cao nhất, nam giới thường có mặt trong nhiều ngành nghề hơn.
- Thời gian làm việc nhiều hơn, thu nhập thấp hơn: Hiện vẫn còn tồn tại khoảng cách giới về thu nhập làm công ăn lương ở mọi loại hình công việc. Thu nhập bình quân của nữ giới thường thấp hơn mức thu nhập của lao động nam dù thời gian lao động nhiều hơn nam giới. Theo quy định của Bộ luật Lao động thì người lao động làm việc không quá 48 giờ/ tuần nhưng trên thực tế, đa số lao động nữ phải làm việc vượt quá thời gian nói trên. Lao động nữ luôn được xem là lực lượng lao động chăm chỉ và có giá thuê rẻ hơn nam giới; đặc biệt nhóm phụ nữ di cư từ những vùng nông thôn nghèo có ít sự lựa chọn, vì vậy họ thường chấp nhận công việc có mức lương rất thấp.
Ngoài ra, lao động nữ thường là lao động có sức khỏe yếu hơn so với lao động nam, khi tham gia lao động thì lao động nữ cũng sẽ gặp các vấn đề về sức khỏe, sinh con, thời gian hành kinh,... Vì vậy, mà lao động nữ có những quyền lợi riêng.
2. Quyền làm việc bình đẳng của người lao động
Căn cứ vào Điều 78 của Nghị định 145/2020/NĐ-CP có quy định về quyền làm việc bình đẳng của người lao động như sau:
- Người sử dụng lao động có trách nhiệm thực hiện quyền bình đẳng của lao động nữ, lao động nam, thực hiện các biện pháp bảo đảm bình đẳng giới trong tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, tiền lương, khen thưởng, thăng tiến, trả công lao động, các chế độ về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, điều kiện lao động, an toàn lao động, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, ốm đau, thai sản, các chế độ phúc lợi khác về vật chất và tinh thần;
- Nhà nước bảo đảm quyền bình đẳng của lao động nữ, lao động nam, thực hiện các biện pháp bảo đảm bình đẳng giới về các lĩnh vực quy định tại điểm a khoản 1 Điều này trong quan hệ lao động.
3. Quy định về quyền lợi của lao động
Người lao động nữ được hưởng một số quyền lợi trong quá trình lao động như sau:
- Được khám chuyên khoa phụ sản 1 lần/ năm: Tại khoản 1, 2 điều 21 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015và khoản 1 điều 80 Nghị định 145/2020/NĐ-CP thì người lao động được khám sức khỏe ít nhất 1 lần/ năm. Với người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, người lao động là người chưa thành niên, người lao động khuyết tật, người lao động cao tuổi được khám sức khỏe ít nhất 06 tháng một lần. Tại các kỳ khám sức khỏe định kỳ, nếu lao động là nữ sẽ phải được khám chuyên khoa phụ sản theo danh mục khám chuyên khoa phụ sản cho Bộ Y tế ban hành.
- Lao động nữ được nghỉ 60 phút/ ngày trong thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi tại khoản 4 điều 137 bộ luật lao động 2019 quy định thì lao động nữ trong thời kỳ nuôi con dưới 12 tháng tuổi được nghỉ 60 phút/ ngày trong thời gian làm việc để cho con bú, vắt, trữ sữa, nghỉ ngơi. Thời gian nghỉ thì lao động nữ vần được hưởng đủ lương theo hợp đồng lao động.
- Được nghỉ 30 phút/ ngày trong thời gian hành kinh: Theo quy định rại khoản 4 Điều 137 bộ luật lao động 2019 quy định thì lao động nữ trong thời han hành kinh được nghỉ mỗi ngày 30 phút, tính vào giờ làm việc và hưởng đủ lương theo hợp đồng lao động. Số ngày có thời gian nghỉ trong thời gian hành kinh do hai bên thỏa thuận nhưng tối thiểu là 03 ngày làm việc/ tháng. Trường hợp lao động nữ không có nhu cầu nghỉ và được người sử dụng lao động đồng ý thì người lao động được trả thêm tiền lương tương ứng với thời gian được nghỉ mà vẫn làm việc.
- Lao động nữ được chuyển công việc nhẹ hơn khi mang thai và nuôi con dưới 12 tháng tuổi: Tại khoản 2 điều 137 bộ luật lao động 2019 quy định lao động nữ làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc làm nghề, công việc có ảnh hưởng xấu tới chức năng sinh sản và nuôi con khi mang thai và có thông báo cho người sử dụng lao động biết thì được người sử dụng lao động chuyển sang làm công việc nhẹ hơn, an toàn hơn mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Tại điều 142 bộ luật lao động 2019 cũng quy định người sử dụng lao động phải cung cấp đầy đủ thông tin về tính chất nguy hiểm, nguy cơ, yêu cầu của công việc để người lao động lựa chọn và bảo đảm điều kiện an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động theo quy định khi sử dụng họ làm công việc thuộc danh mục nghề, công việc có ảnh hưởng tới chức năng sinh sản và nuôi con theo quy định tại thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH.
- Không phải làm đêm, làm thêm, đi công tác xa khi mang thai hoặc nuôi con nhỏ: Tại khoản 1 điều 137 bộ luật lao động 2019 quy định người sử dụng lao động không được sử dụng lao động nữ làm việc ban đêm, làm thêm giờ và đi công tác xa trong những trường hợp sau: Mang thai từ tháng thứ 07 hoặc từ tháng thứ 06 nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; Đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi trừ trường hợp được người lao động đồng ý
- Được nghỉ thai sản trước và sau sinh con 06 tháng: Tại điều 139 bộ luật lao động 2019 quy định về chế độ thai sản đối với lao động nữ thì lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng...
- Không bị xử lý kỷ luật khi mang thai và nuôi con nhỏ: Tại điểm d khoản 4 Điều 122 bộ luật lao động 2019 quy định thì người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật đối với người lao động đang trong thời gian mang thai; nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Do đó, nếu vi phạm về nội quy lao động trong thời gian mang thai và nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì lao động nữ sẽ không bị xử lý kỷ luật và khi hết thời gian mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì lao động nữ vẫn có thể bị xử lý kỷ luật do thời hiệu xử lý kỷ luật lao đông có thể kéo dài.
- Được bảo đảm việc làm sau chế độ thai sản: Tại điều 140 bộ luật lao động 2019 quy định yêu cầu người lao động phải được bảo đảm việc làm cũ khi trở lại làm việc sau khi nghỉ hết thời gian theo quy định tại điều 139 bộ luật lao động 2019 mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích so với trước khi nghỉ thai sản; Trường hợp việc làm cũ không còn thì người sử dụng lao động phải bố trí việc làm khác cho họ với mức lương không thấp hơn mức lương trước khi nghỉ thai sản.
- Không bị sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động khi mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi: Tại điều 137 bộ luật lao động 2019 nghiêm cấm người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng với người lao động vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
- Được quyền đơn phương chấm dứt hợp đòng khi mang thai: Theo quy định tại khoản 1 điều 138 bộ luật lao động 2019 quy định thì lao động nữ mang thai nếu tiếp tục làm việc mà có ảnh hưởng xấu tới thai nhi và có xác nhận của cơ sở khám chữa bệnh thì có thể đơn phương chấm dưt hợp đồng lao động. Trường hợp này vẫn được coi là đơn phương chấm dứt hợp đồng hợp pháp dù không đảm bảo thời gian báo trước theo quy định của pháp luật.....
Như vậy, căn cứ theo quy định trên, khi người lao động nữ đến kỳ kinh nguyệt, sẽ được nghỉ mỗi ngày 30 phút. Và thời gian nghỉ này vẫn được tính là thời gian làm việc và được hưởng đủ tiền lương như bình thường theo hợp đồng lao động.
Bài viết trên Luật Minh Khuê đã gửi tới khách hàng về vấn đề khi lao động nữ đến kỳ hành kinh có được nghỉ ngơi không. Trong bài viết có phần nào chưa hiểu quý khách hàng có thể liên hệ qua số tổng đài tư vấn pháp luật lao động trực tuyến: 1900.6162 để được tư vấn cụ thể.
