1. Nguyên tắc hoạt động điện ảnh
Theo quy định tại Điều 4 Luật Điện ảnh năm 2022 thì nguyên tắc hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh mang tính thời đại và đa chiều, cụ thể như sau:
- Xây dựng nền điện ảnh Việt Nam tiên tiến, đáp ứng nhu cầu văn hóa nghệ thuật và hội nhập quốc tế. Mục tiêu của nội dung này là xây dựng và phát triển một môi trường điện ảnh ở Việt Nam, mà trong đó sẽ tồn tại những tác phẩm sáng tạo độc đáo, mang trong mình vẻ đẹp và giá trị của văn hóa Việt, đồng thời cũng mang tính chất phù hợp với xu hướng và chuẩn mực quốc tế. Mục tiêu này không chỉ đơn thuần là việc sản xuất các bộ phim, mà còn là việc xây dựng một môi trường điện ảnh phong phú và đa dạng, từ các thể loại phim truyền thống đến những thể loại sáng tạo mới.
- Bảo tồn giá trị văn hóa, tạo sự cân bằng giữa nhân văn, thẩm mỹ và giải trí. Trong bối cảnh hiện nay, việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong các tác phẩm điện ảnh đóng vai trò quan trọng để giữ vững danh tính văn hóa của quốc gia. Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể bỏ qua sự phát triển của thẩm mỹ và giải trí. Chính vì vậy, mục tiêu là tạo ra những tác phẩm điện ảnh không chỉ mang tính giải trí, mà còn chứa đựng thông điệp nhân văn sâu sắc và có giá trị thẩm mỹ, từ đó tạo nên sự cân bằng trong việc thỏa mãn nhu cầu đa dạng của khán giả.
- Tôn trọng quyền tự do sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Một nguyên tắc quan trọng trong lĩnh vực điện ảnh là tôn trọng quyền tự do sáng tạo của những người tham gia vào việc tạo nên những tác phẩm này. Điều này đồng nghĩa với việc đảm bảo họ có không gian và điều kiện để thể hiện bản sắc và ý tưởng riêng của mình. Tuy nhiên, quyền sở hữu trí tuệ cũng cần được bảo vệ, bằng việc thiết lập các quy định pháp luật rõ ràng để đảm bảo tác phẩm và ý tưởng của người sáng tạo không bị vi phạm.
- Bảo đảm sự bình đẳng và cạnh tranh trong ngành điện ảnh. Một môi trường điện ảnh lành mạnh cần phải tạo ra cơ hội công bằng cho tất cả những người tham gia vào ngành này. Mục tiêu là không chỉ hỗ trợ các tác giả và đạo diễn có tên tuổi, mà còn khuyến khích sự phát triển của những tài năng mới, bằng cách tạo ra môi trường thúc đẩy cạnh tranh và đổi mới. Điều này đồng thời góp phần tạo nên một ngành công nghiệp điện ảnh bền vững, có khả năng đáp ứng thay đổi và phản ánh đa dạng của xã hội
- Phát triển công nghiệp điện ảnh với sự thích ứng với quy luật thị trường và các cam kết quốc tế của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Việc phát triển công nghiệp điện ảnh không chỉ là việc sản xuất các tác phẩm, mà còn liên quan đến việc thích ứng với môi trường thị trường và đồng thời tuân thủ những cam kết quốc tế mà nước ta đã ký kết. Chúng ta cam kết xây dựng một ngành điện ảnh phù hợp với quy luật của thị trường, cùng với việc bảo vệ và thể hiện danh dự và uy tín quốc tế của quốc gia.
- Tận dụng khả năng hiệu quả, minh bạch và sử dụng nguồn lực đa dạng để thúc đẩy sự phát triển của ngành điện ảnh, với ưu tiên cho các vùng cao, miền núi, biên giới, hải đảo, và vùng dân tộc thiểu số. Việc đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành điện ảnh yêu cầu việc tận dụng hiệu quả tài nguyên và kết hợp với sự minh bạch và trọng điểm trong việc quản lý nguồn lực. Đặc biệt, chúng ta đề cao việc đầu tư và hỗ trợ cho ngành điện ảnh ở những vùng có điều kiện kinh tế khó khăn như vùng cao, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng dân tộc thiểu số, cùng với sự ưu tiên cho phát triển vùng nông thôn.
- Thực hiện đúng quy định pháp luật, duy trì chuẩn mực đạo đức xã hội và nghề nghiệp, đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh văn hóa lành mạnh. Tuân thủ đúng quy định của pháp luật, và duy trì những nguyên tắc đạo đức xã hội cũng như đạo đức nghề nghiệp trong mọi hoạt động của ngành điện ảnh. Chúng ta cũng đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng môi trường kinh doanh văn hóa lành mạnh, nơi mà sự sáng tạo và thương hiệu của ngành điện ảnh đồng hành cùng việc thúc đẩy giá trị văn hóa và xã hội.
2. Những nội dung bị nghiêm cấm trong hoạt động điện ảnh
Theo quy định tại Điều 9 Luật Điện ảnh năm 2022 thì nghiêm cấm những hoạt động điện ảnh với các nội dung sau đây:
- Thực hiện các hoạt động vi phạm Hiến pháp và pháp luật, cũng như khích động chống đối hoặc làm hỏng việc thi hành Hiến pháp và pháp luật;
- Truyền tải các thông điệp phản đối Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoặc gây hại đến tinh thần đoàn kết toàn dân tộc; gây ảnh hưởng tiêu cực đến lợi ích quốc gia, dân tộc và giá trị văn hóa Việt Nam; xúc phạm Quốc kỳ, Đảng kỳ, Quốc huy và Quốc ca;
- Lan truyền các thông điệp kích động chiến tranh, làm nảy sinh căng thẳng, kỳ thị giữa các dân tộc và cộng đồng quốc tế; kêu gọi hoặc tán truyền tư tưởng phản động, tệ nạn xã hội; phá hoại văn hóa và chuẩn mực đạo đức xã hội;
- Biến tướng lịch sử dân tộc, phủ nhận các thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, danh nhân và anh hùng dân tộc; thể hiện không đúng sự thật, làm tổn hại chủ quyền quốc gia; tạo ra những thông tin giả mạo, xúc phạm uy tín của các cơ quan, tổ chức và danh dự cũng như danh tiếng cá nhân
- Kết tấn và ủng hộ chủ nghĩa khủng bố và chủ nghĩa cực đoan: Nghiêm cấm việc truyền bá, tạo điều kiện hoặc ủng hộ bất kỳ hình thức chủ nghĩa khủng bố hay chủ nghĩa cực đoan nào thông qua tác phẩm điện ảnh. Chúng ta cam kết duy trì một môi trường điện ảnh an toàn và bình yên, không làm phát tán sự kích động và ác độc mà chúng ta không mong muốn thấy.
- Kích động, xúc phạm đến tín ngưỡng và tôn giáo; truyền tải, khích động cho các hoạt động tôn giáo bất hợp pháp: Đề cao tôn trọng và sự đa dạng của tín ngưỡng và tôn giáo, và xem xét việc đảm bảo rằng các tác phẩm điện ảnh không chứa nội dung kích động hoặc xúc phạm đến tín ngưỡng và tôn giáo. Mục tiêu là tạo ra môi trường thấu hiểu và không xuyên tạc bất kỳ hình thức tôn giáo nào và tránh việc truyền tải các hoạt động tôn giáo bất hợp pháp.
- Tiết lộ bí mật nhà nước, bí mật cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật: Bảo vệ sự bí mật và an ninh quốc gia, cũng như quyền riêng tư của cá nhân. Chúng ta không cho phép việc tiết lộ bất kỳ thông tin bí mật của nhà nước, cá nhân hoặc bất kỳ bí mật nào khác theo quy định của pháp luật thông qua tác phẩm điện ảnh. Mục tiêu là duy trì sự minh bạch và tuân thủ nghiêm ngặt quy định về bảo vệ thông tin quan trọng
- Cấm kích động bạo lực và hành vi tội ác bằng cách thể hiện chi tiết cách thực hiện, hình ảnh, âm thanh, lời thoại, cảnh đánh đập, tra tấn, giết người dã man, tàn bạo và những hành vi khác có thể xúc phạm đến phẩm chất con người, trừ khi thể hiện những nội dung này nhằm mục đích phê phán, tố cáo, lên án tội ác, đề cao chính nghĩa và tôn vinh giá trị truyền thống cũng như văn hóa của chúng ta. Duy trì một môi trường điện ảnh tôn trọng sự nhân văn và giá trị đạo đức. Nghiêm cấm việc tạo ra các hình ảnh chi tiết về bạo lực và hành vi tội ác để tránh làm tổn hại tới phẩm chất con người và tạo ra sự kích động không mong muốn. Tuy nhiên, nếu việc thể hiện những hành vi này nhằm mục đích phê phán, tố cáo, lên án tội ác, hoặc tôn vinh chính nghĩa, thì chúng ta sẽ đảm bảo rằng những nội dung này được thể hiện một cách tinh tế và sâu sắc, nhằm tạo ra những tác phẩm điện ảnh đầy ý nghĩa và suy tư
- Tạo hình ảnh chi tiết, âm thanh và lời thoại về nội dung gợi dục, phản cảm và liên quan đến tình dục không lành mạnh, cũng như những tình tiết liên quan đến trụy lạc và loạn luân. Duy trì một môi trường điện ảnh tôn trọng đạo đức và giá trị nhân văn. Chính vì vậy, nghiêm cấm việc tạo ra những hình ảnh, âm thanh và lời thoại không lành mạnh, có tính dâm ô và liên quan đến tình dục không lành mạnh, cũng như những tình tiết liên quan đến trụy lạc và loạn luân. Mục tiêu là tạo ra những tác phẩm điện ảnh mang tính sâu sắc và ý nghĩa, góp phần vào việc truyền tải thông điệp tích cực và đồng thời không gây phản cảm.
- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em và người chưa thành niên, không vi phạm vào sự trong sạch và sự phát triển của họ. Tôn trọng và bảo vệ quyền và lợi ích của trẻ em và người chưa thành niên trong mọi hoạt động điện ảnh. Nghiêm cấm việc tạo ra nội dung có thể vi phạm quyền và lợi ích hợp pháp của họ, gây hại đến sự trong sạch và sự phát triển của thế hệ trẻ. Mục tiêu là xây dựng một môi trường điện ảnh mà mọi cá nhân, đặc biệt là trẻ em và người chưa thành niên, có thể tham gia một cách an toàn và bảo đảm.
- Không phân biệt đối xử về giới, tôn trọng và thể hiện sự bình đẳng giới trong mọi tình huống. Xây dựng một môi trường điện ảnh không chỉ đảm bảo sự bình đẳng giới, mà còn tôn trọng và thể hiện sự bình đẳng này trong mọi tình huống. Nghiêm cấm việc tạo ra nội dung phân biệt đối xử về giới, định kiến giới và bất kỳ hình thức phân biệt đối xử nào. Mục tiêu là khai thác giá trị của sự đa dạng và tôn vinh tầm quan trọng của sự bình đẳng giới trong xã hội
3. Những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động điện ảnh
Cũng tại Điều 9 Luật Điện ảnh năm 2022 thì tuyệt đối không được thực hiện những hành vi sau đây:
- Phát hành và lan truyền phim trên các nền tảng như rạp chiếu phim, truyền hình và các địa điểm chiếu phim dành cho công chúng, mà không có Giấy phép phân loại phim được cấp bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền về điện ảnh (gọi tắt là Giấy phép phân loại phim) hoặc Quyết định phát sóng từ cơ quan truyền thông được cấp giấy phép hoạt động truyền hình (gọi tắt là Quyết định phát sóng);
- Lan truyền phim trên không gian mạng mà không thực hiện quy trình phân loại, không hiển thị kết quả phân loại phim theo quy định của Luật này;
- Thực hiện sự thay đổi, biến tướng nội dung phim và kết quả phân loại phim cho những phim đã có Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng.
- Tiến hành sản xuất, phát hành, lan truyền, lưu giữ và lưu trữ các tác phẩm điện ảnh mà không tuân theo các quy định đề ra trong Luật này, cũng như trong Luật Sở hữu trí tuệ và những quy định khác của pháp luật có liên quan. Đảm bảo tính minh bạch, chân thực và tuân thủ pháp luật trong mọi khía cạnh của ngành điện ảnh. Chính vì vậy, nghiêm cấm việc thực hiện các hoạt động như sản xuất, phát hành, truyền tải, giữ gìn và lưu trữ các tác phẩm điện ảnh mà không tuân theo các quy định được nêu rõ trong Luật này, cũng như trong Luật Sở hữu ttrí uệ và bất kỳ quy định khác nào của pháp luật có liên quan.
- Lan truyền, phát hành tác phẩm điện ảnh mà trước đó đã bị thu hồi Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng: Tầm quan trọng của việc giữ vững uy tín và sự tuân thủ đối với các quyết định và giấy phép đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Do đó, nghiêm cấm việc lan truyền và phát hành các tác phẩm điện ảnh mà trước đó đã bị thu hồi Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng.
- Sao chép các tác phẩm điện ảnh mà chưa có sự đồng ý của chủ sở hữu tác phẩm, trừ khi Luật Sở hữu trí tuệ có quy định khác: Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quyền lợi của người sáng tạo. Chính vì vậy, nghiêm cấm việc sao chép các tác phẩm điện ảnh mà chưa có sự đồng ý rõ ràng từ phía chủ sở hữu tác phẩm, trừ khi Luật Sở hữu trí tuệ có quy định khác.
- Không thực hiện việc thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi tiến hành lan truyền tác phẩm điện ảnh tại các địa điểm chiếu phim công cộng: Duy trì sự minh bạch và quản lý rõ ràng trong việc lan truyền tác phẩm điện ảnh tại các địa điểm chiếu phim công cộng. Chính vì vậy, nghiêm cấm việc không thực hiện việc thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi thực hiện hoạt động này.
- Thực hiện thẩm định và cấp Giấy phép phân loại phim trái với những quy định của pháp luật: Khẳng định sự quan trọng của việc duy trì sự minh bạch và tính công bằng trong việc cấp Giấy phép phân loại phim. Do đó, nghiêm cấm việc thực hiện thẩm định và cấp Giấy phép phân loại phim mà không tuân theo những quy định được nêu ra trong pháp luật.
Ngoài ra, có thể tham khảo: Tác phẩm được bảo hộ và quy định đặc biệt của tác phẩm điện ảnh trong Công ước Berne 1886. Còn vướng mắc, vui lòng liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Trân trọng./.
