Cây sa kê là loại cây quen thuộc vì nó có giá trị dinh dưỡng và có nhiều món ăn, sản phẩm chế biến từ loại cây và quả này. Dưới đây là những tác dụng tuyệt vời cảu cây sa kê đối với sức khoẻ:
1. Cây sa kê được biết đến là loại cây gì?
Cây sa kê còn có tên gọi khác là cây bánh mì (tên khoa học là Artocarpus incisa L). Sa kê là loài thân gỗ lớn, thuộc họ dâu tằm, thân có thể cao đến 20m. Loài thực vật này được tìm thấy ban đầu ở Thái Bình Dương sau đó được trồng phổ biến tại nhiều quốc gia. Ở Việt Nam, cây được trồng nhiều ở miền Nam. Cây sa kê được trồng nhiều ở khu vực phía Nam nước ta nhưng “tiếng tăm” của nó thì cả người miền Bắc và miền Trung đều biết. Loài thực vật này thường được trồng để làm cảnh và lấy trái. Trái sa kê dùng để chế biến nhiều món ăn vừa ngon lại vừa lành. Trong Đông y, sa kê được dùng làm thuốc chữa bệnh. Y học hiện đại cũng chứng minh nhiều công dụng đối với sức khỏe của sa kê.
2. Đặc điểm, tính chất của cây sa kê
Một số đặc điểm thực vật nổi bật của cây sa kê như:
- Sake thuộc cây thân gỗ, dạng bóng mát lớn, chiều cao đạt khoảng 10-20m, sống lâu năm, lá xanh quanh năm. Nhìn thoáng ban đầu sake rất giống cây bàng với nhiều cành mảnh mọc ngang tạo nên những tán dày và rộng.
- Cành cây khá mảnh, mọc ngang, tạo thành tán cây rộng và dày.
- Nhựa của cây là dạng nhựa mủ màu trắng sữa.
- Lá sa kê có kích thước lớn, hình lông chim, có thể rộng đến 12cm và dài đến 50cm. Lá sa kê thường có màu xanh và có một màng bảo vệ gọi là "giảm áp" trên mặt dưới lá, giúp giảm mất nước qua quá trình hơi. Mặt trên của lá có màu xanh bóng, mặt dưới nhám, lá chuyển sang màu vàng nâu và khô khi già và rụng đi.
- Hoa sa kê mọc thành cụm gồm hoa đực và hoa cái.
- Quả Sa Kê giống dạng quả mít nhưng không tạo múi chứa thịt quả và hạt. Quả có thể dùng để luộc ăn, say lấy bột chiên hoặc nấu rượu…mang lại giá trị kinh tế cao. Cây Sa Kê gồm hai loại và được phân biệt bởi trái có hạt và trái không có hạt. Riêng Cây Sa Kê cho trái không hạt được trồng để thu hoạch trái cung cấp trên thị trường. Nếu trồng Cây Sa Kê làm cảnh sân vườn thì không cần phân biệt cấu tạo của trái sa kê
- Cây sake có hai loại là loại quả có hạt và không hạt. Nếu trồng để trang trí làm cảnh thì không cần phân loại, tuy nhiên trồng để kinh doanh thu hái quả thì nên trồng loại không hạt. Nhân giống sake không hạt bằng cách giâm cành, sake có hạt thì sẽ gieo hạt.
Bộ phận được sử dụng nhiều nhất của sa kê là quả. Quả dùng để chế biến nhiều món ăn. Tuy nhiên, vỏ cây, lá, rễ, nhựa cây cũng đều có tác dụng chữa bệnh không phải ai cũng biết
3. Những tác dụng tuyệt vời của cây sa kê
Cây breadfruit (Artocarpus altilis), còn được gọi là cây cỏ bánh mì, có nhiều công dụng quan trọng trong nhiều vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên khắp thế giới. Dưới đây là một số công dụng quan trọng của cây breadfruit:
Thực phẩm: Quả sa kê là phần quan trọng của cây này. Quả có vị ngọt và thơm, và chúng có thể ăn sống hoặc chế biến thành nhiều món ăn khác nhau. Sa kêcó giá trị dinh dưỡng cao, đặc biệt là trong việc cung cấp carbohydrate và chất xơ.
Bột sa kê: Quả sa kê có thể được chế biến thành bột, tương tự như bột mỳ, và được sử dụng để làm bánh mì, bánh ngọt, bánh pancake, và nhiều món ăn khác.
Nước cốt: Cây sa kê cũng được sử dụng để sản xuất nước cốt từ các mầm non của nó. Nước cốt này có thể được uống trực tiếp hoặc chế biến thành nước ép hoặc nước ngọt.
Làm thức ăn cho gia súc: Cây sa kê có thể được sử dụng để làm thức ăn cho gia súc và gia cầm.
Gỗ: Gỗ của cây sa kê cũng có giá trị. Nó có thể được sử dụng để chế tạo đồ nội thất, công trình xây dựng, và các sản phẩm gỗ khác.
Cây cảnh: Cây sa kê thường cao lớn, có lá xanh tươi mát, và có thể được trồng làm cây cảnh trong khu vườn và công viên.
Cây bóng mát: Những cây sa kê t lớn có thể tạo bóng mát mát mẻ trong các khu vườn và vùng đất nhiệt đới, giúp bảo vệ khỏi nhiệt đới nắng và làm mát môi trường xung quanh.
Ngoài công dụng của cây sa kê thì quả, lá, nhựa cây... đều có công dụng đối với sức khoẻ như:
Chống oxy hóa cho tế bào: Trong trái sa kê có chứa nhiều chất chống oxy hóa có tác dụng ngăn chặn gốc tự do gây hại, bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do quá trình oxy hóa. Chính vì vậy, nó có thể giúp cơ thể tăng đề kháng, nâng cao miễn dịch, chống nhiễm trùng, giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.
Tốt làn da, mái tóc khỏe mạnh: Các bằng chứng khoa học cũng cho thấy nhiều lợi ích của sa kê đối với làn da và mái tóc như:
- Giảm nguy cơ và tình trạng viêm da do có khả năng ức chế các enzyme gây viêm da và giảm sản xuất oxit nitric.
- Hỗ trợ điều trị các bệnh về da khác như vảy nến, chàm eczema.
- Kích thích làn da sản sinh collagen, kết hợp với vitamin C giúp da luôn căng mọng, tươi trẻ. Các thành phần như vitamin C, omega-3, omega-6 của sa kê có tác dụng giảm tiết dầu nhờn trên da đầu, phòng ngừa và hỗ trợ điều trị viêm da tiết bã, giảm gàu ngứa và ngăn ngừa rụng tóc hiệu quả.
Tốt cho hệ tim mạch: quả sa kê có chứa chất chống oxi hoá, kali những chất dinh dưỡng nêu trên sẽ giúp cho người ăn phần nào hỗ trợ cho hệ tim mạch
Tốt cho hệ tiêu hóa: Chất xơ trong quả sa kê giúp nhuận tràng, tốt cho tiêu hóa Chất xơ này có khả năng giảm mức cholesterol LDL (cholesterol xấu) trong máu, giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch và xơ vữa động mạch. Loại quả này cũng có khả năng hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày, ợ nóng, ợ chua, bảo vệ lớp màng nhầy trong ruột. Khi hệ tiêu hóa khỏe mạnh, sức đề kháng của cơ thể sẽ tăng lên.
Hỗ trợ tốt cho bệnh nhân tiểu đường: Chất xơ trong quả sa kê không chỉ giúp nhuận tràng mà còn có khả năng ức chế quá trình hấp thụ đường glucose vào máu. Trong thành phần dinh dưỡng của quả sa kê cũng có những hợp chất kích thích sản xuất insulin ở tuyến tụy. Đây là cách mà loại quả này hỗ trợ bệnh nhân tiểu đường kiểm soát đường huyết.
Cung cấp năng lượng cho cơ thể: Quả breadfruit chứa một lượng lớn carbohydrate, đặc biệt là tinh bột. Carbohydrate là nguồn năng lượng chính cho cơ thể, và khi bạn tiêu thụ quả breadfruit, tinh bột sẽ được tiêu hóa và chuyển thành glucose, là năng lượng cơ thể sử dụng. Điều này giúp cung cấp năng lượng cho hoạt động hàng ngày và duy trì sự hoạt động của cơ bắp và cơ quan. Quả breadfruit cũng chứa chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan. Chất xơ giúp tạo cảm giác no lâu hơn và kiểm soát cường độ đường huyết, giúp duy trì mức năng lượng ổn định trong thời gian dài. Ngoài carbohydrate, quả breadfruit cũng chứa một số vitamin và khoáng chất quan trọng, như vitamin C và kali. Vitamin và khoáng chất này có vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa năng lượng và duy trì sức khỏe tổng thể.
Dưỡng chất khác: Quả breadfruit cũng cung cấp một loạt các dưỡng chất khác như protein và chất béo. Mặc dù chúng không cung cấp năng lượng chính, nhưng chúng đóng vai trò quan trọng trong cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho cơ thể để duy trì sức khỏe.
Chữa bệnh bằng cây sa kê: Cả Đông và Tây y hiện nay đều ghi nhận công dụng chữa bệnh của sa kê. Điều đáng nói, nếu quả sa kê chủ yếu được dùng làm thực phẩm thì các bộ phận khác của cây được dùng làm vị thuốc chữa bệnh.
Thậm chí nhiều nước trên thế giới còn chế biến các món ngon bằng sa kê: người dân trồng cây sa kê để lấy quả. Quả sa kê dùng để chế biến nhiều món ăn khác nhau. Người Pháp thích ăn sa kê nướng. Người Ấn Độ hay ăn sa kê chiên hay nấu cà ri. Thậm chí họ còn xem đây là một thực phẩm cao cấp. Người dân ở các quốc gia khác dùng quả sa kê để làm pho phát, bánh ngọt. Người Việt Nam dùng loại trái này để nấu canh, chiên giòn, luộc, hấp…
Tuy nhiên, nhớ rằng việc tiêu thụ quả sa kê nên được thực hiện một cách cân đối và phù hợp với nhu cầu năng lượng cá nhân của mỗi người. Nếu bạn muốn sử dụng quả sa kê để tăng cường năng lượng cho cơ thể, hãy tính toán lượng calorie tổng hợp từ các nguồn thức ăn khác trong chế độ ăn uống của bạn để đảm bảo rằng bạn duy trì sự cân bằng năng lượng và duy trì trạng thái sức khỏe tốt và tham khảo ý kiến của chuyên gia dinh dưỡng hoặc bác sỹ.
Trân trọng cảm ơn bạn đọc đã quan tâm, theo dõi!
