1. Giáo viên chủ nhiệm là ai?

Giáo viên chủ nhiệm là một người có quyền thực hiện tất cả hoạt động chung của nhà trường với lớp cùng từng học sinh trong lớp. Giáo viên chủ nhiệm lớp là một người lập kế hoạch, hướng dẫn học sinh lớp cùng nhau thực hiện từng chuyên đề theo kế hoạch và kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện của mỗi học sinh. Giáo viên chủ nhiệm lớp biết kết hợp với đội ngũ Giáo viên bộ môn khác giúp hiệu trưởng quản lý học sinh của lớp học tập, làm việc và giảng dạy. Giáo viên chủ nhiệm cũng là người kết hợp với một số tổ chức, đoàn thể của nhà trường, trong đó ảnh hưởng lớn đến bậc Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông là Đoàn Thanh niên, chi đoàn Giáo viên và hội Cha mẹ học sinh, nhằm thực hiện hiệu quả việc giảng dạy - học tập, quản lý Học sinh do lớp phụ trách.

Giáo viên chủ nhiệm tổ chức cho lớp xem xét để lựa chọn các lãnh đạo nhằm điều khiển hoạt động của lớp trong quá trình học tập tại nhà trường. Giáo viên chủ nhiệm ở phía trên sẽ theo dõi, chỉ đạo và chỉnh sửa nếu cần giúp hoạt động của lớp có kết quả cao nhất. Đa phần giáo viên đã có ít nhiều kinh nghiệm sẽ luôn theo sát mọi hoạt động của lớp để giúp đỡ các em giải quyết khó khăn ảnh hưởng đến quá trình học tập cũng như những hoạt động khác trong đời sống của học sinh. Cuộc sống trải nghiệm của thế hệ đi trước khiến giáo viên cũng luôn quan tâm, thấu hiểu, chia sẻ và có nhiều lời góp ý giúp học sinh cố gắng. Với tinh thần trách nhiệm cùng những chia sẻ, quan tâm của giáo viên cũng đã mang cho học sinh niềm hứng khởi trong học tập và mọi hoạt động ở nhà trường, giúp nhiều em vươn lên khó để học tập tiến bộ, tiếp thu thêm các kỹ năng mềm để nhanh chóng thích ứng với công việc hiện nay và tương lai.

2. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm là?

Giáo viên chủ nhiệm là một trong những giáo viên đang dạy tại lớp có đầy đủ mọi điều kiện và khả năng để ra làm chủ nhiệm lớp ít nhất một năm học hay trong toàn bộ các năm đào tạo của bậc học. Giáo viên chủ nhiệm lớp thực hiện nhiệm vụ quản lý lớp học và là nhân tố quan trọng, là trái tim của lớp, người tổ chức, dẫn dắt giáo dục học sinh cố gắng thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, công dân tốt và xây dựng một tập thể học sinh lành mạnh. Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò cụ thể như sau:

Đại diện hiệu trưởng quản lý một lớp học: Giáo viên chủ nhiệm lớp được hiệu trưởng chỉ định sẽ thay hiệu trưởng trực tiếp quản lý và tổ chức mọi hoạt động giáo dục học sinh ở một lớp học. Vai trò quản lý của giáo viên chủ nhiệm lớp là thông qua việc xây dựng và tổ chức thực hiện những kế hoạch giáo dục, giám sát, kiểm tra và báo cáo chất lượng học tập và rèn luyện của học sinh toàn lớp. Giáo viên chủ nhiệm phải giải đáp những câu thắc mắc xung quanh chất lượng học tập và tu dưỡng của học sinh toàn lớp trước hiệu trưởng, trước Hội đồng sư phạm của nhà trường và đối với cha mẹ học sinh của lớp nhân dịp cuối năm học.
Người xây dựng tập thể học sinh trở thành một khối đoàn kết: Giáo viên chủ nhiệm lớp là linh hồn của lớp, với những phương pháp tổ chức, giáo dục, thông qua việc giao tiếp và quan hệ xã hội, giáo viên chủ nhiệm xây dựng mối đoàn kết trong tập thể để giúp các em học sinh giống con mình tiến bộ theo mỗi ngày. Học sinh yêu quý giáo viên chủ nhiệm hơn bố mẹ chúng và đoàn kết gắn bó với nhau như anh chị em ruột thì lớp học sẽ thành một tập thể mạnh. Với của lớp càng lớn, tinh thần trách nhiệm cùng uy tín của giáo viên chủ nhiệm càng cao thì chất lượng giáo dục sẽ tốt. Có nhiều giáo viên chỉ dạy chung một lớp, nhưng giáo viên chủ nhiệm lúc nào cũng lưu lại những kỷ niệm sâu đậm với mỗi học sinh xuyên suốt đời họ.
Người tổ chức mọi hoạt động giáo dục học sinh của lớp: Vai trò tổ chức của giáo viên chủ nhiệm thể hiện qua việc hình thành bộ máy quản lý của lớp và giao trách nhiệm đến các học sinh trong mỗi đội, nhóm, cá nhân tổ chức thực hiện những nội dung hoạt động theo kế hoạch giáo dục được xây dựng hàng năm. Mọi hoạt động của lớp được tổ chức thường xuyên và liên tục, giáo viên chủ nhiệm lớp bao quát hầu hết những hoạt động rất chi tiết, chặt chẽ. Các phong trào xã hội học tập đi vào nề nếp, những buổi hoạt động của đoàn thể có nội dung lôi cuốn thanh, thiếu nhi hay phong trào văn hóa, nghệ thuật và thể dục thể thao được tổ chức định kỳ. Chất lượng học tập và rèn luyện nhân cách của học sinh dựa khá lớn ở nề nếp, kỷ cương, vào tinh thần đoàn kết phát huy sức mạnh của tập thể lớp cùng với những hoạt động phong phú của lớp.
Cố vấn nhiệt tình cho từng đoàn thể của học sinh trong lớp: Giáo viên chủ nhiệm lớp cho dù có là cán bộ hoặc đảng viên hay không cũng đều phải hiểu rõ điều lệ, tôn chỉ mục tiêu, hình thức và nội dung hoạt động của từng đoàn thể. Với tinh thần trách nhiệm cùng với kinh nghiệm công tác của bản thân cần tư vấn giúp chi Đoàn học sinh của lớp lên kế hoạch công tác, chọn ra ban thường vụ mới để tổ chức những nội dung hoạt động và phối hợp với ban cán sự lớp nhằm xây dựng tập thể vững mạnh mang lại kết quả giáo dục tốt nhất.
Giữ vai trò trung tâm trong việc phối hợp với các lực lượng giáo dục: Gia đình, nhà trường và cộng đồng là ba lực lượng giáo dục chính trong đó nhà trường là cơ sở giáo dục chuyên nghiệp, hoạt động có mục đích, nội dung, hình thức và biện pháp giáo dục căn cứ trên nền tảng khoa học kỹ thuật, cho nên giáo viên chủ nhiệm phải là người tiên phong để phối hợp nhiều hoạt động giáo dục gắn với các lực lượng giáo dục đó một cách có hiệu quả nhất. Năng lực và uy tín nghề nghiệp cùng thâm niên công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp là yếu tố quyết định việc quy tụ lực lượng để phối hợp thành công nhiều hoạt động giáo dục đối với học sinh trong lớp.

3. Những việc cần làm của giáo viên chủ nhiệm là?

Nghiên cứu để nắm rõ tình trạng học sinh của lớp: Muốn thực hiện hiệu quả việc giáo dục học sinh thì nhiệm vụ tiếp theo của giáo viên chủ nhiệm lớp là nghiên cứu để nắm bắt được tình hình cụ thể của lớp và của mỗi học sinh. Kết quả nghiên cứu sẽ là những cơ sở giúp xây dựng chủ trương, phương án, kế hoạch dạy học để quyết định nội dung và biện pháp thực hiện các hình thức tổ chức giáo dục thích hợp với đặc thù của lớp. Tất cả những tư liệu trên sẽ vô cùng bổ ích hỗ trợ cho giáo viên chủ nhiệm lớp về cách xây dựng kế hoạch và tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh thực sự có hiệu quả.
Xây dựng cơ cấu tổ chức tự quản của lớp: Ngay từ lúc tiếp nhận được công việc, giáo viên chủ nhiệm cần nghĩ ngay về cách tổ chức cơ cấu tự quản cho lớp mình căn cứ trên nghiên cứu tài liệu, hồ sơ và kinh nghiệm thực tế để thành lập một ban cán sự mới. Nên thành lập những nhóm học sinh có cả học sinh nam và nữ, chất lượng học tập khá đồng đều. Giao nhiệm vụ cho ban cán sự và từng giáo viên trong quản lý học sinh và tham gia tổ chức những hoạt động tập thể. Giáo viên chủ nhiệm làm tư vấn các cách thức hoạt động cho ban cán sự lớp, cần khuyến khích tính cách tự quản cùng tinh thần sáng tạo của mỗi em. Giáo viên chủ nhiệm lớp sẽ khuyến khích các sáng kiến của ban cán sự cùng toàn thể học sinh và hướng dẫn thực hành để mỗi ý tưởng đều trở nên có ích.
Xây dựng được nhiều mối quan hệ tốt tập thể: Tập thể là một nhóm đông người với các mối quan hệ và nếu tập thể đã có những mối quan hệ tốt, gắn bó thì điều chắc chắn là tập thể sẽ mạnh. Vì vậy, muốn xây dựng tập thể cần lập các mối quan hệ xã hội, quan hệ trách nhiệm và kỷ luật tập thể. Tổ chức nhiều hoạt động phong phú cho tập thể học sinh. Như vậy, khi giáo dục học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp cần tổ chức nhiều hoạt động và khuyến khích từng em thực hiện một cách nhiệt tình nhất. trong nhà trường cũng cần tổ chức đa dạng những hoạt động.
Kết hợp với giáo viên bộ môn và những lực lượng sư phạm khác trong giáo dục học sinh: Giáo dục và quy trình có tính chất tập thể, vì vậy có các lực lượng tham dự. Mỗi lực lượng sư phạm lại có những vai trò và khả năng riêng biệt vì vậy giáo viên chủ nhiệm cần tận dụng điểm mạnh của các lực lượng đó để cùng phối hợp tổ chức giáo dục học sinh có hiệu quả nhất.