1. Ở ngô, quá trình thoát hơi nước chủ yếu diễn ra ở cơ quan nào?
Câu hỏi: Ở ngô, quá trình thoát hơi nước chủ yếu diễn ra ở cơ quan nào sau đây?
A. Lá
B. Rễ
C. Thân
D. Hoa
Trả lời:
Quá trình thoát hơi nước ở thực vật hầu hết diễn ra chủ yếu ở lá.
Vì vậy đáp án cần chọn là: A
2. Lý thuyết về quá trình thoát hơi nước
2.1. Vai trò của quá trình thoát hơi nước
- Thoát hơi nước là quá trình mất nước từ bề mặt lá, chủ yếu thông qua hệ thống khí khổng và một phần từ thân, cành của cây.
- Bằng cách thoát hơi nước từ lá, nước được cung cấp đến từng tế bào của cây.
- Quá trình thoát hơi nước đóng vai trò quan trọng như một động lực chính trong việc vận chuyển nước và các ion khoáng từ rễ lên lá và đến các bộ phận khác của cây. Điều này giúp tạo môi trường liên kết các bộ phận của cây và cung cấp độ cứng cho thân cây.
- Ngoài ra, thoát hơi nước còn có tác dụng làm giảm nhiệt độ của lá trong những ngày nắng nóng, đảm bảo cho các quá trình sinh lý của cây diễn ra một cách bình thường.
- Hơn nữa, quá trình này cũng giúp khí CO2 khuếch tán vào bên trong lá, cần thiết cho quá trình quang hợp.
2.2. Thoát hơi nước qua lá
(1) Lá là cơ quan thoát hơi nước
Lá được thiết kế có cấu trúc phù hợp với chức năng thoát hơi nước thông qua các đặc điểm sau:
- Khí khổng bao gồm:
+ Hai tế bào hình hạt đậu được sắp xếp kế cận nhau tạo thành các lỗ khí, trong đó chứa hạt lục lạp, nhân và ti thể.
+ Thành của tế bào ở phía bên trong dày hơn so với thành ở phía bên ngoài.
+ Số lượng khí khổng trên mặt dưới của lá thường nhiều hơn so với mặt trên.
- Lớp cutin:
+ Nguồn gốc từ lớp tế bào biểu bì của lá tiết ra, bao phủ bề mặt ngoài của lá trừ phần khí khổng.
+ Độ dày của lớp cutin phụ thuộc vào loại cây cũng như độ tuổi của lá (lớp cutin trên lá non thường mỏng hơn so với lá già).
(2) Hai con đường thoát hơi nước: qua khí khổng và qua lớp cutin
a. Thoát hơi nước qua khí khổng (chủ yếu)
- Đặc điểm: Tốc độ nhanh và được điều chỉnh bằng cách mở và đóng khí khổng.
- Cơ chế điều chỉnh thoát hơi nước: Nước chủ yếu thoát ra khỏi lá qua khí khổng, vì vậy cơ chế điều chỉnh quá trình này chủ yếu liên quan đến việc mở và đóng khí khổng:
+ Khi lá đầy nước, thành mỏng của tế bào khí khổng căng ra làm cho thành dày cong, làm cho khí khổng mở ra. (Hình a)
+ Khi lá mất nước, thành mỏng hết căng và thành dày duỗi thẳng, làm cho khí khổng đóng lại. Tuy nhiên, khí khổng không bao giờ đóng hoàn toàn. (Hình b)
.png)
b. Thoát hơi nước qua lớp cutin
- Đặc điểm: Tốc độ chậm và không được điều chỉnh.
- Cơ chế thoát hơi nước qua cutin:
+ Hơi nước khuếch tán từ không gian bào trong của lá qua lớp cutin để thoát ra bên ngoài.
+ Sức đẩy để hơi nước khuếch tán qua cutin lớn và phụ thuộc vào độ dày và độ chặt của lớp cutin.
+ Độ dày của lớp cutin càng cao, sự khuếch tán qua cutin càng ít và ngược lại.
2.3. Những tác nhân ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước
Các yếu tố từ môi trường có ảnh hưởng đáng kể đến việc điều chỉnh độ mở của khí khổng và do đó ảnh hưởng đến quá trình thoát hơi nước:
- Nước: Điều kiện cung cấp nước cao sẽ thúc đẩy sự hấp thụ nước mạnh mẽ, từ đó tăng khả năng thoát hơi nước. Đồng thời, độ ẩm thấp trong không khí cũng tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình thoát hơi nước.
- Ánh sáng: Khí khổng sẽ mở rộng khi cây được chiếu sáng, dẫn đến tăng tốc độ thoát hơi nước. Độ mở của khí khổng tăng từ buổi sáng đến trưa và giảm nhỏ nhất vào buổi chiều tối. Ban đêm, khí khổng vẫn giữ mức mở nhất định.
- Nhiệt độ: Nhiệt độ ảnh hưởng đến hoạt động hô hấp của rễ, từ đó ảnh hưởng đến lượng nước được hấp thụ và thoát hơi nước.
- Ion khoáng: Các ion khoáng cũng có tác động đáng kể đến lượng nước trong tế bào khí khổng, điều này ảnh hưởng đến việc điều chỉnh độ mở của khí khổng. Ví dụ, ion K+ có thể tăng lượng nước trong tế bào khí khổng, làm tăng độ mở của khí khổng và do đó tăng sự thoát hơi nước.
3. Bài tập vận dụng liên quan
Câu 1: Điều gì gây ra cơ chế mở đóng của khí khổng?
A. Sự co dãn không đều giữa màng trong và màng ngoài của tế bào khí khổng.
B. Sự cân bằng nước không đồng nhất giữa hai tế bào hình hạt đậu.
C. Áp suất thẩm thấu trong tế bào khí khổng được duy trì ổn định.
D. Cấu trúc khác nhau giữa hai tế bào hình hạt đậu dẫn đến sức trương nước không đồng nhất.
Câu 2: Đặc điểm nào sau đây của thoát hơi nước qua cutin?
A. Vận tốc lớn và được điều chỉnh.
B. Vận tốc lớn và không được điều chỉnh.
C. Vận tốc nhỏ và không được điều chỉnh.
D. Vận tốc nhỏ và được điều chỉnh.
Câu 3: Phát biểu nào sau đây đúng khi nói về sự thoát hơi nước ở lá cây?
A. Thoát hơi nước tạo sức hút ở phía trên để vận chuyển các chất hữu cơ trong cây.
B. Thoát hơi nước mở khí khổng, giúp CO2 khuếch tán vào lá để hỗ trợ quá trình quang hợp.
C. Thoát hơi nước làm tăng nhiệt độ của lá, giúp cây giữ ấm trong những ngày lạnh.
D. Thoát hơi nước ngăn cản quá trình hút nước và khoáng chất của cây.
Câu 4: Trong điều kiện nào dưới đây, quá trình thoát hơi nước của cây sẽ dừng lại?
A. Đưa cây từ môi trường tối vào ánh sáng mạnh.
B. Tưới nước cho cây.
C. Bón phân đạm với nồng độ phù hợp cho cây.
D. Đưa cây từ môi trường sáng vào môi trường tối.
Câu 5: Phát biểu nào sau đây không chính xác về hiện tượng ứ giọt ở cây?
A. Ứ giọt chỉ xuất hiện ở các loài thực vật nhỏ.
B. Rễ hấp thụ nước nhiều và quá trình thoát hơi nước kém gây ra hiện tượng ứ giọt.
C. Ứ giọt xảy ra khi độ ẩm không khí tương đối cao.
D. Chất lỏng hình thành từ hiện tượng ứ giọt không phải là nhựa cây.
Câu 6: Quá trình thoát hơi nước qua lá được điều khiển bởi điều gì?
A. Động lực từ phía trên của dòng mạch rây.
B. Động lực từ phía dưới của dòng mạch rây.
C. Động lực từ phía trên của dòng mạch gỗ.
D. Động lực từ phía dưới của dòng mạch gỗ.
Câu 7: Phát biểu nào dưới đây là sai?
A. Mặt dưới của lá thường chứa nhiều khí khổng hơn so với mặt trên.
B. Lá non thường có ít khí khổng hơn so với lá già.
C. Lá già thường có lớp cutin dày hơn so với lá non.
D. Lá non có ít cutin và nhiều khí khổng hơn so với lá già.
Câu 8: Vai trò chính của quá trình thoát hơi nước ở cây là gì?
A. Cung cấp nước cho cây.
B. Hỗ trợ vận chuyển nước và chất dinh dưỡng từ rễ lên thân và lá.
C. Điều chỉnh cân bằng khoáng chất cho cây.
D. Giảm lượng khoáng chất trong cây.
Câu 9: Khi tế bào khí khổng no nước, điều gì xảy ra?
A. Thành tế bào căng ra và mỏng đi, dẫn đến việc mở khí khổng.
B. Thành tế bào căng ra và dày đi, dẫn đến việc mở khí khổng.
C. Thành tế bào co lại và trở thành mỏng, dẫn đến việc mở khí khổng.
D. Thành tế bào co lại và dày đi, dẫn đến việc mở khí khổng.
Câu 10: Cây sống ở vùng khô hạn thường không có khí khổng ở mặt trên của lá. Tác dụng chính của hiện tượng này là gì?
A. Bảo vệ tế bào bên trong lá khỏi hư hại do nhiệt độ cao.
B. Giảm tỷ lệ thoát hơi nước của cây.
C. Giảm lượng ánh nắng mặt trời chiếu vào lá.
D. Tăng số lượng khí khổng ở mặt dưới của lá.
Câu 11: Nguyên nhân chính của hiện tượng ứ giọt là gì?
A. Sức căng bề mặt do các phân tử nước liên kết với nhau.
B. Thoát hơi nước yếu.
C. Độ ẩm không khí cao dẫn đến bão hòa hơi nước.
D. Cả A và C.
Câu 12: Khi tế bào khí khổng mất nước, điều gì xảy ra?
A. Thành tế bào trở nên mỏng và căng ra, làm cho thành tế bào dày và thẳng, dẫn đến việc đóng khí khổng.
B. Thành tế bào trở nên dày và căng ra, làm cho thành tế bào mỏng và cong, dẫn đến việc đóng khí khổng.
C. Thành tế bào trở nên dày và căng ra, làm cho thành tế bào mỏng và co lại, dẫn đến việc đóng khí khổng.
D. Thành tế bào trở nên mỏng và căng ra, làm cho thành tế bào dày và thẳng, dẫn đến việc mở khí khổng.
Câu 13: Cây bạch đàn, cao hàng trăm mét, thuộc họ cây nào?
A. Sim.
B. Đay.
C. Nghiến.
D. Sa mộc.
Câu 14: Trong lá già, việc thoát nước chủ yếu thông qua các khí khổng là vì điều gì?
A. Lá già có các khí khổng lớn.
B. Tế bào biểu bì của lá già có lớp cutin dày.
C. Số lượng khí khổng tăng lên.
D. Tế bào khí khổng của lá già có lớp cutin dày.
Câu 15: Con đường thoát hơi nước qua cutin có bao nhiêu đặc điểm sau?
A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.
Bài viết liên quan: Quá trình thoát hơi nước qua lá không có vai trò?
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về bài tập: Ở ngô, quá trình thoát hơi nước chủ yếu diễn ra ở cơ quan nào? Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!
