Phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp chi tiết nhất

1. Sinh trưởng là gì?

Sinh trưởng là quá trình phát triển của thực vật, trong đó kích thước của cơ thể tăng lên thông qua sự tăng số lượng tế bào. Đối với các loài thực vật, sự phát triển này đóng vai trò rất quan trọng trong việc tăng kích thước và cải thiện cơ cấu của chúng. Các quá trình sinh trưởng diễn ra suốt cả vòng đời của thực vật, bắt đầu từ khi chúng mới chỉ là mầm non và kéo dài cho đến khi chúng trưởng thành và sinh sản. Trong quá trình này, thực vật liên tục thay đổi và phát triển để đáp ứng nhu cầu sinh tồn của mình. Sinh trưởng ở thực vật được chia thành hai loại: sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp. Trong đó, sinh trưởng sơ cấp có ở mọi loài thực vật, trong khi sinh trưởng thứ cấp tạo ra các thành phần như gỗ lõi, gỗ dác và vỏ. Giống như các sinh vật khác, thực vật cũng phát triển và tăng trưởng là một đặc tính thiết yếu để giúp chúng thu được chất dinh dưỡng từ xa. Sự sinh trưởng cũng giúp thực vật cạnh tranh với nhau và bảo vệ các cơ quan quan trọng của chúng. Một ví dụ quan trọng về sự tăng trưởng ở thực vật là sự nảy mầm của hạt giống, trong đó hạt nảy mầm và phát triển thành cây con, sau đó cây con phát triển thành cây trưởng thành thông qua quá trình sinh trưởng.

Sự sinh trưởng của thực vật phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, bao gồm:

- Các nhân tố bên trong như: đặc điểm di truyền, các thời kỳ sinh trưởng của giống, của loài cây và hoocmon thực vật. Đây là những yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến sự sinh trưởng của cây và rất khó để con người có thể can thiệp nhằm thay đổi đặc điểm di truyền của thực vật.

- Nhiệt độ: Sự tăng trưởng của thực vật được tăng tốc với sự gia tăng nhiệt độ. Một nhiệt độ thích hợp sẽ giúp thực vật phát triển nhanh chóng và hiệu quả hơn.

- Ánh sáng: Cường độ ánh sáng, thời gian chiếu sáng và chất lượng ánh sáng ảnh hưởng đến nhiều quá trình sinh lý diễn ra trong cây. Ánh sáng cung cấp năng lượng cho quá trình quang hợp và điều chỉnh quá trình sinh trưởng của cây.

- Nước: Nước là yếu tố cần thiết cho sự phát triển của cây trồng. Chúng phát triển tốt trong một lượng nước vừa đủ. Tuy nhiên, quá nhiều hoặc quá ít nước đều có thể gây ra các vấn đề về sinh trưởng cho cây trồng.

- Chất dinh dưỡng trong đất: Thực vật cần một lượng chất dinh dưỡng thích hợp để phát triển thích hợp. Chất lượng và số lượng các chất dinh dưỡng trong đất ảnh hưởng đến sự phát triển của cây trồng. Đặc biệt, các yếu tố như độ pH, cấu trúc đất và khả năng thoát nước của đất cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.

- Chất điều hòa sinh trưởng thực vật: Các chất điều hòa sinh trưởng thực vật khác nhau như auxin, cytokinin, v.v. được thêm vào thực vật.

2. Sinh trưởng sơ cấp là gì?

Sinh trưởng sơ cấp của cây là quá trình cơ bản và rất quan trọng trong việc phát triển và sinh tồn của cây có thể diễn ra ở thực vật một lá mầm và hai lá mầm. Nó bao gồm quá trình tăng chiều dài của chồi và rễ thông qua sự phân chia tế bào trong các mô phân sinh sơ cấp, bao gồm mô phân sinh ngọn, mô phân sinh xen kẽ và tầng sinh gỗ bên trong. Khi cây sinh trưởng sơ cấp, đỉnh chồi có hình vòm với lá nguyên sinh. Có chồi nách, nút và lóng, tất cả đều đóng vai trò quan trọng trong quá trình sinh trưởng của cây. Ngoài ra, đỉnh chồi còn được chia thành ba vùng khác nhau, mỗi vùng có chức năng riêng biệt. Vùng trên cùng của đỉnh chồi là vùng phân chia tế bào, nơi chỉ diễn ra quá trình phân chia tế bào. Đây là khu vực quan trọng nhất trong quá trình sinh trưởng của cây. Vùng tiếp theo là khu vực mở rộng tế bào. Đằng sau khu vực này là khu vực biệt hóa tế bào, đây được coi là nơi mỗi tế bào trở nên chuyên biệt hóa hoàn toàn cho chức năng cụ thể của nó.

3. Sinh trưởng thứ cấp là gì?

Sinh trưởng thứ cấp là một quá trình quan trọng trong sinh trưởng của các loại thực vật Hai lá mầm. Quá trình này là quá trình sinh trưởng theo đường kính của thân, giúp tăng bề ngang của thân và rễ bằng cách hoạt động nguyên phân của mô phân sinh bên. Tại đỉnh thân, hai mô phân sinh bên bao gồm tầng phát sinh mạch dẫn và tầng phát sinh vỏ. Tầng phát sinh mạch dẫn sản xuất xylem và phloem, hai mô mạch chính giúp cho việc vận chuyển nước và dinh dưỡng từ rễ đến các phần trên của cây. Tầng phát sinh vỏ sản xuất phần vỏ bên ngoài, giúp bảo vệ cây khỏi các tác động bên ngoài. Sinh trưởng thứ cấp tồn tại trong cây gỗ lâu năm, giúp hình thành nên các thân gỗ lớn với nhiều vòng gỗ và lớp bần bên ngoài gọi là vỏ thân cây. Các vòng gỗ được hình thành mỗi năm và có thể được đếm bằng cách đếm các vòng sâu trên mặt cắt ngang của thân cây. Mỗi vòng gỗ đại diện cho một năm sinh trưởng của cây và có thể cung cấp thông tin về lịch sử sinh trưởng của cây. Vỏ thân cây là một lớp bảo vệ quan trọng bên ngoài thân cây, giúp bảo vệ cây khỏi các tác động của môi trường như gió, mưa và nắng.

4. Phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp

4.1. Điểm giống nhau

Giữa sinh trưởng sơ cấp và thứ cấp không có nhiều điểm giống nhau. Điểm giống nhau đặc trưng nhất là sinh trưởng sơ cấp và thứ cấp xảy ra ở thực vật đều cho phép thực vật tăng kích thước vĩnh viễn. Hơn nữa, sự tăng trưởng sơ cấp và thứ cấp đều xảy ra xuất phát từ sự phân chia tế bào nhanh chóng trong các mô phân sinh.

4.2. Điểm khác nhau

Thứ nhất, sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp có định nghĩa khác nhau:

- Sinh trưởng sơ cấp: Sinh trưởng sơ cấp là sự sinh trưởng diễn ra do hoạt động của mô phân sinh sơ cấp, từ đó làm tăng chiều dài của thân và nảy sinh thêm các phần phụ vào thân.

- Sinh trưởng thứ cấp: Sinh trưởng thứ cấp là sinh trưởng diễn ra bởi hoạt động của tầng sinh gỗ, đem lại kết quả làm tăng đường kính của cây.

Thứ hai, quá trình sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp diễn ra bởi hai mô phân sinh khác nhau. Trong đó, sinh trưởng sơ cấp xảy ra do hoạt động của mô phân sinh đỉnh, còn sinh trưởng thứ cấp xảy ra do hoạt động của mô phân sinh bên.

Thứ ba, sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp khác nhau về hình thái phát triển. Trong khi quá trình sinh trưởng sơ cấp diễn ra theo trục dọc thì sinh trưởng thứ cấp lại diễn ra theo chiều ngang, hay còn gọi là tăng trưởng xuyên tâm.

Thứ tư, sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp khác nhau về thời điểm xuất hiện. Trong thực vật, quá trình sinh trưởng sơ cấp diễn ra ngay từ đầu, còn sinh trưởng thứ cấp là quá trình sinh trưởng diễn ra sau sinh trưởng sơ cấp.

Thứ năm, sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp có sự khác nhau về đặc điểm bó mạch. Theo đó, trong sinh trưởng sơ cấp, các bó mạch có đặc điểm xếp lộn xộn còn trong sinh trưởng thứ cấp thì các bó mạch được xếp chồng chất hai bên tầng sinh mạch.

5. Phân biệt sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp bằng bảng

Trên đây là những kiến thức liên quan đến sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp đồng thời đưa ra cách phân biệt hai loại sinh trưởng ở thực vật. Hy vọng bài viết này đem đến cho bạn đọc những kiến thức bổ ích. Xin chân thành cảm ơn bạn đọc đã quan tâm theo dõi!