I. Dàn ý phân tích
1. Mở bài
– Giới thiệu về nhân vật cần phân tích trong một tác phẩm bất kỳ mà mình ấn tượng: Anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa
– Giới thiệu đôi nét cơ bản về tác giả Nguyễn Thành Long (tiểu sử, sự nghiệp, các sáng tác tiêu biểu, phong cách nghệ thuật,…).
– Giới thiệu chung về truyện ngắn “Lặng lẽ Sapa” (hoàn cảnh ra đời,…).
– Nêu vấn đề cần phân tích: nhân vật anh thanh niên, qua đó nêu lên ý nghĩa của tác phẩm.
2. Thân bài
a. Phân tích nhân vật anh thanh niên
Hoàn cảnh sống và làm việc của anh thanh niên:
– Anh sống một mình trên đỉnh núi Yên Sơn với độ cao hơn 2600 mét, quanh năm suốt tháng chỉ toàn cây cỏ và mây mù lạnh lẽo.
– Công việc của anh: đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dựa vào công việc dự báo trước hằng ngày, phục vụ sản xuất và chiến đấu
=>Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác cũng như tinh thần trách nhiệm cao
– Điều gian khổ nhất chính là vượt qua nỗi cô đơn, vắng vẻ, quanh năm suốt tháng chỉ sống trên đỉnh núi một mình
→ Hoàn cảnh sống khắc nghiệt, thiếu thốn, công việc đầy những khó khăn, vất vả. Những phẩm chất tốt đẹp của anh thanh niên Anh là người biết vượt lên hoàn cảnh sống khắc nghiệt với những suy nghĩ rất đẹp:
– Dù công việc khắc nghiệt gian khổ, anh vẫn luôn yêu và mong muốn được làm việc ở điều kiện lý tưởng
– Anh có những quan niệm đúng đắn, sâu sắc về cuộc sống con người: “khi ta làm việc, ta với công việc là một, sao lại gọi là một mình được”
– Anh thấu hiểu những nỗi vất vả của đồng nghiệp
– Anh rất yêu công việc của mình, xem công việc là cuộc sống của mình “Công việc của cháu gian khổ thật đấy chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất”
– Anh luôn nói về công việc của mình với tất cả tình yêu, sự hào hứng.
– Sống một mình giữa đỉnh núi cao, không có ai theo dõi, quản lý nhưng anh thanh niên vẫn luôn hoàn thành công việc đúng giờ theo quy định Anh là người có tấm lòng cởi mở, hiếu khách và biết cách quan tâm những người xung quanh
– Sống một mình giữa đỉnh núi cao, anh luôn mong muốn có người đến thăm, nói chuyện và luôn cảm thấy “thèm người”.
– Anh thanh niên đã tiếp đón những người khách đến thăm nhà mình bằng tất cả tấm lòng nhiệt thành, sự cởi mở, nồng hậu và ấm áp
– Anh tặng bác lái xe củ tam thất anh vừa đào được chỉ bởi lần trước anh thấy bác lái xe nói bác gái đang ốm Anh thanh niên luôn biết sắp xếp công việc, cuộc sống một cách khoa học và hợp lý
– Anh sống một mình nhưng vẫn sắp xếp mọi thứ thật gọn gàng và vẫn giữ những thói quen thật tuyệt: có vườn rau xanh, có đàn gà đẻ trứng hoa, cả một vườn hoa với muôn vàn màu sắc, uống nước chè mỗi ngày,…
– Đặc biệt là anh rất thích đọc sách, anh thanh niên còn hiện lên vẻ đẹp của một người sống khiêm tốn, chân thật
– Trong suy nghĩ của anh thanh niên, công việc của mình chỉ là công việc bình thường như biết bao công việc khác với những sự góp chỉ là nhỏ bé
– Khi ông họa sĩ muốn vẽ anh, anh đã từ chối vì với anh, ngoài kia còn có rất nhiều người đáng để ngợi ca, để vẽ hơn mình
b. Qua việc phân tích nhân vật anh thanh niên nêu lên ý nghĩa, tư tưởng của tác phẩm
– Tác phẩm ngợi ca những con người lao động thầm lặng, hy sinh âm thầm để cống hiến, hiến dâng sức mình cho công cuộc xây dựng đất nước.
– Đồng thời tác giả khẳng định cuộc sống lao động bình dị nhưng cao đẹp sẽ góp phần tạo nên những vẻ đẹp tâm hồn trong mỗi cá nhân.
3. Kết bài
Khái quát lại về những phẩm chất, tính cách của anh thanh niên, nêu ý nghĩa tư tưởng của tác phẩm được tác giả thể hiện qua nhân vật và bộc lộ cảm nhận của bản thân.
II. Phân tích đặc điểm nhân vật anh thanh niên trong truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa"
Truyện Lặng lẽ Sa Pa được Nguyễn Thành Long sáng tác năm 1970. Tác phẩm xây dựng từ một tình huống thật đơn giản. Với câu chuyện bàng bạc chất thơ, Tác giả đã đưa người đọc đến với Sapa thơ mộng để cảm nhận về những con người lặng lẽ làm việc và lo nghĩ cho đất nước. Nhân vật chính trong truyện là anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Suy nghĩ và việc làm của anh thể hiện một vẻ đẹp tâm hồn, một tính cách của thế hệ thanh niên. Có thể nói chất thơ của truyện không chỉ ở những hình ảnh đẹp của thiên nhiên mà còn toát lên từ vẻ đẹp tâm hồn nhân vật chính trong truyện đó là: Anh thanh niên.
Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa được xây dựng xoay quanh một tình huống truyện tuy đơn giản nhưng lại tự nhiên. Đó chính là cuộc gặp gỡ tình cờ của những người khách trên chuyến xe lên Sapa với anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn. Anh thanh niên hiện lên là một chàng trai 27 tuổi, tầm vóc nhỏ bé, khuôn mặt tươi tắn, nụ cười luôn rạng rỡ và thường trực trên môi. Nếu chỉ xét về vẻ bề ngoài, nhân vật anh thanh niên cũng chỉ là một chàng trai bình thường như bao chàng trai khác, nhưng điều khiến mọi người ấn tượng về anh là sự thầm lặng hy sinh, là tinh thần trách nhiệm, lạc quan và yêu công việc ẩn bên trong vóc dáng nhỏ bé đó. Ở cái tuổi còn rất trẻ, anh chấp nhận sống trong hoàn cảnh khắc nghiệt, thiếu thốn, cô đơn và thực hiện những công việc đầy khó khăn, gian khổ của một người làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu trên đỉnh núi Yên Sơn cao hai nghìn sáu trăm mét, suốt bốn mùa chỉ toàn cây cỏ và mây mù lạnh lẽo.
Ở anh thanh niên, trước hết ta thấy hiện lên rõ ràng nhất là vẻ đẹp của một con người có trách nhiệm, yêu lao động và luôn hoàn thành công việc, nhiệm vụ được giao. Anh làm công tác khí tượng “đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, tham gia vào việc dự báo thời tiết trước hàng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu”. Những đêm mưa tuyết, lạnh cóng, anh vẫn cắm đèn bão ra vườn lúc một giờ sáng. Anh có công trong việc phát hiện ra một đám mây xốp trên bầu trời Hàm Rồng để không quân ta bắn hạ được nhiều máy bay Mỹ. Sống một mình giữa đỉnh núi cao, với một công việc đòi hỏi sự chính xác cao, không có ai theo dõi, quản lý nhưng anh vẫn luôn hoàn thành và báo cáo kết quả công việc của mình theo đúng giờ quy định: "bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối và lại một giờ sáng".
Đồng thời, anh thanh niên còn là một người biết sắp xếp công việc và cuộc sống một cách khoa học và hợp lý. Sống một mình trên đỉnh núi cao, chắc hẳn mọi người đều nghĩ anh sẽ không mấy để ý sắp xếp cho nơi ở của mình. Ông họa sĩ từng nghĩ: "Khách tới bất ngờ, chắc cu cậu chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gặp chăn chẳng hạn", nhưng về thăm nơi ở của anh thanh niên mọi người sẽ thấy hoàn toàn ngược lại. Nơi ở của anh là một căn phòng trên đỉnh núi, anh sống một mình nhưng vẫn sắp xếp mọi thứ thật gọn gàng và vẫn giữ những thói quen thật tuyệt – anh trồng hoa, cả một vườn hoa với muôn vàn màu sắc, anh còn nuôi gà, uống nước chè mỗi ngày… Anh biết lấy sách để "trò chuyện", để học tập tiến bộ, trau dồi kiến thức. Có lẽ với anh, những cuốn sách ấy là người bạn để anh trải lòng mình, làm giàu có thêm cho tâm hồn và tri thức của bản thân. Cuộc đời riêng của anh thanh niên thu gọn lại trong một góc trái gian với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách.
Anh thanh niên tuy trẻ tuổi nhưng anh có những suy nghĩ về cuộc sống thật sâu sắc, thật trách nhiệm. Điều đó thể hiện qua câu nói của anh với ông họa sĩ: "Người thì ai mà chả "thèm" hở bác? Mình sinh ra là gì... mình vì ai mà làm việc?". Đó, rõ ràng là những trăn trở của anh với cuộc sống. Anh hiểu rằng là con người ai cũng phải làm việc vì sự sống của bản thân và sự sống của cộng đồng. Thật đáng quý là anh đã tách mình ra khỏi những suy nghĩ tầm thường, cách sống tầm thường: "Cháu bỗng tự hỏi: cái nhớ xe nhớ người ấy thật ra là cái gì vậy? Nếu là nỗi nhớ phồn hoa đô thị thì xoàng". Có thể nói những suy nghĩ nghiêm túc của anh thanh niên đã bộc lộ tâm hồn trong sáng, cách sống đẹp, một thái độ trách nhiệm với cuộc sống. Không những thế, anh còn là một người khiêm tốn. Sự khiêm tốn ở anh còn được thể hiện rõ nét khi ông họa sĩ muốn vẽ anh, anh đã từ chối vì với anh thấy rằng còn có rất nhiều người đáng để ngợi ca, để vẽ hơn mình: "Không, xin bác đừng mất công vẽ cháu. Cháu không xứng đáng đâu, để cháu giới thiệu với bác những người khác đáng vẽ hơn".
Bằng một cốt truyện nhẹ nhàng, những chi tiết chân thực mà đầy tinh tế, ngôn ngữ đối thoại sinh động, Nguyễn Thành Long đã đem đến cho người đọc một cuộc gặp gỡ tình cờ mà thú vị nơi Sa Pa lặng lẽ. Thông qua hình tượng nhân vật chính của truyện là anh thanh niên, tác giả đã ngợi ca những con người lao động, hy sinh thầm lặng để cống hiến sức mình cho quê hương, đất nước. Đồng thời, chính cuộc sống lao động giản dị nhưng cao đẹp ấy sẽ góp phần tạo nên vẻ đẹp tâm hồn trong mỗi con người. Vẻ đẹp mà người họa sĩ ví von "Thanh niên bây giờ lạ thật! các anh chị cứ như con bướm" phải chăng đó là vẻ đẹp hồn nhiên muôn màu, có sức hấp dẫn của vẻ đẹp đa dạng và bất ngờ của thế hệ trẻ. Phải chăng từ cách sống, từ tâm hồn của anh thanh niên trong tác phẩm làm người họa sĩ cũng như mọi người đọc càng thêm cảm nhận mới mẻ, thêm tin yêu, thêm hy vọng vào thế hệ thanh niên trong công cuộc xây dựng đất nước. Nguyễn Thành Long đã xây dựng một cốt truyện giản dị nhưng gợi nhiều suy nghĩ sâu xa về cách sống. Nhân vật anh thanh niên đã gợi trong lòng ta những cảm xúc đầy tin tưởng, yêu mến, trân trọng về những con người lặng lẽ suy nghĩ, cống hiến xây dựng cuộc sống tươi đẹp của chúng ta.
Nếu như truyện Lặng lẽ sa pa đã ca ngợi những con người lặng lẽ làm việc và cống hiến cho Tổ quốc, thì nhân vật anh thanh niên là tiêu biểu, là trung tâm. Anh thanh niên cũng như bao người khác với công việc lặng lẽ của mình đã làm nền tảng của cuộc sống. Chính anh cũng như bao nhiêu người lao động bên ngoài cuộc sống vượt khó khăn, say mê cống hiến là những người làm nên vẻ đẹp muôn màu của cuộc đời mới. Công việc của anh, thái độ sống của anh, suy nghĩ, tâm hồn anh góp một phần làm nên chất thơ trong trẻo của tác phẩm. Gấp lại truyện ngắn "Lặng lẽ Sa Pa" của Nguyễn Thành Long, lòng ta cứ xao xuyến vấn vương trước vẻ đẹp của những con người, trước những tình cảm chân thành, nồng hậu trong một cuộc sống đầy tin yêu.
Trên đây là bài viết của Luật Minh Khuê về chủ đề Phân tích đặc điểm nhân vật trong tác phẩm chọn lọc hay nhất. Hy vọng những nội dung trên đây đã giúp ích cho bạn khi đọc và tìm hiểu truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa của tác giả Nguyễn Thành Long nói chung và nhân vật Anh thanh niên nói riêng.
