1. Top các mẫu viết bài phân tích đoạn trích khi tỉnh rượu giấc tàn canh chọn lọc hay nhất

Mẫu 1: Bài phân tích đoạn trích Khi tỉnh rượu lúc tàn canh đầy đủ, sâu sắc

Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, người đã để lại cho nền văn học Việt Nam kiệt tác Truyện Kiều. Tác phẩm không chỉ nổi bật bởi giá trị nghệ thuật đặc sắc mà còn thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của tác giả đối với con người, đặc biệt là người phụ nữ. Trong đó, đoạn trích Nỗi thương mình, đặc biệt hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa”, đã khắc họa sâu sắc nỗi đau thân phận và sự thức tỉnh về nhân phẩm của Thúy Kiều khi rơi vào chốn lầu xanh.

Đoạn trích mở ra bức tranh về cuộc sống nơi lầu xanh với sự náo nhiệt giả tạo nhưng đầy tủi nhục. Những cuộc vui kéo dài hết đêm này sang đêm khác khiến Kiều phải sống trong sự mệt mỏi và chán chường. Những hình ảnh về cảnh khách làng chơi ra vào liên miên đã cho thấy thân phận của Kiều bị rẻ rúng, bị coi như món hàng mua vui. Đằng sau sự ồn ào ấy là nỗi cô đơn và tủi nhục không gì bù đắp được trong tâm hồn nàng.

Đỉnh cao của đoạn trích chính là hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa”. Thời điểm đêm khuya tĩnh lặng chính là lúc Kiều đối diện với chính mình. Từ “giật mình” thể hiện sự bàng hoàng khi nhận ra thực tại đau đớn của bản thân. Điệp từ “mình” được lặp lại nhiều lần làm nổi bật nỗi cô đơn tuyệt đối và sự tự ý thức sâu sắc của Kiều. Nàng không chỉ đau đớn vì thân phận mà còn xót xa vì nhân phẩm bị chà đạp.

Không chỉ vậy, Nguyễn Du còn sử dụng nghệ thuật đối lập giữa quá khứ và hiện tại để làm nổi bật bi kịch của Kiều. Trước đây, nàng từng sống trong cảnh êm đềm, được nâng niu, trân trọng. Nhưng giờ đây, nàng phải sống trong cảnh tủi nhục, cô độc và đau khổ. Những câu hỏi tu từ vang lên như lời tự vấn đầy đau đớn trước sự đổi thay của số phận.

Qua đoạn trích, Nguyễn Du đã thể hiện tài năng nghệ thuật miêu tả nội tâm tinh tế cùng tấm lòng nhân đạo sâu sắc. Ông không chỉ thương xót cho số phận của Thúy Kiều mà còn trân trọng phẩm giá của nàng. Đoạn thơ giúp người đọc cảm nhận sâu sắc nỗi đau của con người khi bị đẩy vào hoàn cảnh éo le, đồng thời khẳng định giá trị của nhân phẩm trong mọi hoàn cảnh.

Mẫu 2: Bài phân tích đoạn trích Khi tỉnh rượu lúc tàn canh ngắn gọn, dễ học

Truyện Kiều của Nguyễn Du là tác phẩm tiêu biểu của văn học Việt Nam, thể hiện sâu sắc số phận đau khổ của người phụ nữ trong xã hội cũ. Trong đó, đoạn trích Nỗi thương mình, đặc biệt là hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa”, đã thể hiện rõ nỗi đau và sự thức tỉnh về nhân phẩm của Thúy Kiều khi sống trong chốn lầu xanh.

Thời điểm “tỉnh rượu” và “tàn canh” là lúc đêm đã khuya, không gian trở nên yên tĩnh. Đây là lúc Kiều trở về với chính mình sau những cuộc vui giả tạo. Từ “giật mình” thể hiện sự bàng hoàng khi nhận ra thân phận tủi nhục của bản thân. Điệp từ “mình” lặp lại nhiều lần đã làm nổi bật nỗi cô đơn và sự tự thương xót của Kiều.

Qua đoạn thơ, người đọc thấy rõ nỗi đau thân phận của Kiều và sự thức tỉnh về giá trị bản thân. Dù phải sống trong hoàn cảnh éo le, Kiều vẫn giữ được ý thức về nhân phẩm. Điều đó cho thấy tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du đối với con người.

Mẫu 3: Bài phân tích đoạn trích Khi tỉnh rượu lúc tàn canh có mở rộng ý nghĩa

Nguyễn Du là nhà thơ lớn của dân tộc, người đã dành nhiều tình cảm sâu sắc cho số phận của con người trong xã hội cũ. Trong Truyện Kiều, đoạn trích Nỗi thương mình đã thể hiện rõ nỗi đau của Thúy Kiều khi rơi vào lầu xanh. Hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa” được xem là điểm nhấn đặc sắc, thể hiện sâu sắc sự thức tỉnh về nhân phẩm của nhân vật.

Thời điểm đêm khuya tĩnh lặng đã tạo điều kiện để Kiều suy ngẫm về thân phận của mình. Từ “giật mình” cho thấy sự bàng hoàng, đau đớn khi nhận ra sự thay đổi quá lớn trong cuộc đời. Điệp từ “mình” lặp lại nhiều lần thể hiện sự cô đơn tuyệt đối và nỗi thương xót dành cho chính bản thân. Đây là biểu hiện của ý thức cá nhân – một tư tưởng mới mẻ trong văn học trung đại.

Không chỉ thể hiện nỗi đau của cá nhân, đoạn thơ còn phản ánh hiện thực xã hội tàn nhẫn đã đẩy người phụ nữ vào cảnh khốn cùng. Đồng thời, Nguyễn Du cũng thể hiện niềm tin vào phẩm giá con người khi cho thấy Kiều vẫn giữ được sự tự trọng và lòng tự thương.

Đoạn trích không chỉ có giá trị nội dung sâu sắc mà còn nổi bật bởi nghệ thuật miêu tả tâm lý tinh tế. Ngôn ngữ thơ giàu cảm xúc cùng các biện pháp nghệ thuật như điệp từ và câu hỏi tu từ đã góp phần thể hiện rõ tâm trạng đau đớn của nhân vật. Qua đó, người đọc càng thêm cảm phục tài năng và tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Du.

Mẫu 4: Bài phân tích đoạn trích Khi tỉnh rượu lúc tàn canh đạt điểm khá giỏi

Trong kho tàng văn học Việt Nam, Truyện Kiều của Nguyễn Du là tác phẩm có giá trị lớn về nội dung và nghệ thuật. Đoạn trích Nỗi thương mình đã thể hiện sâu sắc bi kịch của Thúy Kiều khi sống trong chốn lầu xanh. Hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa” là tiếng nói đau đớn của một con người đang thức tỉnh trước thực tại phũ phàng.

“Khi tỉnh rượu lúc tàn canh” là thời điểm đêm khuya vắng lặng, khi mọi cuộc vui đã tàn. Đây là lúc Kiều đối diện với chính mình sau những cuộc sống giả tạo. Từ “giật mình” thể hiện sự bàng hoàng khi nhận ra thân phận đáng thương của bản thân. Điệp từ “mình” nhấn mạnh sự cô đơn và nỗi đau tự thân của Kiều.

Qua đoạn thơ, Nguyễn Du đã thể hiện rõ tấm lòng thương cảm sâu sắc đối với người phụ nữ. Ông không chỉ miêu tả nỗi đau của Kiều mà còn khẳng định giá trị của nhân phẩm con người. Điều này làm cho đoạn trích trở thành một trong những đoạn thơ xúc động nhất của Truyện Kiều.

Mẫu 5: Bài phân tích đoạn trích Khi tỉnh rượu lúc tàn canh ngắn gọn nâng cao

Đoạn trích Nỗi thương mình trong Truyện Kiều là một trong những đoạn thơ tiêu biểu thể hiện rõ bi kịch của Thúy Kiều khi rơi vào lầu xanh. Hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa” đã khắc họa sâu sắc nỗi đau và sự thức tỉnh về nhân phẩm của nhân vật.

Thời điểm “tỉnh rượu” và “tàn canh” không chỉ là thời gian thực mà còn mang ý nghĩa biểu tượng cho sự trở về với bản thân sau những cuộc vui giả tạo. Từ “giật mình” thể hiện sự thức tỉnh mạnh mẽ của lương tri. Điệp từ “mình” được lặp lại nhiều lần cho thấy sự cô độc và nỗi đau thầm lặng của Kiều.

Qua đoạn thơ, Nguyễn Du đã thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc khi trân trọng phẩm giá con người. Dù rơi vào hoàn cảnh khó khăn, con người vẫn có thể giữ gìn nhân cách của mình. Đây chính là giá trị lớn lao mà đoạn trích mang lại cho người đọc.

Mẫu 5: Bài phân tích đoạn trích Khi tỉnh rượu lúc tàn canh đầy đủ, chi tiết nhất

Đoạn trích "Nỗi thương mình" trích từ Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du là một trong những đoạn thơ thể hiện rõ nhất tài năng nghệ thuật độc đáo, cái nhìn vượt thời đại và đặc biệt tinh thần nhân đạo mới mẻ của ông. Chỉ với 20 câu thơ ngắn ngủi, đoạn trích đã khắc họa thành công tâm trạng đau đớn, tủi nhục, nỗi cô đơn, thương thân trách phận và ý thức sâu sắc về thân phận bất hạnh của Thúy Kiều ở chốn lầu xanh.

Mở đầu đoạn trích là hình ảnh Kiều "tỉnh rượu lúc tàn canh", khi mọi người đang chìm trong giấc ngủ say, Kiều lại thao thức với những suy nghĩ u buồn. "Giật mình mình lại thương mình xót xa", tiếng nấc nghẹn ngào như xé toạc tâm can, thể hiện sự bàng hoàng, đau đớn tột cùng của Kiều khi ý thức được thân phận bẽ bàng của mình.

Bốn câu thơ tiếp theo đưa người đọc về với quá khứ huy hoàng của Kiều. Khi xưa, Kiều là một tiểu thư khuê các, "sao phong gấm rủ là", "mặt sao dày gió dạn sương", "thân sao bướm chán ong chường bấy thân". Hình ảnh "sao" tượng trưng cho vẻ đẹp lộng lẫy, "phong gấm" tượng trưng cho cuộc sống sung sướng, "bướm chán ong chường" tượng trưng cho sự tự do, phóng khoáng. Tuy nhiên, tất cả chỉ còn là quá khứ, hiện tại Kiều đang phải sống trong chốn lầu xanh nhơ nhớp, "tan tác như hoa giữa đường", "mặc người mưa Sở mây Tần", "những mình nào biết có xuân là gì".

Nỗi thương mình của Kiều còn là nỗi cô đơn, tuyệt vọng không lối thoát. Giữa chốn lầu xanh xa hoa, náo nhiệt, Kiều lại cảm thấy lạc lõng, cô độc. "Mặc người mưa Sở mây Tần", Kiều như một con búp bê vô tri, vô giác, không có tiếng nói, không có quyền quyết định cuộc sống của mình. Nàng "những mình nào biết có xuân là gì", tuổi xuân của Kiều đã bị vùi dập, tàn phai trong chốn lầu xanh.

Tuy nhiên, dù rơi vào cùng cực, Kiều vẫn giữ được ý thức về nhân phẩm. Nàng "mặc người mưa Sở mây Tần", không chịu khuất phục trước số phận. Nàng vẫn khao khát được hạnh phúc, được sống một cuộc đời tự do, thanh bạch. Hai câu thơ cuối đoạn trích như một lời nhắn nhủ, một lời cầu mong của Kiều: "Đòi phen nét vẽ câu thơ/Cung cầm trong nguyệt nước cờ dưới hoa".

Đoạn trích "Nỗi thương mình" không chỉ thể hiện tài năng nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Du mà còn thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc. Nguyễn Du đã dành cho Kiều một sự đồng cảm sâu sắc, trân trọng phẩm giá cao đẹp của người phụ nữ. Ông đã lên án xã hội phong kiến bất công, tàn bạo đã đẩy con người vào bi kịch.

Với những hình ảnh thơ tinh tế, giàu sức gợi, đoạn trích "Nỗi thương mình" đã trở thành một trong những đoạn thơ hay nhất trong Truyện Kiều, góp phần làm nên giá trị trường tồn của tác phẩm. Đoạn trích không chỉ thể hiện tài năng nghệ thuật của Nguyễn Du mà còn thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc, khẳng định vị trí của Truyện Kiều như một kiệt tác văn học Việt Nam.

2. Dàn ý viết bài phân tích đoạn trích khi tỉnh rượu giấc tàn canh

Mở bài

Giới thiệu Nguyễn Du là đại thi hào dân tộc, tác giả của kiệt tác Truyện Kiều – tác phẩm tiêu biểu cho giá trị nhân đạo sâu sắc của văn học trung đại Việt Nam. Trong tác phẩm, đoạn trích Nỗi thương mình, đặc biệt là hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa”, đã thể hiện rõ nỗi đau đớn và sự thức tỉnh về nhân phẩm của Thúy Kiều khi rơi vào chốn lầu xanh. Đây là đoạn thơ tiêu biểu cho nghệ thuật miêu tả nội tâm tinh tế của Nguyễn Du, đồng thời thể hiện sâu sắc ý thức cá nhân và khát vọng được sống đúng với phẩm giá của con người.

Thân bài

Trước hết, đoạn trích mở ra bức tranh về cuộc sống nơi lầu xanh với sự náo nhiệt giả tạo nhưng đầy nhục nhã. Những hình ảnh như cuộc say kéo dài, trận cười liên miên hay cảnh khách làng chơi dập dìu cho thấy một cuộc sống xô bồ, kéo dài triền miên không lối thoát. Đằng sau vẻ ngoài náo nhiệt ấy là thân phận đau đớn của Thúy Kiều khi bị xem như món hàng mua vui. Sự đối lập giữa không khí ồn ào bên ngoài và nỗi cô độc bên trong tâm hồn Kiều đã làm nổi bật bi kịch của người phụ nữ trong xã hội cũ.

Tiếp theo, hai câu thơ “Khi tỉnh rượu lúc tàn canh / Giật mình mình lại thương mình xót xa” là điểm nhấn quan trọng nhất của đoạn trích. Thời điểm đêm khuya khi mọi cuộc vui đã tàn chính là lúc Kiều đối diện với chính mình. Từ “giật mình” thể hiện sự bàng hoàng, đau đớn khi nhận ra thực tại tủi nhục của bản thân. Điệp từ “mình” được lặp lại nhiều lần nhấn mạnh nỗi cô đơn tuyệt đối và sự tự ý thức sâu sắc của Kiều về giá trị bản thân. Nỗi “xót xa” không chỉ là nỗi đau về thân phận mà còn là sự tổn thương về danh dự và nhân phẩm. Qua đó, Nguyễn Du đã thể hiện một tư tưởng tiến bộ: con người dù rơi vào hoàn cảnh éo le vẫn luôn có ý thức giữ gìn phẩm giá.

Bên cạnh đó, Nguyễn Du còn sử dụng nghệ thuật đối lập giữa quá khứ và hiện tại để làm nổi bật bi kịch của Thúy Kiều. Quá khứ của nàng từng là một tiểu thư khuê các sống trong cảnh êm đềm, được trân trọng và yêu thương. Nhưng hiện tại, nàng phải sống trong cảnh tan tác, nhục nhã và cô độc. Những câu hỏi tu từ vang lên như lời tự vấn đau đớn về sự đổi thay của số phận. Sự đối lập ấy không chỉ thể hiện nỗi đau cá nhân mà còn tố cáo xã hội tàn nhẫn đã đẩy người phụ nữ vào cảnh khốn cùng.

Ngoài nội dung sâu sắc, đoạn trích còn nổi bật bởi nghệ thuật miêu tả nội tâm bậc thầy của Nguyễn Du. Tác giả đã sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật như điệp từ, từ láy giàu sức gợi, bút pháp tả cảnh ngụ tình và ngôn ngữ giàu tính biểu cảm. Nhờ đó, tâm trạng của Thúy Kiều được thể hiện một cách chân thực và tinh tế. Đồng thời, đoạn thơ cũng cho thấy tấm lòng nhân đạo sâu sắc của Nguyễn Du khi ông luôn cảm thông, trân trọng phẩm giá của con người, đặc biệt là người phụ nữ trong xã hội cũ.

Kết bài

Khẳng định đoạn trích khi tỉnh rượu lúc tàn canh trong Nỗi thương mình là một trong những đoạn thơ đặc sắc của Truyện Kiều, thể hiện sâu sắc nỗi đau thân phận và sự thức tỉnh về nhân phẩm của Thúy Kiều. Qua đó, Nguyễn Du không chỉ bộc lộ tài năng nghệ thuật miêu tả nội tâm tinh tế mà còn thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc đối với con người. Đoạn trích để lại nhiều suy ngẫm về giá trị của nhân phẩm và khát vọng sống có ý nghĩa, đồng thời giúp người đọc thêm trân trọng vẻ đẹp tâm hồn và ý thức cá nhân của con người trong mọi hoàn cảnh.