1. Dàn ý phân tích bài thơ chiều tối

I. Mở bài: Hồ Chí Minh và bài thơ Chiều tối trích Nhật ký trong tù

- Giới thiệu về tác giả Hồ Chí Minh và tác phẩm Chiều tối trích Nhật ký trong tù

- Đưa ra mục đích phân tích bài thơ

II. Thân bài: Nêu cảm nhận bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh

 - Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên

- Phân tích hình ảnh cảnh chiều tối âm u, hiu quạnh, vắng vẻ

- Mô tả hình ảnh chòm mây và ý nghĩa tượng trưng của nó

- Đánh giá ý chí, nghị lực của con người được thể hiện qua hình ảnh thiên nhiên

- Đánh giá sức sống, tình yêu thương, quan tâm đến số phận của người lao động nghèo

- Nghệ thuật

- Đánh giá về phong cách viết thơ, sử dụng ngôn ngữ và biểu cảm trong bài thơ

- Phân tích tác động của hình ảnh thiên nhiên và đời sống đến tâm trạng của người đọc

III, Kết bài: Khái quát cảm nhận của em về bài thơ một cách ngắn gọn

- Tóm tắt lại những cảm nhận và ý nghĩa của bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh.

 

2. Phân tích hai câu đầu của bài thơ Chiều tối chọn lọc hay nhất

Vào mùa thu năm 1942, ngay khi vừa đặt chân lên đất Trung Quốc, Nguyễn Ái Quốc Bị địch bắt giam và những ngày lao động cưỡng bức của ông bắt đầu trong nhà tù Tưởng Giới Thạch. Không xét xử, không luận tội,người chiến sĩ yêu nước bị chuyển từ nhà tù này sang nhà tù khác chỉ để bóc lột, trừng phạt mà không một lời biện minh. Thế nhưng, trong điều kiện khắc nghiệt đó, tâm hồn người chiến sĩ cách mạng vẫn sáng ngời, tạo nguồn cảm hứng ra đời bao tác phẩm văn học mà nổi bật trong số đó là tác phẩm "chiều tối" in trong tập "Nhật ký trong tù" với hai câu thơ đầu đầy sức gợi.

Hai câu thơ đầu giàu sức gợi mở ra một bức tranh thiên nhiên lúc chiều tà khi ánh bình minh dần tắt. Đó là giây phút cuối cùng trong ngày và là chặng đường cuối cùng của một ngày lưu đày đối với các tù nhân. Những lúc, những hoàn cảnh như thế gây ra trạng thái mệt mỏi, chán chường, nhưng ở đây cảm hứng của Bác là tự nhiên.

"Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ"

"Cánh chim mỏi" là những chú chim mệt mỏi sau một ngày dài kiếm ăn. Tuy nhiên, theo quy tắc "quyện điểu", chim sẽ trở về và theo "lầm tác thụ" sẽ tìm chỗ nghỉ ngơi trong rừng. Dù cánh chim chưa được dịch sát nghĩa, nhưng đó là nguồn cảm hứng cho bài thơ với vẻ đẹp cổ điển trong thơ Đường và thơ ca cổ. Kết hợp với cách nhìn thiên nhiên từ trên cao xuống, bài thơ tạo nên một cảm giác ấm áp về quê hương, gia đình và thiên nhiên yên bình. Lúc này, khi những người tù nhìn lên bầu trời, dường như họ chợt thấy những chú chim mỏi mệt bay về tổ, và những đám mây đang chầm chậm di chuyển trên bầu trời. Cảnh vật thiên nhiên được thể hiện bằng một nét chấm không thể diễn tả (chấm để nhận diện khuôn mặt) nhưng người đọc vẫn cảm nhận được dư vị tàn khốc, hoang vắng, hiu quạnh và buồn bã của cảnh vật. Trong thơ ca cổ điển phương Đông, cánh chim trở về tổ, núi rừng thường tượng trưng cho mặt trời lặn.  "Con chim mặt trời thì thầm với rừng". Loài chim này có ý nghĩa quan trọng cả về mặt không gian và thời gian. Một cánh chim giống tình cảnh của một người tù. Đi kiếm ăn cả một ngày dài, đàn chim đã thấm mệt và chỉ muốn “tìm về chốn bồng lai” - nơi an nghỉ yên bình. Trong ý thơ này có biết bao sự đồng điệu, giao cảm giữa tâm hồn nhà thơ với thiên nhiên, cảnh vật. Nguồn gốc của sự hiểu biết này là tình yêu bao la mà anh ấy dành cho tất cả sự sống trên thế giới.

 Hình ảnh của một buổi chiều mùa thu được bổ sung bởi hình ảnh.

“ Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không ”.

Hồ Chí Minh đã sử dụng lối chấm phá đơn giản để mô tả "chòm mây trôi nhẹ" dưới dạng "cô vân mạn mạn" không sát nghĩa. "Cô vân" chỉ một chùm mây đơn độc, và "mạn mạn" tạo nên cảm giác nhẹ nhàng, lững thững, thể hiện một không gian rộng lớn, cô đơn của bầu trời. Hồ Chí Minh đã sử dụng điểm nhìn từ trên cao xuống để tạo ra cảm giác mê hoặc cho độc giả về cảnh vật thiên nhiên. Mặc dù đang trải qua những thử thách và khó khăn trong cuộc đời, Hồ Chí Minh vẫn có một tâm hồn nhạy cảm và giao hòa với thiên nhiên. Ông đã quên đi hoàn cảnh khó khăn để thả hồn bay bổng cùng một chùm mây, một chú chim trời. Điều này cho thấy ông là một người có ý chí nghị lực và có khả năng tận hưởng cuộc sống một cách đầy đủ.“ chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không ”.Mây bồng bềnh giữa trời không, Câu thơ dịch hay nhưng bị mất từ "cô", mây như mất đi sự cô độc, lẻ loi giữa bầu trời bao la. Thành ngữ “cô Vân” có sức khiến ta tưởng tượng ra bầu trời, càng thể hiện rõ sự lẻ loi, cô đơn của mây. Với những đám mây này, không gian dường như vô tận và thời gian dường như đứng yên. Đôi cánh và đám mây của con chim đơn độc này không liên quan gì đến một tù nhân đang trên đường đi làm.

Mây bồng bềnh giữa trời không, Câu thơ dịch hay nhưng bị mất từ "cô", mây như mất đi sự cô độc, lẻ loi giữa bầu trời bao la. Thành ngữ “cô Vân” có sức khiến ta tưởng tượng ra bầu trời, càng thể hiện rõ sự lẻ loi, cô đơn của mây. Với những đám mây này, không gian dường như vô tận và thời gian dường như đứng yên. Đôi cánh và đám mây của con chim đơn độc này không liên quan gì đến một tù nhân đang trên đường đi làm.

Một người tù cách mạng đã trải qua nhiều khó khăn và đau đớn, nhưng dưới bàn tay tài hoa của một nhà thơ, chỉ với hai câu thơ, bức tranh về thiên nhiên buổi chiều tà đã hiện lên chân thực và sống động. Cánh chim và chòm mây trở nên có hồn khi được vẽ bởi một nghệ sĩ tài ba, vượt qua những khó khăn của bản thân để hòa nhập cùng thiên nhiên. Mặc cho nỗi buồn và cảnh buồn của thiên nhiên thâm thìa, người tù vẫn giữ sự mở rộng của tâm hồn để tìm thấy sự đẹp và giao cảm với thiên nhiên, dẫu cho trong niềm ước mong sum họp với những người thân yêu của mình. 

 

3. Phân tích hai câu đầu của bài thơ Chiều tối ngắn gọn nhất

Hồ Chí Minh là một nhà thơ lớn, một vị lãnh tụ vĩ đại của nền văn học Việt Nam. Một trong những tác phẩm tiêu biểu của người là tác phẩm "Nhật ký trong tù" mà nổi bật là bài thơ "Chiều tối" được Bác sáng tác trong quãng thời gian bị địch bắt giam. Hai câu thơ mô tả bức tranh thiên nhiên buổi chiều tà trong thơ của Bác Hồ, với sự kết hợp giữa cảnh vật và tâm trạng của người tù.

"chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không"

Hai câu thơ đầu tiên mô tả cảnh vật, với những ánh sáng của một ngày dần tàn lụi, tạo nên một không gian u uất, quạnh hiu. Nhưng trong đó, cảm hứng của Bác Hồ lại rất tự nhiên và sống động. Người đọc cảm nhận được tình cảm sâu xa của nhà thơ đối với thiên nhiên và cảnh vật.Cánh chim và chòm mây là hai hình ảnh được nhắc đến trong đoạn văn. Cánh chim đóng vai trò biểu tượng cho buổi chiều tà, mang trong mình ý nghĩa thời gian và không gian. Chòm mây lại được miêu tả với từ "cô vân", tạo nên một hình ảnh cô đơn, lẻ loi, nhưng cũng rất rộng lớn và mênh mông.Những hình ảnh này còn tương đồng với tâm trạng của người tù, trong trạng thái mệt mỏi, chán chường sau một ngày lao động vất vả. Người tù cũng cảm nhận được sự lẻ loi, khát khao được trở về đất nước.Từ đó, ta cảm nhận được sự hòa hợp, cảm thông giữa tâm hồn nhà thơ với thiên nhiên, cảnh vật. Cảm xúc này xuất phát từ tình yêu thương mênh mông của Bác Hồ dành cho mọi sự sống trên đời.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./