1. Lập dàn ý
1.1 Mở bài
- Giới thiệu tác giả: Huy Cận Là một trong những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca hiện đại Việt Nam.
- Phong cách sáng tác: Trước cách mạng tháng Tám, ông viết nhiều về thiên nhiên, vũ trụ. Tất cả đều gợi nỗi buồn của một con người gắn bó với quê hương, đất nước nhưng cô đơn bất lực. Sau Cách mạng tháng Tám, những vần thơ của ông trở nên sôi động, huyên náo hơn.
- Giới thiệu tác phẩm: “Đoàn thuyền đánh cá“: Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá“ viết năm 1958, trong thời gian ông đi thực tế ở Hòn Gai - Quảng Ninh, được in trong tập “Trời mỗi ngày mỗi sáng”.
- Giới thiệu khái quát về khổ thơ cuối của bài thơ.
1.2 Thân bài
a. Hình ảnh đoàn thuyền đánh cá quay trở về:
– Sáng sớm trên biển cả mênh mông.
– Đoàn thuyền đánh cá trở về trong niềm vui hân hoan khi thu được những mẻ cá bội thu.
– Khoang nặng đầy cá nhưng thuyền vẫn lướt đi phơi phới như đang chạy đua với mặt trời “Đoàn thuyền chạy đua với mặt trời”.
– “Câu hát căng buồm cùng gió khơi”: tiếng hát hân hoan, rộn rã đưa con thuyền trở về. => Câu hát và gió khơi là sức mạnh cùng nhau làm căng buồm cho thuyền lướt nhanh trở về như đang thi đua với thiên nhiên.
b. Cảnh bình minh huy hoàng
– Bình minh lên “mặt trời đội biển” nhô lên trong một ngày mới tạo nên vẻ đẹp của thiên nhiên vũ trụ kỳ vĩ, tráng lệ.
– Nhịp tuần hoàn của vũ trụ từ hoàng hôn đến bình minh cũng là thời gian của chuyến ra khơi rồi trở về của đoàn thuyền đánh cá. Xem thêm: Hoàn cảnh sáng tác, bố cục, thể thơ bài Đoàn thuyền đánh cá
– Thành quả lao động: “Mắt cá huy hoàng” thể hiện thành quả lao động suốt hành trình muôn dặm ngoài biển khơi.
– Niềm tự hào, vui say trong lao động với hy vọng một cuộc sống tươi đẹp huy hoàng trước mắt.
c. Đặc sắc nghệ thuật:
Hình ảnh thơ kỳ vĩ, sinh động, có những liên tưởng phong phú. Âm hưởng bài thơ hùng tráng, mạnh mẽ với bút pháp lãng mạn.
1.3. Kết bài
– Khẳng định giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của khổ thơ, bài thơ.
– Nêu cảm nghĩ bản thân.
2. Phân tích khổ thơ cuối bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận hay nhất
Huy Cận là một nhà thơ thuộc phong trào thơ Mới. Ông có một giọng điệu riêng phản ánh sự vĩnh hằng và nhân ái của vũ trụ rộng lớn, sự bao dung trong thế giới đầy bí ẩn và diệu kỳ. Con người là thực thể bao trùm và là nét nhấn mạnh trong thơ của ông, kết nối với sự xoay vần vũ trụ và khát khao đẹp đẽ của con người. Vì vậy, thơ của ông có sức hấp dẫn đặc biệt khiến người đọc đi qua thế giới của mây trời sông nước và cảm nhận được nét tài hoa của người thợ chạm khắc ngôn ngữ để thiên nhiên sống dậy. Trong bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" khổ thơ cuối cùng là ấn tượng nhất:
"Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi"
Bài thơ bắt đầu bằng hình ảnh "mặt trời xuống biển" và kết thúc bằng "mặt trời đội biển", miêu tả một đêm lao động đầy đủ của ngư dân trên biển. Khổ thơ đầu tiên trong bài diễn tả cảnh thuyền ra khơi và đánh cá. Khổ thơ cuối cùng thể hiện một đêm lao động trôi qua nhanh chóng và đoàn thuyền trở về sau khi kéo lưới, tạo nên một khung cảnh đẹp và khỏe khoắn. Bốn câu thơ cuối cùng thể hiện một cuộc chạy đua đầy hào hứng giữa con người (đoàn thuyền) và mặt trời. Câu đầu tiên của khổ thơ được lặp lại gần như nguyên vẹn từ câu cuối của khổ thứ nhất, chỉ thay đổi một từ "với" tạo nên một sự cân đối và hài hòa. Cấu trúc lặp lại đó trở thành điệp khúc ngân nga, nhấn mạnh niềm vui làm giàu và làm đẹp cho quê hương, cùng với niềm vui phấn khởi của người ngư dân:
"Câu hát căng buồm với gió khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời"
Bài thơ bắt đầu bằng lời ca ngợi của người lao động - ngư dân làng chài, và kết thúc bằng lời ca vang, tha thiết đó. Khi đoàn thuyền đánh cá trở về, lời hát lại vang lên, thể hiện niềm vui phấn khởi, hạnh phúc tràn đầy khi chuyến ra khơi qua một đêm vất vả đã được hoàn thành an toàn và bội thu trở về. Mặc dù khoang thuyền đã đầy cá, nhưng thuyền vẫn nhanh chóng lướt trên mặt biển như "đua cùng mặt trời". Những câu hát của ngư dân và gió giúp thuyền lướt nhanh trở về, như thể đang đua với thiên nhiên. Hình ảnh con người lao động trong tư thế chủ động, trên khung cảnh hùng vĩ, rộng lớn của biển cả trở nên vô cùng đẹp đẽ và huy hoàng. Nhà thơ đã đưa màu sắc của thiên nhiên kỳ diệu làm nên màu sắc của cuộc sống ấm no. Cảnh đánh cá của người dân chài đã cho ta thấy được không khí lao động vừa lãng mạn vừa hăng say, lao động thực sự trở thành niềm vui của cuộc đời, những con người mới trong xã hội mới đã biết trân trọng những giá trị của lao động. Người dân trong bài thơ là hiện thực của cuộc sống cần lao với hình ảnh người dân chài mang bao phẩm chất cao đẹp của con người Việt Nam. Vị mặn mà của biển cả mang đến hương vị nồng ấm của cuộc sống. Một đêm qua đi khi ánh bình minh ló dạng cũng là lúc một ngày mới bắt đầu. Và lúc đó là khung cảnh trở về của đoàn thuyền. Đoàn thuyền trở về đem theo trong khoang đầy ắp cá tôm, đó cũng là lúc người dân chài cất cao tiếng hát lần thứ ba.
Những câu hát của ngư dân cùng với ngọn gió làm căng buồm cho thuyền lướt nhanh trở về như đang chạy đua với thiên nhiên. Hình ảnh con người lao động trong tư thế làm chủ, dưới khung cảnh hùng vĩ, bao la của biển cả trở nên thật đẹp đẽ, huy hoàng. Tiếng hát trong khổ thơ cuối mang niềm sung sướng hạnh phúc sau một đêm lao động vất vả. Con thuyền và mặt trời với nghệ thuật nhân hóa, cấu trúc song hành đã tạo nên không khí khẩn trương hối hả. Hình ảnh mặt trời đội biển tỏa ánh sáng bao trùm đại dương bao la, con thuyền phóng như bay về bến cướp lấy thời gian làm nên sự hối hả hào hứng chẳng khác lúc ra khơi. Tiếng hát mừng chiến thắng lan tỏa ra khắp không gian mênh mông hòa theo âm vang sóng vỗ tạo nên một khúc ca tuyệt đẹp về cuộc đời. Niềm hạnh phúc dâng trào trong lòng những người lao động chân chính. Bằng mồ hôi xương máu bằng trí tuệ và nhiệt tình người dân miền biển đã góp cho khúc nhạc quê hương một bài ca cuộc sống. Sự hào hứng hay chính là niềm hạnh phúc của thành quả lao động đem đến sức sống vĩnh viễn đối với người lao động Việt Nam.
Khổ thơ cuối có một hình ảnh rất hay, rất hoành tráng và lãng mạn: “Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời”. Đoàn thuyền ở đây sánh ngang với hình ảnh mặt trời kì vĩ. Huy Cận đã lấy một sự vật bé nhỏ, bình dị để ngầm so sánh với hình ảnh vĩ đại của thiên nhiên: “mặt trời”. Hình ảnh nhân hóa, nói quá làm tăng thêm sức dồi dào, vẫn hăng say mạnh mẽ sau một đêm lao động vất vả của người dân chài. Nói như vậy là tác giả đã làm nổi bật tư thế của những con người lao động, bởi nói đoàn thuyền nhưng thực chất là nói đến người dân chài. Đoàn thuyền ở đây là một hoán dụ để chỉ người ngư dân. Họ trở về trong một tư thế lớn lao, kì vĩ, sánh ngang tầm với vũ trụ, thậm chí trong cuộc chạy đua với thiên nhiên họ đã chiến thắng. Chính những con người lao động ấy đã chiến thắng thiên nhiên và làm chủ thiên nhiên. Khi mặt trời ló rạng, một ngày mới bắt đầu cũng là lúc đoàn thuyền về bến:
“Mặt trời đội biển nhô màu mới
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi”.
Một hình ảnh khác của mặt trời lại xuất hiện, không phải là của thiên nhiên mà là của hàng ngàn mắt cá rực rỡ trong bình minh. Vẻ đẹp tráng lệ của bình minh trên biển được nhà thơ miêu tả sống động bằng biện pháp nhân hóa "mặt trời đội biển" gợi cảm giác thần thoại. Mặt trời mạnh mẽ có sức mạnh lớn lao như đang đội lên biển tạo nên "màu biển" của bình minh hồng đón chào những người lao động cần cù. Câu thơ cuối cùng gợi ra hình ảnh đoàn thuyền trở về, đầy ắp cá và ánh mặt trời chiếu sáng lấp lánh từng mắt cá. Hình ảnh "mắt cá huy hoàng" thể hiện thành quả lao động, niềm vui, niềm tự hào của người lao động và cuộc sống mới đầy tốt đẹp mở ra trước mắt. Đó là một hình ảnh lãng mạn và sáng tạo, phảng phất không khí thần thoại, anh hùng ca của người lao động. Nó thể hiện niềm vui chiến thắng, niềm vui đong đầy khi được mùa cá và vinh quang của người lao động thật bình dị. Hình ảnh này làm nổi bật tư thế làm chủ cuộc sống của những người lao động làm chủ vũ trụ.
Bài thơ có âm hưởng khỏe khoắn, hào hùng, sử dụng nhiều biện pháp tu từ đặc sắc. Bằng bút pháp lãng mạn và sức tưởng tượng phong phú, Huy Cận đã sáng tạo ra những hình ảnh đẹp bất ngờ, dào dạt chất thơ. "Đoàn thuyền đánh cá" của Huy Cận thực sự là một bức tranh lao động hoành tráng, tràn ngập ánh sáng, sắc màu và sức sống mãnh liệt. Bài thơ là khúc ca ca ngợi biển cả giàu đẹp và ca ngợi những người dân chài trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa do đảng và Bác Hồ chỉ đường dẫn lối.
Trên đây Luật Minh Khuê chia sẻ đến các bạn bài văn mẫu phân tích khổ thơ cuối bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận chọn lọc hay nhất. Hy vọng bài viết sẽ giúp ích các em học sinh diễn đạt, triển khai thêm nhiều ý tưởng khi làm bài văn phân tích tác phẩm văn học. Ngoài ra, các em có thể tham khảo một số bài phân tích khác mà chúng tôi đã tổng hợp trên website. Cảm ơn các bạn đã quan tâm theo dõi!
