1. Phân tích những lần hóa thân của Tấm - mẫu 1
Kho tàng văn học dân gian Việt Nam luôn phong phú với những câu chuyện cổ tích mang đầy những yếu tố hoang đường, kì ảo. Một trong những truyện cổ tích nổi tiếng đó chính là Tấm Cám với những yếu tố kì ảo ấn tượng trong những lần hóa thân của Tấm sau khi chết, từ biến thành chim vàng anh, đến cây xoan đào, quả thị và trở lại thành người. Mỗi lần được hoá thân ấy của Tấm đều mang đến một ý nghĩa khác nhau.
Lần hóa thân đầu tiên của Tấm sau khi chết chính là thành con chim vàng anh. Chú chim ấy ngày ngày quấn quýt bên nhà vua, cất vang tiếng hót của mình để đem lại niềm vui cho đức vua. Chú chim ấy chính là sự đại diện cho tâm hồn thánh thiện, trong sáng và sự thuỷ chung của nàng Tấm với nhà vua. Nhưng chú chim vàng anh ấy không còn là cô Tấm yếu đuối như trước đây, mà nó đã bước đầu có những sự phản kháng với Tấm, điều đó được thể hiện qua tiếng kêu của vàng anh khi mà thấy Cám giặt áo cho vua: "Phơi áo chồng tao phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao". Từ ngày chú chim vàng anh xuất hiện, nhà vua ngày đêm chỉ ở bên chú chim mà chẳng quan tâm đến Cám khiến cho Cám vô cùng tức giận. Và rồi Cám nghe lời mụ dì ghẻ giết chim vàng anh làm thịt và vứt lông ra ngoài vườn. Điều này dẫn đến lần hóa thân tiếp theo của cô Tấm.
Từ chỗ lông chim vàng anh bị vứt ở ngoài vườn đã mọc lên hai cây xoan đào - đây là lần hóa thân thứ hai của Tấm. Khi vua đi qua đó nhìn thấy hai cây xoan đào rợp bóng "sà xuống che kín thành bóng tròn như hai cái lọng" nên đã sai lính mắc võng để nhà vua nằm nghỉ ngơi. Hình ảnh hai cây xoan đào toả bóng mát, là nơi cho nhà vua nghỉ ngơi như thể là những sự quan tâm của Tấm dành cho nhà vua, cho dù giờ đây Tấm không thể trực tiếp ở bên cạnh để chăm sóc, để bầu bạn với nhà vua nhưng nàng vẫn thể hiện một tấm lòng thuỷ chung, son sắt, luôn hướng về người chồng của mình. Khi thấy nhà vua hay nghỉ ngơi ở đó, Cám lại đốn cây xoan đào đi và làm thành chiếc khung cửi để dệt vải. Lúc này, Tấm đã mạnh mẽ tuyên chiến với Cám:
"Cót ca cót két
Lấy tranh chồng chị,
Chị khoét mắt ra"
Lời cảnh báo ấy thật sự đanh thép, khiến cho Cám phải run sợ và đốt đi chiếc khung cửi.
Sau đó, từ đống tro tàn của chiếc khung cửi đã mọc lên một cây thị và trên cây chỉ có duy nhất một quả thị chín vàng thơm - quả thị ấy chính là lần thứ ba hóa thân của Tấm. Tại sao nàng lại hoá thân thành quả thị mà không phải bất kì một loại quả nào khác? Có thể lý giải điều này bởi quả thị là một loại quả có mùi thơm, nó giống với tấm lòng thơm thảo, luôn biết yêu thương mọi người của Tấm. Một ngày nọ, có một bà lão đi qua và nói với quả thị rằng: "Thị ơi thị rụng bị bà, bà để bà ngửi, chứ bà không ăn" và quả thị rơi xuống thật. Từ ngày hôm đó, cô Tấm đã từ trong quả thị bước ra để giúp đỡ bà lão dọn dẹp nhà cửa, nấu cơm nước tinh tươm cho bà. Dù trải qua một hành trình dài để quay trở lại làm người, thế nhưng bản chất tốt đẹp của cô Tấm vẫn được giữ gìn, vẫn là một người xinh đẹp, đảm đang và nhân hậu như những gì từ trước đến nay của cô Tấm. Hình ảnh Tấm được trở về làm người ấy cũng là một ước mơ, một nỗi niềm được gửi gắm vào trong câu chuyện cổ tích, đó là mong cho những con người nhân hậu luôn ở hiền gặp lành, luôn gặp nguy hóa an. Tấm trở lại thành người và được đoàn tụ với nhà vua, sống một cuộc sống hạnh phúc, cuộc sống xứng đáng với một người tốt như Tấm. Và đương nhiên, những kẻ độc ác như mẹ con Cám sẽ nhận phải những sự trừng phạt một cách thích đáng - đó cũng là một bài học cuộc sống được gửi đến mọi người thông qua câu chuyện này.
Mỗi lần Tấm hoá thân chính là một lần thay đổi, thể hiện một sức sống vô cùng mãnh liệt và cho thấy một sự trở lại đầy mạnh mẽ của Tấm. Trong những lần hóa thân ấy thì tấm lòng thuỷ chung và sự cao đẹp, nhân hậu trong nàng vẫn không hề đổi thay. Đó cũng chính là hành trình trưởng thành của cái thiện trong cuộc đấu tranh không ngừng nghỉ, không nhượng bộ với cái ác trong cuộc sống này.
2. Phân tích những lần hóa thân của Tấm - mẫu 2
Trong các câu chuyện cổ tích, một điều rất đặc trưng chính là những yếu tố hoang đường , kì ảo. Việc sử dụng những yếu tố ấy một cách thích hợp trong truyện cổ tích của các tác giả dân gian đã khéo léo lồng vào đó những khát vọng, những mong ước của mình cũng như những bài học ý nghĩa dành cho các thế hệ sau này. Một trong những truyện cổ tích tiêu biểu chính là Tấm Cám - tác giả dân gian đã sử dụng yếu tố hoang đường ở những lần hóa thân của cô Tấm - những lần hồi sinh đầy thần kỳ sau khi bị hãm hại bởi mẹ con nhà Cám.
Một cô tấm hiền dịu, nết na, giàu lòng yêu thương thế nhưng lại trở thành một nạn nhân của sự độc ác của mẹ con nhà Cám. Sau khi bị mẹ con nhà Cám hại chết bằng cách chặt cây cau khi Tấm đang trèo lên hái cau về thắp hương giỗ bố, cô Tấm đã hóa thân thành một chú chim vàng anh. Chú chim ấy ngày ngày ở bên nhà vua, cất tiếng hót của mình để xua tan đi những nỗi đau, những muộn phiền khi mà Tấm rời xa, cũng như đem đến những niềm vui cho nhà vua. Tác giả dân gian lựa chọn cho Tấm hoá thân thành chú chim vàng anh bởi nó đại diện cho một tâm hồn trong sáng, và thánh thiện. Ngay ở lần hóa thân đầu tiên này, ở trong cô Tấm đã có những sự thay đổi, đã bước đầu có những sự đứng lên chủ động giành lại hạnh phúc mà đáng nhẽ thuộc về mình. Điều đó thể hiện ở hành động khi mà chim vàng anh thấy Cám giặt áo cho vua đã buông lời cảnh cáo: "Phơi áo chồng tao phơi lao phơi sào, chớ phơi bờ rào, rách áo chồng tao". Bởi vàng anh luôn ở bên vua nên khiến Cám nảy sinh sự ghen ghét, đố kị nên Cám đã giết chim vàng anh và vứt lông ra ngoài vườn. Đây cũng là chi tiết để chuyển sang lần hóa thân tiếp theo của Tấm.
Trong lần thứ hai được hoá thân, từ chỗ lông của chim vàng anh trong vườn đã mọc lên hai cây xoan đào to lớn, rợp bóng mát để che chở cho nhà vua những buổi trưa nóng nực. Hình ảnh hai cây xoan đào ấy đại diện cho tấm lòng của Tấm, cho sự quan tâm của Tấm tới nhà vua. Cho dù nàng không còn ở bên nhà vua, không còn trực tiếp chăm sóc thế nhưng nàng vẫn gián tiếp ở bên nhà vua và thể hiện một sự thuỷ chung cho dù có trải qua bao sự xoay vần của cuộc sống, bao thăng trầm thì cũng không đổi thay. Thế rồi khi Cám chặt cây xoan đào để đóng khung cửi, Tấm đã có một hành động tuyên chiến mạnh mẽ, quyết liệt hơn trước rất nhiều: "Kẽo cà kẽo kẹt, lấy tranh chồng chị, chị khoét mắt ra...." Những lời nói này đã cho thấy sự mạnh mẽ hơn nhiều trong hành động của Tấm, giờ đây Tấm không phải là một người bị động, yếu đuối không dám đấu tranh vì bản thân mình nữa.
Sau khi chiếc khung cửi bị Cám mang đi đốt, từ đám tro tàn ấy đã mọc lên một cây thị - đó chính là lần hóa thân thứ ba của Tấm. Cây thị vốn là một loại cây thân thuộc, gần gũi với mọi người dân khắp các vùng quê đất Việt. Cây thị ấy dù chẳng có gì đặc biệt, thậm chí còn rất mộc mạc, giản đơn thế nhưng quả của nó lại có một hương thơm thật đặc biệt. Tấm hoá thân thành cây thị có lẽ bởi tấm lòng, sự thiện lương của cô Tấm cũng tỏa ra những hương thơm như trái thị vậy. Khi quả thị ấy được một bà lão đem về nhà, Tấm đã bước ra từ quả thị để giúp đỡ cho bà lão dọn dẹp nhà cửa, cơm nước tinh tươm để rồi cuối cùng, Tấm được trở lại là chính Tấm. Trải qua biết bao nhiêu những gian nan, thử thách, một chặng đường thật dài để được trở lại làm chính mình và cô Tấm vẫn giữ nguyên được những sự dịu dàng, sự tốt bụng vốn có của cô. Có lẽ sự thay đổi ở Tấm chỉ là cô đã trở thành một phiên bản khác mạnh mẽ hơn, tự tin hơn, chủ động hơn trong việc giành lại hạnh phúc vốn thuộc về mình.
Những lần hóa thân của Tấm chính là thể hiện cho quá trình trưởng thành của cái thiện khi đứng lên chống lại cái ác, chống lại những điều tàn ác, vô lý trong cuộc sống. Thông qua những lần hóa thân ấy, tác giả dân gian muốn gửi gắm vào đó những niềm mong ước, khát vọng, mong cho những người hiền sẽ luôn gặp được điều lành, kẻ độc ác sẽ phải nhận những sự trừng phạt thích đáng. Đây cũng chính là những điều mà các tác giả dân gian muốn gửi đến những thế hệ mai sau.
Hy vọng bài viết trên của Luật Minh Khuê đã cung cấp cho quý bạn đọc những kiến thức hữu ích, chúc các bạn học tốt.
