Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước chọn lọc hay nhất

1. Top 3+ bài văn Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước chọn lọc hay nhất

1.1. Cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước - mẫu số 1

Thân phận người phụ nữ luôn là một trong những đề tài được các nhà thơ, nhà văn tập trung khai thác. Từ nhưng bài ca dao than thân trách phận của người phụ nữ trong văn học dân gian cho tới thơ ca trung đại thì những số phận ấy, những cảnh ngộ ấy vẫn để lại sự ám ảnh ở trong lòng người đọc. Khi nhắc về những tác phẩm với đề tài thân phận người phụ nữ, chúng ta không thể nào không nói tới bài thơ "Bánh trôi nước" của nhà thơ Hồ Xuân Hương. Là một nữ nhà thơ viết về số phận của người phụ nữ nên thơ của bà vừa có những sự trải nghiệm lại vừa có sự trân trọng, ngợi ca lại có những sự cảm thông, thấu hiểu.

"Bánh trôi nước" là một bài thơ tiêu biểu viết về thân phận người phụ nữ. Bài thơ mở đầu với cụm từ "thân em" quen thuộc trong ca dao, vừa bình dị lại mang đậm sự nữ tính. Giống như những tiếng than trong ca dao, bài thơ cất lên như một lời bộc bạch về thân phận của người phụ nữ. Hình ảnh chiếc bánh trôi hiện lên vừa đẹp, vừa chân thực trong hai câu thơ đầu:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Quy trình tạo ra những viên bánh trôi nước cùng với vẻ đẹp của nó đã được "bà chúa thơ Nôm" tái hiện một cách cụ thể, sinh động trong những câu thơ của mình. Viên bánh trôi ấy mang một màu trắng trong trẻo của bột nếp, qua bàn tay nhào nặn một cách tròn trịa xịn xắn thì được mang đi luộc. Khi thả bánh vào nó chìm xuống, nhưng khi chín sẽ nổi lên trên mặt nước. Bánh trôi vốn là thức bánh dân dã, gần gũi với đời sống của con người nhưng qua lăng kính tinh tế, nhạy cảm của người thi sĩ ấy lại giống với vẻ đẹp và cuộc đời của người phụ nữ. Cũng giống với viên bánh trôi ấy, người phụ nữ cũng mang một vẻ đẹp trắng tinh khiết, tròn đầy, phúc hậu. Điệp từ "vừa" được nhà thơ sử dụng có ý nghĩa nhấn mạnh vẻ đẹp thân thể và phẩm chất của người phụ nữ ấy. Cách dùng ngôn từ vô cùng khéo léo của tác giả đã thể hiện ra vẻ đẹp thân thể và cả niềm tự hào, sự tự ý thức về vẻ đẹp ấy của người phụ nữ. Trong văn học xưa nay thực sự rất hiếm có những người phụ nữ dám bạo dạn, tự tin trực tiếp nói về vẻ đẹp của mình như vậy, đó chính là cái độc đáo, cá tính trong thơ của Hồ Xuân Hương. Với vẻ đẹp ngoại hình và nhân phẩm ấy, đáng lẽ người phụ nữ phải nhận được những sự nâng niu trân trọng, họ phải được hưởng sự hạnh phúc trọn vẹn. Thế nhưng bởi xã hội phong kiến bất công bấy giờ mà họ không có được những điều đó. Nhà thơ đã vận dụng thành ngữ "bảy nổi ba chìm" một cách sáng tạo trong câu thơ của mình, để người đọc có thể cảm nhận thấy cái long đong lận đận, sự bấp bênh của đời người phụ nữ. Họ phải sống cuộc đời chìm nổi và có lẽ rằng chẳng bao giờ họ được tự làm chủ cuộc đời của mình. 

Bởi cuộc đời đầy bất công lại lắm sự éo le ngang trái ấy nên nhà thơ đã thay người phụ nữ cất lên tiếng than thân và khẳng định tấm lòng son sắt của người phụ nữ:

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son

Người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa cũng giống như viên bánh trôi kia chẳng thể làm chủ được số phận của mình, rắn hay nát, đẹp đẽ hay xấu xí cũng do bàn tay người nặn. Cặp từ đối lập rắn - nát được sử dụng cấu trúc đảo lên đầu câu càng thêm nhấn mạnh sự éo le, phụ thuộc của những người phụ nữ thời bấy giờ. Những giáo lý, thiết chế khắt khe thời phong khiến cùng với quan niệm trọng nam khinh nữ, đạo lý tam tòng tứ đức đã trói buộc cuộc đời người phụ nữ, tước đi cuộc sống tự do, tước đi hạnh phúc của họ. Những người phụ nữ ấy không được phép sống vì mình mà phải sống phụ thuộc vào người khác, phải cam chịu mà chấp nhận cuộc sống như vậy. Thế nhưng điều đáng trân trọng ở những người phụ nữ đó chính là phẩm chất bên trong của họ. "Tấm lòng son" chính là hình ảnh hoán dụ cho tấm lòng thuỷ chung, son sắt một lòng của người phụ nữ. Dù có bị chà đạp bất công nhưng họ vẫn giữ cho mình nét đẹp trong tâm hồn. Như những viên bánh trôi ấy, dù rắn hay nát, chìm hay nổi thì vẫn chẳng thể nào thay đổi được hương vị của nó. Hai từ "mặc dầu - mà em" trong hai câu thơ đã cho thấy sự cố gắng vươn lên trên số phận, giữ vẹn toàn nhân cách của người phụ nữ. Vẻ đẹp ấy thật đáng trân trọng, ngợi ca.

Với nghệ thuật miêu tả một cách tài tình, cách chơi chữ đầy nghệ thuật và những hình ảnh ẩn dụ độc đáo, cách sử dụng thành ngữ điêu luyện, bài thơ "Bánh trôi nước" của nhà thơ Hồ Xuân Hương đã ca ngợi vẻ đẹp ngoại hình và nhân phẩm của người phụ nữ thông qua hình ảnh chiếc bánh trôi nước. Bên cạnh đó, nhà thơ đã lên tiếng tố cáo xã hội phong kiến bất công chà đạp lên cuộc đời của người phụ nữ. Tiếng nói ngợi ca người phụ nữ của nhà thơ cho đến hôm nay vẫn còn vang vọng, khi mà xã hội nam nữ đã bình đẳng, người phụ nữ được tự làm chủ cuộc đời mình nhưng tấm lòng son sắt, hi sinh của họ vẫn luôn ngời sáng.

1.2. Cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước - mẫu số 2

Nhà thơ Hồ Xuân Hương hay còn được mệnh danh là "bà chúa thơ Nôm" là một người phụ nữ tài hoa, thông minh của nền văn học trung đại Việt Nam. Bà đã cho ra đời một loạt các tác phẩm nổi tiếng để nói lên tiếng lòng, giá trị nhân phẩm của những người phụ nữ trong xã hội xưa. Một trong những tác phẩm đặc sắc của bà về đề tài này là bài thơ Bánh trôi nước - bài thơ phản ánh cuộc sống đau khổ tột cùng của người phụ nữ nhưng cũng đồng thời ngợi ca tấm lòng son sắt, thuỷ chung của những người phụ nữ ấy.

Với mỗi người dân Việt Nam, chắc hẳn chúng ta không ai còn xa lạ với món bánh trôi nước. Đây là một món bánh xuất phát từ vùng đồng bằng Bắc Bộ với cách làm đơn giản. Thứ bánh ấy với một màu trắng trong trẻo, tinh khiết thường được sử dụng để cúng lễ trong những ngày quan trọng. Xuất thân nhà nữ nhi, sống vào giai đoạn cuối thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ XIX khi mà chế độ phong kiến đang suy tàn, để lộ ra những mặt trái đầy tiêu cực thì Hồ Xuân Hương đã cảm nhận rõ những phức tạp của xã hội, số phận bất hạnh của con người, đặc biệt là những người phụ nữ:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Bánh trôi nước có vẻ bên ngoài trắng tròn, nhân bên trong đỏ son được luộc chín bằng nước. Khi bánh còn sống sẽ chìm sâu dưới đáy, khi chín sẽ nổi lên trên bề mặt. Thân em vừa trắng lại vừa tròn đã làm nổi bật lên ý nghĩa: cũng giống với chiếc bánh trôi vừa trắng tròn, vừa đẹp đẽ ấy những người phụ nữ trong xã hội xưa luôn là phái đẹp, là tinh hoa của tạo hoá. Thế nhưng ẩn sau vẻ đẹp ấy là sự long đong, lận đận. Bới việc sử dụng thành ngữ "ba chìm bảy nổi" một cách sáng tạo đã tạo nên hình ảnh những viên bánh trôi lênh đênh trên mặt nước. Chính hình ảnh ấy đã đem đến cho chúng ta những suy nghĩ xót xa, thương cảm với số phận của người phụ nữ trong xã hội trọng nam khinh nữ đầy rẫy những bất công. Chính những giáo lý phong kiến ấy đã tước đoạt đi quyền tự do của người phụ nữ, buộc họ phải sống lệ thuộc vào người khác, không tự làm chủ được số phận của chính mình. 

Dù bất lực với số phận như vậy, nhưng những người phụ nữ xưa vẫn khẳng định một tấm lòng son sắt, thuỷ chung:

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son

Vẫn là hình ảnh của chiếc bánh trôi nước ấy đang nói lên số phận của người phụ nữ. Khi không được tự quyết định số phận, làm chủ cuộc đời mình thì người phụ nữ giống như chiếc bánh trôi nước ấy, rắn hay nát, ngon hay dở là bởi tay kẻ làm ra nó. Thế nhưng dù có "rắn nát", cho dù có "bảy nổi ba chìm" thì bánh trôi vẫn giữ được màu đỏ sẫm của nhân đường bên trong. Khi tác giả so sánh nhân bánh giống như tấm lòng son ấy tức là tác giả muốn gửi gắm ý nghĩa rằng dù có bị chà đạp, bị vùi dập đến đâu thì người phụ nữ Việt Nam vẫn giữ nguyên được phẩm giá cao quý của mình. Mặc dù thân phận nhỏ bé là vậy nhưng họ luôn có một ý chí kiên định biết nhường nào. Đồng thời đây cũng giống như một lời thách thức với cả xã hội phong kiến bạo tàn. Để rồi đến ngày nay, khi đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử, người phụ nữ Việt vẫn gìn giữ sự thanh cao, cốt cách của mình. Và điều này đã làm nên vẻ đẹp của người phụ nữ Việt, giúp cho họ tự tin khẳng định giá trị của bản thân.

Dù ở chế độ hay xã hội nào thì người phụ nữ Việt Nam vẫn luôn rất đẹp, rất cao quý. Qua bài thơ đã thể hiện một tư tưởng tiến bộ vượt thời gian, một tư tưởng đầy nhân văn của nhà thơ Hồ Xuân Hương đối với những người phụ nữ. 

1.3. Cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước - mẫu số 3

Thân phận người phụ nữ Việt Nam trong xã hội phong kiến xưa vốn chịu nhiều thiệt thòi, trôi nổi và bấp bênh như kiếp thuyền không bến đỗ. Xót xa cho nỗi đau ấy, “Bà chúa thơ Nôm” Hồ Xuân Hương đã gửi gắm nỗi lòng và khát vọng của mình trong bài thơ nổi tiếng Bánh trôi nước – một thi phẩm mà em vô cùng yêu thích. Chỉ với bốn câu thơ ngắn gọn mà thấm đượm tình cảm, tác giả đã khiến người đọc say mê bởi hình ảnh chiếc bánh dân dã, mộc mạc nhưng ẩn chứa triết lý sâu xa về thân phận và phẩm chất người phụ nữ Việt Nam:

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn,
Bảy nổi ba chìm với nước non.
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.”

Mở đầu bài thơ, Hồ Xuân Hương khắc họa một hình ảnh giản dị mà gợi cảm:
“Thân em vừa trắng lại vừa tròn.”

Câu thơ khiến em liên tưởng ngay đến chiếc bánh trôi trắng ngần, tròn đầy – món ăn dân gian quen thuộc của người Việt. Nhưng ẩn sau lớp vỏ mềm mại ấy là ẩn dụ tinh tế cho vẻ đẹp hình thể và tâm hồn người phụ nữ. “Trắng” gợi sự tinh khiết, trong sáng; “tròn” gợi nét duyên dáng, đầy đặn và viên mãn. Chỉ bằng một câu thơ ngắn, Hồ Xuân Hương đã làm nổi bật vẻ đẹp “nhất dáng, nhì da” của người con gái Việt Nam. Nét bút của bà mộc mạc nhưng tinh tế, dân dã mà giàu sức biểu cảm – khác hẳn với những lời ngợi ca hoa mỹ của các thi nhân khác, khiến người đọc cảm nhận được cái đẹp gần gũi, tự nhiên mà sâu sắc.

Nhưng ẩn sau vẻ đẹp ấy là nỗi buồn thân phận:
“Bảy nổi ba chìm với nước non.”

Câu thơ vừa tả thực cảnh chiếc bánh trôi bồng bềnh trong nước, vừa gợi lên hình ảnh người phụ nữ lênh đênh giữa dòng đời. Thành ngữ “bảy nổi ba chìm” vốn dùng để nói về những kiếp người bất hạnh, gặp nhiều trắc trở. Cũng như bánh trôi bị dòng nước cuốn đi, người phụ nữ trong xã hội phong kiến phải chịu bao áp bức, bị số phận và lễ giáo ràng buộc, chẳng thể tự quyết định cuộc đời mình. Câu thơ của Hồ Xuân Hương chan chứa nỗi xót xa, đồng cảm sâu sắc với kiếp người lận đận ấy.

Sang câu thơ thứ ba, tác giả tiếp tục bộc lộ niềm thương cảm xen lẫn phẫn uất:
“Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn.”

Chiếc bánh có vuông tròn hay méo mó là do bàn tay người nặn, cũng như số phận người phụ nữ bị chi phối bởi người khác – bởi lễ giáo phong kiến và tư tưởng trọng nam khinh nữ. Họ không được tự do yêu thương, không được quyền lựa chọn hạnh phúc, mà phải sống theo khuôn mẫu “tại gia tòng phụ, xuất giá tòng phu, phu tử tòng tử.” Ẩn sau hai chữ “mặc dầu” là sự phản kháng mạnh mẽ – một thái độ dám thách thức định kiến, khẳng định khát vọng tự do và khát vọng sống có giá trị của người phụ nữ.

Và rồi, câu thơ cuối khép lại bài bằng một nốt nhấn ấm áp, đầy tự hào:
“Mà em vẫn giữ tấm lòng son.”

“Tấm lòng son” là biểu tượng cho sự thủy chung, son sắt, trong sáng của người phụ nữ Việt Nam. Dù phải chịu bao tủi cực, dù thân phận có “rắn nát”, họ vẫn giữ vững phẩm giá, vẫn sống đẹp và nhân hậu. Hình ảnh nhân bánh đỏ hồng ẩn trong lớp bột trắng tinh chính là minh chứng cho tâm hồn cao quý, sáng ngời giữa những bất công. Câu thơ như lời khẳng định kiêu hãnh của người phụ nữ – dẫu bị ràng buộc vẫn kiên cường, dẫu bị áp bức vẫn giữ trọn nhân phẩm và tình nghĩa.

Bằng bút pháp ẩn dụ độc đáo, ngôn ngữ giản dị mà giàu hình tượng, Hồ Xuân Hương đã biến chiếc bánh trôi nước bình thường thành biểu tượng bất tử của vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam: xinh đẹp, kiên cường và thủy chung. Bài thơ vừa là lời ca ngợi, vừa là tiếng nói tố cáo xã hội phong kiến bất công, thể hiện bản lĩnh của một nữ thi sĩ dám lên tiếng cho giới mình trong thời đại xưa.

Đọc Bánh trôi nước, em cảm nhận được không chỉ tình thương sâu sắc của Hồ Xuân Hương dành cho người phụ nữ, mà còn thấy ở đó khát vọng sống tự do, khát vọng được yêu thương và được tôn trọng – khát vọng vượt thời gian, vẫn còn nguyên giá trị đến hôm nay.

Là một người phụ nữ trẻ trong thời đại mới, em càng thêm trân quý những phẩm chất cao đẹp mà “Bà chúa thơ Nôm” gửi gắm qua từng câu chữ. Chúng em cần tiếp nối tinh thần ấy – sống tự tin, độc lập, gìn giữ nét đẹp tâm hồn và trí tuệ để khẳng định mình trong xã hội hiện đại, xứng đáng với hình ảnh người phụ nữ Việt Nam “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, vừa mạnh mẽ vừa dịu dàng như chính “tấm lòng son” mà Hồ Xuân Hương đã tôn vinh.

2. Những nội dung cần lưu ý khi làm bài Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước

Khi làm bài Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương, học sinh cần lưu ý ba nhóm nội dung chính: (1) xác định đúng yêu cầu đề và phạm vi cảm nghĩ, (2) nắm vững nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, và (3) thể hiện cảm xúc chân thành, suy nghĩ sâu sắc gắn với giá trị nhân văn của bài thơ.

2.1. Xác định yêu cầu và phạm vi đề bài

Đề bài “Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Bánh trôi nước” thuộc dạng bài biểu cảm kết hợp nghị luận, yêu cầu học sinh bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ cá nhân sau khi đọc và cảm nhận bài thơ, không đơn thuần là phân tích hay tóm tắt nội dung. Vì vậy, người viết cần:

• Xác định rõ đối tượng cảm nghĩ là bài thơ và hình ảnh người phụ nữ trong tác phẩm.
• Bố cục bài viết cần có mở bài, thân bài, kết bài rõ ràng, trong đó phần thân bài phải thể hiện được mạch cảm xúc và sự cảm phục, trân trọng đối với người phụ nữ Việt Nam mà Hồ Xuân Hương ca ngợi.
• Tránh lối viết khô khan, liệt kê kiến thức; thay vào đó, nên trình bày cảm xúc thật, kết hợp lý lẽ và dẫn chứng phù hợp.

2.2. Nắm vững nội dung, hình tượng và nghệ thuật của bài thơ

Để bài viết có sức thuyết phục, học sinh cần hiểu sâu ý nghĩa và giá trị nghệ thuật của Bánh trôi nước trong bối cảnh văn học trung đại và định hướng của Chương trình GDPT 2018.

Về nội dung:

• Bài thơ mượn hình ảnh chiếc bánh trôi – món ăn dân dã, quen thuộc – để ẩn dụ cho thân phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
• Các hình ảnh “bảy nổi ba chìm”, “tay kẻ nặn” diễn tả nỗi gian truân, sự phụ thuộc, bị định đoạt bởi lễ giáo và quyền lực nam giới.
• Dù vậy, người phụ nữ vẫn giữ được “tấm lòng son” – biểu tượng cho sự thủy chung, kiên trinh, phẩm giá trong sáng và bản lĩnh kiên cường.

Về nghệ thuật:

• Bài thơ được viết bằng thể thất ngôn tứ tuyệt Đường luật, nhưng sử dụng ngôn ngữ Nôm gần gũi, dân dã, đậm sắc Việt.
• Nghệ thuật ẩn dụ, đối lập và điệp cấu trúc “mặc dầu… mà… vẫn” thể hiện tài năng của Hồ Xuân Hương trong việc biến hình ảnh đời thường thành biểu tượng nhân văn sâu sắc.
• Mô-típ “Thân em” quen thuộc trong ca dao được nâng lên thành tiếng nói khẳng định bản lĩnh, ý chí và vẻ đẹp nội tâm của người phụ nữ Việt.

Khi phát biểu cảm nghĩ, học sinh nên thể hiện sự ngưỡng mộ tài năng nghệ thuật và sự trân trọng giá trị tư tưởng nhân đạo của bài thơ, tránh chỉ kể lại nội dung hay chép lại phân tích.

2.3. Thể hiện cảm xúc chân thành và suy nghĩ cá nhân

Một bài phát biểu cảm nghĩ hay phải xuất phát từ trái tim và sự đồng cảm thực sự. Học sinh cần thể hiện được:

• Cảm xúc yêu mến, cảm phục người phụ nữ Việt Nam xưa – dù chịu nhiều bất công nhưng vẫn kiên định giữ phẩm giá.
• Niềm tự hào dân tộc, khi nhận ra giá trị của thơ Nôm và tài năng sáng tạo của Hồ Xuân Hương – người được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”.
• Liên hệ bản thân và thời đại, rút ra bài học về lòng tự trọng, ý chí vươn lên và sự kiên định với giá trị sống của mình trong xã hội hiện nay.

Đặc biệt, học sinh có thể kết bài bằng một suy ngẫm mang tính mở rộng, chẳng hạn:

“Dù thời gian trôi đi, tấm lòng son của người phụ nữ trong thơ Hồ Xuân Hương vẫn rực sáng như biểu tượng bất diệt của phẩm giá, nghị lực và vẻ đẹp tâm hồn Việt Nam.”

Tóm lại, khi làm bài Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ “Bánh trôi nước”, học sinh cần kết hợp giữa kiến thức văn học và cảm xúc cá nhân; hiểu sâu lớp nghĩa ẩn dụ của bài thơ, đồng thời bộc lộ suy nghĩ chân thành, nhân văn. Bài viết đạt yêu cầu là bài viết thể hiện được sự thấu cảm, lòng tự hào và niềm trân trọng đối với người phụ nữ Việt Nam – hình tượng trung tâm mà Hồ Xuân Hương đã tôn vinh bằng cả trái tim và tài năng thi ca.