1. Phim 18+, 16+, 13+ là gì?
Theo quy định tại Điều 32 của Luật Điện ảnh 2022, các bộ phim sẽ được phân loại dựa trên nội dung để đảm bảo việc phổ biến phù hợp với độ tuổi của người xem hoặc quyết định không cho phép phổ biến. Cụ thể, phim sẽ được phân thành các loại như sau:
- Loại P: Đây là những bộ phim được phép phổ biến đến người xem ở mọi độ tuổi, không có bất kỳ sự hạn chế nào về độ tuổi.
- Loại T18 (18+): Phim này chỉ được phép phát hành cho đối tượng người xem từ đủ 18 tuổi trở lên, tức là những người đã đủ tuổi trưởng thành và có khả năng nhận thức được các nội dung phim có thể mang tính chất phức tạp hoặc nhạy cảm.
- Loại T16 (16+): Những bộ phim này được phép phổ biến cho người xem từ đủ 16 tuổi trở lên, bao gồm các nội dung có thể không phù hợp với trẻ em nhưng vẫn có thể chấp nhận được với thanh thiếu niên.
- Loại T13 (13+): Phim này được phổ biến cho người xem từ đủ 13 tuổi trở lên. Đây là những bộ phim có nội dung nhẹ nhàng hơn, phù hợp với đối tượng học sinh cấp 2 và có thể mang tính giáo dục hoặc giải trí lành mạnh.
- Loại K: Phim này được phép phổ biến đến trẻ em dưới 13 tuổi, nhưng phải có sự giám sát của cha, mẹ hoặc người giám hộ. Điều này đảm bảo rằng trẻ em sẽ được tiếp nhận nội dung phim phù hợp và an toàn dưới sự hướng dẫn của người lớn.
- Loại C: Đây là những bộ phim bị cấm phổ biến, không được phép phát hành công khai vì có nội dung vi phạm các quy định pháp luật hoặc có ảnh hưởng xấu đến xã hội.
Tiêu chí phân loại phim được áp dụng chung cho tất cả các hình thức phổ biến phim, từ chiếu rạp, phát sóng truyền hình đến phát hành trên các nền tảng trực tuyến. Việc phân loại này được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định và điều chỉnh nhằm đảm bảo sự phù hợp của phim với từng đối tượng người xem, đồng thời bảo vệ quyền lợi và sự phát triển lành mạnh của cộng đồng.
2. Việc phân loại phim theo độ tuổi được dựa theo nguyên tắc nào?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 của Thông tư 05/2023/TT-BVHTTDL, việc đánh giá và phân loại phim theo độ tuổi không chỉ nhằm mục đích phân định đối tượng người xem phù hợp, mà còn để bảo vệ trẻ em và các đối tượng dễ bị tổn thương khỏi những ảnh hưởng tiêu cực có thể phát sinh từ những nội dung không phù hợp. Cụ thể, quá trình phân loại phim sẽ chú trọng đến việc đánh giá các yếu tố có thể tác động đến nhóm đối tượng cần bảo vệ, đặc biệt là trẻ em. Một trong những yếu tố quan trọng trong việc phân loại là xem xét cách thức thể hiện các tình tiết trong phim, bao gồm các yếu tố như cách thức tương tác, thời lượng và tần suất xuất hiện của âm thanh, hình ảnh, ánh sáng, lời thoại. Các yếu tố này sẽ được xem xét cẩn thận để đánh giá mức độ tác động của bộ phim đối với người xem, đồng thời cần phải đặc biệt lưu ý đến bối cảnh cụ thể và mức độ tác động của từng tình tiết đến đối tượng người xem.
Ngoài ra, khi phân loại phim, nếu các tình tiết trong phim được thể hiện chủ yếu qua lời nói thay vì hình ảnh, hoặc nếu các hình ảnh có mức độ tác động thấp, phim sẽ được phân loại ở mức độ thấp hơn. Ngược lại, nếu phim sử dụng nhiều kỹ thuật quay cận cảnh, quay chậm, hoặc tạo điểm nhấn thông qua ánh sáng, phối cảnh và các hiệu ứng đặc biệt như âm thanh, ánh sáng, độ phân giải, màu sắc, đồng thời có các chi tiết được mô tả thực tế và có sự tương tác mạnh mẽ, thì phim sẽ được phân loại ở mức cao hơn. Mức độ tác động của phim sẽ được đánh giá tổng hợp từ nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có sự cộng hưởng giữa các tiêu chí phân loại.
Tuy nhiên, trong trường hợp phim có nội dung ở mức độ trung gian, tức là ở giữa các mức phân loại, nếu bộ phim truyền tải thông điệp giáo dục, nhân văn, hoặc ca ngợi các giá trị đạo đức và xã hội, đồng thời có tác động tích cực đến người xem, thì có thể được xem xét để phân loại ở mức thấp hơn. Đây là một biện pháp nhằm đảm bảo rằng những bộ phim mang tính giáo dục và có giá trị xã hội tích cực sẽ không bị phân loại quá cao, gây hạn chế đối với đối tượng người xem có thể tiếp nhận những giá trị này.
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, việc phân loại phim được dựa trên tổng cộng 7 tiêu chí quan trọng, nhằm đảm bảo rằng các bộ phim được phát hành sẽ phù hợp với từng nhóm đối tượng khán giả, đồng thời bảo vệ những đối tượng dễ bị tổn thương, đặc biệt là trẻ em và vị thành niên. Các tiêu chí phân loại phim này bao gồm:
+ Chủ đề và nội dung: Tiêu chí này quyết định chủ đề của bộ phim và thông điệp mà nó muốn truyền tải. Việc đánh giá chủ đề và nội dung giúp xác định liệu bộ phim có thể ảnh hưởng đến nhận thức, thái độ và hành vi của khán giả hay không. Các chủ đề nhạy cảm hoặc có tính chất gây tranh cãi sẽ được phân loại một cách cẩn thận để đảm bảo sự phù hợp với từng đối tượng người xem.
+ Bạo lực: Một trong những yếu tố quan trọng khi phân loại phim là mức độ bạo lực hiển thị trong phim. Điều này bao gồm việc đánh giá các cảnh hành động, bạo lực thể xác hoặc tình huống xung đột có thể gây sốc cho người xem. Phim có mức độ bạo lực cao thường sẽ được phân loại ở mức độ cao hơn để tránh tác động tiêu cực đến đối tượng khán giả dễ bị tổn thương.
+ Khỏa thân và tình dục: Đây là tiêu chí nhạy cảm, đặc biệt quan trọng trong việc phân loại phim cho nhóm khán giả vị thành niên. Việc xác định liệu phim có chứa các cảnh nóng, hình ảnh nhạy cảm hay không sẽ là cơ sở để đưa ra quyết định phân loại, nhằm bảo vệ đối tượng khán giả chưa đủ tuổi trưởng thành hoặc dễ bị ảnh hưởng từ những nội dung này.
+ Ma túy, chất kích thích và chất gây nghiện: Tiêu chí này giúp bảo vệ đối tượng khán giả trẻ tuổi trước những tác động tiêu cực của việc tiếp xúc với các hình ảnh hoặc tình huống liên quan đến ma túy, rượu bia, thuốc lá hay các chất kích thích khác. Việc xuất hiện các hình ảnh này trong phim cần được kiểm soát chặt chẽ, đặc biệt là khi tác phẩm nhắm đến nhóm người xem trẻ tuổi.
+ Kinh dị: Mức độ kinh dị của phim sẽ được đánh giá để xác định xem các yếu tố gây sợ hãi, hình ảnh ma quái hoặc sự kích thích tâm lý có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của người xem hay không. Phim kinh dị có thể gây lo lắng, căng thẳng hoặc sợ hãi, do đó cần phải phân loại phù hợp với khả năng chịu đựng của từng nhóm khán giả, đặc biệt là trẻ em và người dễ bị tổn thương.
+ Ngôn ngữ thô tục: Tiêu chí này xét đến mức độ sử dụng từ ngữ trong phim, đặc biệt là các từ ngữ thô tục, tục tĩu hay phản cảm. Ngôn ngữ trong phim phản ánh ý thức xã hội và tác động đến hình ảnh của bộ phim đối với khán giả. Phim có sự xuất hiện của ngôn ngữ thô tục hoặc lạm dụng từ ngữ phản cảm sẽ cần được phân loại cẩn thận để tránh gây ảnh hưởng xấu đến người xem, đặc biệt là với các nhóm đối tượng dễ bị tác động.
+ Hành vi nguy hiểm và dễ bắt chước: Cuối cùng, một yếu tố quan trọng trong việc phân loại phim là đánh giá khả năng phim có thể khuyến khích hành vi nguy hiểm hoặc dễ bắt chước từ các nhân vật trong phim. Điều này đặc biệt quan trọng đối với khán giả ở độ tuổi thanh thiếu niên, khi mà họ đang hình thành nhân cách và dễ bị ảnh hưởng từ những hành động, quyết định của các nhân vật trong phim. Những hành vi nguy hiểm hoặc không phù hợp trong phim sẽ được kiểm tra kỹ lưỡng để ngăn ngừa việc khán giả có thể bắt chước và thực hiện.
Những tiêu chí phân loại này không chỉ giúp khán giả lựa chọn được bộ phim phù hợp với độ tuổi và nhu cầu giải trí của mình, mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và phát triển ngành công nghiệp điện ảnh một cách bền vững. Chúng giúp đảm bảo rằng các bộ phim được sản xuất và phát hành không chỉ đáp ứng nhu cầu thưởng thức mà còn tôn trọng và bảo vệ những giá trị đạo đức, xã hội, đồng thời hạn chế những tác động tiêu cực có thể xảy ra đối với khán giả.
3. Thẩm quyền trong việc phân loại phim theo quy định của pháp luật?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 27 của Luật Điện ảnh 2022, thẩm quyền cấp Giấy phép phân loại phim được phân công cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhằm đảm bảo việc phân loại phim đúng quy định và phù hợp với các đối tượng người xem. Cụ thể, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm cấp Giấy phép phân loại phim đối với các bộ phim được phổ biến tại các địa điểm như rạp chiếu phim, các địa điểm chiếu phim công cộng, trên không gian mạng (theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 21 Luật Điện ảnh 2022), và tại các trụ sở cơ quan ngoại giao hay cơ sở văn hóa nước ngoài được thành lập tại Việt Nam (theo Điều 24 của Luật Điện ảnh 2022). Ngoài Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cũng có thẩm quyền cấp Giấy phép phân loại phim trong trường hợp đáp ứng các điều kiện cụ thể được quy định bởi Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Để thực hiện quá trình phân loại phim, Điều 31 của Luật Điện ảnh 2022 quy định về việc thành lập Hội đồng thẩm định, phân loại phim. Thẩm quyền thành lập Hội đồng thẩm định, phân loại phim được giao cho các cơ quan nhà nước và các tổ chức có liên quan. Cụ thể, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có quyền thành lập Hội đồng thẩm định, phân loại phim của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể thành lập Hội đồng thẩm định, phân loại phim của tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; và người đứng đầu cơ quan báo chí có giấy phép hoạt động truyền hình cũng có thể thành lập Hội đồng thẩm định, phân loại phim của cơ quan báo chí.
Hội đồng thẩm định, phân loại phim có nhiệm vụ tư vấn cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi cấp Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng phim. Các thành viên của Hội đồng thẩm định, phân loại phim bao gồm các nhà chuyên môn điện ảnh, chuyên gia, và các nhà quản lý có kinh nghiệm từ các lĩnh vực liên quan, đảm bảo nguyên tắc bình đẳng giới trong việc lựa chọn thành phần tham gia. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ quy định tổ chức và hoạt động của Hội đồng thẩm định, phân loại phim để đảm bảo quá trình phân loại được thực hiện đúng đắn và minh bạch.
Như vậy, trong quá trình phân loại phim, thẩm quyền cấp Giấy phép phân loại thuộc về các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, nhưng vai trò của Hội đồng thẩm định, phân loại phim là rất quan trọng, đóng vai trò tư vấn và đưa ra các đánh giá chuyên môn về nội dung phim trước khi quyết định phân loại và phát sóng.
Xem thêm bài viết: Sử dụng người dưới 16 tuổi đóng phim 18+ phạm tội gì?
Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn.