Quốc tang là gì? Quốc tang dành cho ai? Tổ chức Lễ Quốc Tang ra sao?

1. Khái niệm "Quốc tang"

Quốc tang là một sự kiện đặc biệt và trang trọng, được tổ chức nhằm tưởng nhớ và tôn vinh một nhân vật quan trọng vừa qua đời của một quốc gia. Đây thường là những lãnh đạo cấp cao như tổng thống, thủ tướng, vua, hoặc những cá nhân có đóng góp to lớn và quan trọng đối với sự phát triển và hưng thịnh của đất nước. Sự kiện Quốc tang không chỉ đơn thuần là một buổi lễ, mà còn là một dịp để toàn thể dân tộc bày tỏ lòng kính trọng, tri ân những công lao và cống hiến của người quá cố.

Thời gian tổ chức Quốc tang có thể thay đổi tùy thuộc vào quốc gia và mức độ quan trọng của người đã qua đời. Thông thường, khoảng thời gian này có thể kéo dài từ vài ngày đến một tuần, tùy thuộc vào quy định và phong tục tập quán của từng quốc gia. Trong khoảng thời gian này, các hoạt động công cộng có thể được tạm dừng hoặc điều chỉnh để thể hiện sự tôn trọng đối với người quá cố.

Tại Việt Nam, Quốc tang được xem là nghi lễ chính thức và trang nghiêm nhất nhằm tưởng nhớ và tôn vinh những cá nhân đã có những đóng góp quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Quốc tang là một trong bốn nghi thức lễ tang chính thức đã được Nhà nước quy định tại Điều 3 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, và được thực hiện với mức độ trang trọng cao nhất trong các nghi thức lễ tang.

2. Đối tượng được tổ chức Lễ Quốc tang

Theo quy định tại Điều 5 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, việc tổ chức Lễ Quốc tang được áp dụng cho các chức danh và cán bộ cấp cao nhất của quốc gia trong trường hợp họ từ trần. Cụ thể, các chức danh sau đây khi qua đời sẽ được tổ chức Lễ Quốc tang:

- Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Đây là chức danh đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam, người có vai trò quyết định trong công tác lãnh đạo và chỉ đạo mọi hoạt động của Đảng.

- Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Là người đứng đầu Nhà nước, đại diện cho quốc gia trên trường quốc tế và có vai trò quan trọng trong các quyết định liên quan đến chính sách đối nội và đối ngoại.

- Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Là người đứng đầu Chính phủ, người có trách nhiệm chính trong việc điều hành các công việc của chính phủ và thực hiện các chính sách, pháp luật của quốc gia.

- Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Là người đứng đầu cơ quan lập pháp, có nhiệm vụ lãnh đạo và điều hành hoạt động của Quốc hội, tham gia vào việc xây dựng các chính sách và luật pháp của đất nước.

Ngoài các chức danh nêu trên, Bộ Chính trị có thẩm quyền quyết định việc tổ chức Lễ Quốc tang đối với các cán bộ cấp cao khác, những người đã có quá trình đóng góp quan trọng và công lao to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Những cá nhân này thường có uy tín lớn không chỉ trong nước mà còn trên trường quốc tế. Quyết định này được đưa ra nhằm tôn vinh và ghi nhận những cống hiến quan trọng của họ đối với sự phát triển của đất nước và công cuộc xây dựng xã hội.

3. Quy định về tổ chức Lễ Quốc tang

- Thông báo về Lễ Quốc tang: Theo quy định tại Điều 6 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, việc thông báo về Lễ Quốc tang được thực hiện bởi các cơ quan chính quyền cấp cao. Cụ thể, thông cáo về Lễ Quốc tang sẽ được ký bởi các cơ quan sau: Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Những cơ quan này cùng đứng tên trên thông cáo để đảm bảo tính chính thức và trang trọng của thông báo, đồng thời phản ánh sự đồng thuận và sự tôn trọng cao nhất đối với cá nhân được tổ chức Lễ Quốc tang.

- Ban Lễ tang Nhà nước và Ban Tổ chức Lễ tang: Theo Điều 7 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, việc thành lập và tổ chức các Ban liên quan đến Lễ Quốc tang được quy định như sau:

+ Ban Lễ tang Nhà nước: Bộ Chính trị có trách nhiệm quyết định việc thành lập Ban Lễ tang Nhà nước, bao gồm từ 25 đến 30 thành viên. Những thành viên này sẽ đại diện cho Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể Trung ương, cơ quan nơi người từ trần đã hoặc đang công tác, cũng như đại diện lãnh đạo tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi người từ trần có quê hương hoặc nơi sinh. Ban Lễ tang Nhà nước có nhiệm vụ chỉ đạo việc tổ chức toàn bộ các hoạt động liên quan đến Lễ Quốc tang theo quy định. Trưởng Ban Lễ tang Nhà nước sẽ là Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam hoặc Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

+ Ban Tổ chức Lễ tang: Bộ Chính trị cũng quyết định thành lập Ban Tổ chức Lễ tang, bao gồm từ 15 đến 20 thành viên đại diện cho các bộ, ban, ngành ở Trung ương, địa phương nơi người từ trần có quê hương hoặc nơi sinh, cùng với đại diện gia đình của người từ trần. Ban Tổ chức Lễ tang có nhiệm vụ hỗ trợ Ban Lễ tang Nhà nước trong việc điều hành các cơ quan là thành viên của Ban Tổ chức, cũng như các cơ quan khác tham gia vào việc tổ chức Lễ Quốc tang. Trưởng Ban Tổ chức Lễ tang sẽ là một Phó Thủ tướng Chính phủ. 

- Thời gian, nghi thức để tang: Theo quy định tại Điều 10 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, thời gian tổ chức Lễ Quốc tang là 2 ngày. Trong khoảng thời gian này, tất cả các cơ quan, công sở trên toàn quốc và các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài sẽ treo cờ rủ với dải băng tang. Dải băng tang có kích thước bằng 1/10 chiều rộng của lá cờ, chiều dài dải băng theo chiều dài của lá cờ và chỉ treo cờ đến 2/3 chiều cao của cột cờ. Băng vải đen sẽ được buộc để không cho cờ bay. Trong suốt thời gian này, các hoạt động vui chơi và giải trí công cộng sẽ bị đình chỉ để thể hiện sự tôn trọng đối với người quá cố.

- Nơi tổ chức Lễ Quốc tang và nơi an táng: Theo quy định tại Điều 11 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, việc tổ chức Lễ Quốc tang sẽ được thực hiện tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội nếu lễ tang diễn ra tại Hà Nội. Nếu tổ chức ở Thành phố Hồ Chí Minh, lễ tang sẽ được tổ chức tại Nhà tang lễ Bệnh viện Quân y 175 hoặc Nhà tang lễ số 25 Lê Quý Đôn, Quận 3. Đối với việc an táng, người từ trần sẽ được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội, Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh, hoặc thực hiện hỏa táng, điện táng và an táng tại quê hương hoặc nghĩa trang địa phương khác theo nguyện vọng của gia đình.

- Lễ viếng: Theo quy định tại Điều 14 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, Ban Tổ chức Lễ tang sẽ sắp xếp các đoàn đến viếng theo đội hình quy định. Đoàn viếng sẽ được dẫn đầu bởi 2 chiến sĩ khiêng vòng hoa, tiếp theo là Trưởng đoàn, sau đó là sĩ quan dẫn viếng và các thành viên trong đoàn sẽ đi theo hai hàng dọc. Ban Tổ chức cũng sẽ đón và xếp các đoàn đại biểu nước ngoài, các cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, và các cá nhân nước ngoài khác có nguyện vọng đến viếng và ghi sổ tang. Trong suốt quá trình viếng, quân nhạc sẽ cử nhạc “Hồn tử sĩ” để thể hiện sự tôn trọng.

- Tổ chức Lễ viếng ở nước ngoài: Theo quy định tại Điều 15 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, trong thời gian diễn ra Lễ Quốc tang ở Việt Nam, Bộ Ngoại giao sẽ hướng dẫn các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài tiếp đón các tổ chức, cá nhân người Việt Nam, người nước ngoài đến viếng và ghi sổ tang tại các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài. Lễ đài tại các cơ quan đại diện sẽ được trang trí với phông nền đen, Quốc kỳ treo phía trên có dải băng tang, ảnh của người từ trần và dòng chữ trắng “Vô cùng thương tiếc đồng chí...”. Bàn thờ sẽ được đặt chính giữa phòng, dưới lễ đài có lư hương, hai bên bàn thờ sẽ có 2 vòng hoa cố định, và bàn ghi sổ tang sẽ được bố trí để khách viếng ghi lời chia buồn.

- Lễ truy điệu: Theo quy định tại Điều 16 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, thành phần dự Lễ truy điệu bao gồm: Ban Lễ tang Nhà nước, Ban Tổ chức Lễ tang, gia đình và người thân của người từ trần, cùng với đại diện các cơ quan, đơn vị và địa phương nơi người từ trần công tác hoặc có quê hương. Lễ truy điệu bao gồm các nghi thức như: Lễ chào cờ, đọc điếu văn, dâng hương và dâng hoa tưởng niệm.

- Lễ an táng: Theo quy định tại Điều 17 của Nghị định 105/2012/NĐ-CP, lễ an táng được tổ chức tại nghĩa trang hoặc địa điểm phù hợp với nguyện vọng của gia đình người từ trần, và việc tổ chức sẽ được thực hiện bởi Ban Tổ chức Lễ tang và cơ quan liên quan. Trong suốt quá trình an táng, các nghi thức bao gồm: Lễ đưa tiễn, dâng hương, đọc di chúc và lời cảm ơn của gia đình người từ trần. Các hoạt động tang lễ tại nghĩa trang sẽ được thực hiện nghiêm trang và đầy đủ theo quy định, đảm bảo sự tôn trọng cao nhất dành cho người quá cố.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Tổng bí thư có được tổ chức nghi thức quốc tang không? Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu trực tiếp tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!