1. Quy định mới nhất của pháp luật về việc cho phép chuyển giới ?

Thưa luật sư, Tôi có xem tivi và nghe đài cũng như đọc báo thấy có rất nhiều người tiến hành chuyển giới (đặc biệt là trong lĩnh vực nghệ thuật) và cũng đã được xã hội đón nhận.
Vậy, xin hỏi luật sư: Pháp luật có cho phép hoạt động chuyển giới này hay không? điều kiện chuyển giới là gì ? tôi 16 tuổi thì có chuyển giới được không?
Rất mong luật sư hướng dẫn cụ thể để tôi được rõ. Xin phép được dấu tên (N.T.Phong) Hà Nội. Cảm ơn!

Trả lời:

Xin cảm ơn bạn đã tin tưởng và dũng cảm gửi câu hỏi cho Luật Minh Khuê, Chúng tôi xin cập nhật với bạn những vấn đề pháp lý mới nhất về vấn đề này:

Thứ nhất, Theo thống kê của Bộ Y Tế đã được đăng tải trên một số báo trí uy tín thì số lượng người có nhu cầu chuyển đổi giới tính của Việt Nam từ 250.000 đến 300.000 người. Như vậy, đây là số lượng rất lớn phản án một nhu cầu thực tế của hiện trạng xã hội.

Thứ hai, trong những năm qua cùng với sự tuyên truyền của nhà nước xã hội đã nhìn nhận và dường như không còn có thái độ kỳ thị với người chuyển giới nữa. Điều này cũng được thể hiện trong quá trình lập pháp của Quốc hội cụ thể:

Theo quy định tại Điều 36 Bộ luật dân sự năm 2015 nghị định số 88/2008/NĐ-CP ban hành ngày 05/08/2008 đã có quy định về quyền xác định lại giới tính:

“Điều 36: Quyền xác định lại giới tính

1. Cá nhân có quyền xác định lại giới tính.

Việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính.

2. Việc xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật.

3. Cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.

Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan. (Điều 37 Bộ luật dân sự năm 2015)

Như vậy, có thể nói cánh cửa cho phép việc chuyển đổi giới tính đã được mở, cho phép những người đã tiến hành chuyển đổi giới tính trước đó đăng ký lại giới tính thật của mình. Và mở ra việc xây dựng dự thảo luật về việc chuyển đổi giới tính cho phép những người có nhu cầu xác định lại giới tính thật có thể tiến hành theo quy định của pháp luật.

Việc đăng ký lại giới tính được quy định cụ thể tại Điều 3 Luật hộ tịch năm 2014 quy định cụ thể:

Điêu 3. Nội dung đăng ký hộ tịch

2. Ghi vào Sổ hộ tịch việc thay đổi hộ tịch của cá nhân theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền:

c) Xác định lại giới tính…

Thứ ba, Vấn đề quan trọng nhất là ban hành những quy định chi tiết được quy định cụ thể trong một đạo luật về chuyển đổi giới tính đã được Bộ tư pháp trủ trì phối hợp với các Bộ chức năng (Bộ Y tế) để đưa ra dự thảo về luật chuyển đổi giới tính và tiến hành lấy ý kiến của người dân. Trong dự thảo này cũng lấy ý kiến về những vấn đề nhạy cảm nhất như: Độ tuổi được phép chuyển đổi giới tính là bao nhiêu (Trong dự thảo dự kiến là 18 tuổi), và tồn tại nhiều vấn đề pháp lý khác cần hướng dẫn chi tiết như: Có chính sách hỗ trợ tài chính với người chuyển giới không ? (Việc chuyển giới trên thực tế cũng rất tốn khém về tài chính) Cơ sở nào được phép chuyển giới (Phẫu thuật chuyển giới là một phẫu thuật phức tạp không phải cơ sở nào cũng có thể tiến hành)... Một lần nữa người chuyển giới vẫn phải chờ để có được quy định cụ thể và chi tiết hơn.

2. Tôi chưa phẫu thuật chuyển giới vậy có thể thay đổi giới tính trên giấy tờ hay không ?

Thưa luật sư, xin tư vấn giúp t một số vấn đề như sau: Tôi chưa phẫu thuật chuyển giới. Tôi có thể thay đổi giới tính trên giấy tờ hay không ? Chúng tôi đã tham gia vào cuộc khảo sát phạm vi về quấy rối tình dục và các hình thức bạo lực tình dục khác đối với phụ nữ nơi công cộng tại TP.HCM.

Có một vấn đề nổi lên là hầu hết nạn nhân không dám lên tiếng hoặc tố cáo với công an, họ nghĩ rằng nói ra chẳng những mọi người không thông cảm mà họ còn bị đổ lỗi tại ăn mặc hở hang hoặc vì họ đã làm gì đó khác ?

Tôi xin cám ơn !

Tôi chưa phẫu thuật chuyển giới vậy có thể thay đổi giới tính trên giấy tờ hay không ?

Luật sư tư vấn pháp luật Dân sự về điều kiện chuyển đổi giới tính, gọi: 1900.1975

Luật sư tư vấn:

Căn cứ theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 thì tại Điều 37 quy định về chuyển đổi giới tính

Điều 37: Chuyển đổi giới tính

“Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.”

Theo đó, quy định của pháp luật còn chưa rõ về việc chưa phẫu thuật chuyển giới thì có thể thay đổi giới tính trên giấy tờ. Theo quy định mới, việc đăng ký thay đổi giấy tờ hộ tịch chỉ áp dụng với người "đã chuyển đổi giới tính". Tuy nhiên chưa có định nghĩa "đã chuyển đổi giới tính" có phải là "đã phẫu thuật chuyển giới" hay chỉ cần các biện pháp y tế, tâm lý khác cũng đã có thể coi là "đã chuyển đổi giới tính". Xu hướng trên thế giới là thay đổi giới tính giấy tờ không phụ thuộc vào việc phẫu thuật hay chưa. Đây là sẽ công việc mà xã hội sẽ tiếp tục vận động trong tương lai.

Như vậy, chúng ta có thể thấy quy định về chuyển đổi giới tính của Bộ luật Dân sự 2015 vẫn chưa đi vào chi tiết. Chúng tôi hiểu sâu sắc đây là mong đợi và niềm vui với nhiều người chuyển giới, các quy định pháp luật vừa được thông qua cũng là khởi đầu rất thuận lợi. Đây thực sự là một bước tiến quan trọng. Trong tương lai, cộng đồng xã hội sẽ cần tiếp tục lên tiếng và vận động cho sự bình đẳng này.

Bên cạnh đó, căn cứ theo Nghị định 88/2008/NĐ-CP về việc xác định lại giới tính

Điều 14. Thẩm quyền, thủ tục đăng ký hộ tịch cho người đã được xác định lại giới tính

Thẩm quyền, thủ tục đăng ký hộ tịch cho người đã được xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật về đăng ký hộ tịch.

3. Tôi là người chuyển giới, tôi có được kết hôn với người yêu của tôi hay không?

Thưa luật sư, tôi muốn hỏi vì thắc mắc điều này: Tôi là người chuyển giới, tôi có được kết hôn với người yêu của tôi hay không ?
Người gửi: Hoàng H (Kiến An, Hải Phòng)

Luật sư tư vấn pháp luật Hôn nhân về chuyển giới, gọi: 1900.1975

Trả lời:

Nếu bạn là người chuyển giới và đang có người yêu mà trên giấy tờ là hai người cùng giới, bạn có thể kết hôn với người yêu của mình sau khi bạn đã thực hiện việc thay đổi giới tính trên giấy tờ tùy thân. Hiện tại, vì không thể thay đổi giới tính trên giấy tờ mà người chuyển giới và người yêu của họ thường sẽ được pháp luật coi là hai người cùng giới tính, do vậy không thể kết hôn với nhau. Với quy định mới, “Cá nhân đã chuyển đổi giới tính […] có các quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi”, nghĩa là họ sẽ có các quyền, nghĩa vụ theo đúng như giới tính mới, bao gồm quyền kết hôn với người khác giới.

Chúng tôi căn cứ theo quy định tại Nghị định 88/2008/NĐ-CP về việc xác định lại giới tính về việc xác định lại giới tính và Nghị định 155/2018/NĐ-CP ngày 12/11/2018 sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Y tế:

Điều 19. Sửa đổi, bổ sung một số quy định thuộc lĩnh vực sức khỏe sinh sản

1. Sửa đổi, bổ sung Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Chính phủ về xác định lại giới tính như sau:

a) Điều 8 được sửa đổi như sau:

Điều 8. Điều kiện đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép can thiệp y tế để xác định lại giới tính

Bệnh viện được thực hiện can thiệp y tế để xác định lại giới tính khi đáp ứng các điều kiện sau:

1. Là bệnh viện công lập đa khoa, chuyên khoa ngoại, sản, nhi tuyến tỉnh, tuyến trung ương hoặc bệnh viện tư nhân có khoa ngoại và khoa sản hoặc khoa nhi.

2. Được cấp có thẩm quyền phê duyệt phạm vi hoạt động chuyên môn về can thiệp y tế để xác định lại giới tính.”

b) Điều 10 được sửa đổi như sau:

“Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã thực hiện việc can thiệp y tế xác định lại giới tính cấp giấy chứng nhận y tế cho cho người đã được xác định lại giới tính theo mẫu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.”

4. Sau khi kết hôn, chồng đi chuyển giới thành công, vợ được quyền ly hôn không ?

Thưa luật sư, hôm nay đi học cô của con có đưa ra một tình huống như sau mong cô chú giúp đỡ : Anh Khang và chị Giang kết hôn năm 2012. Năm 2015 anh Khang sang Thái Lan du lịch sau đó tiến hành phẩu thuật chuyển đổi giới tính và trở thành nữ giới. Trước sự thay đổi của chồng ngày trở về và mất hết hy vọng vào hôn nhân, chị Giang đã nộp đơn yêu cầu tòa án có thẩm quyền hủy việc kết hôn trái pháp luật vì theo chị, chị và anh khanh đang trong quan hệ vợ chồng là cùng giới tính. Theo công ty thì cơ quan chức năng sẽ giải quyết yêu cầu của chị Giang như thế nào ? vì sao ?
Cảm ơn luật sư!

Trả lời:

Kết hôn trái pháp luật là việc nam, nữ xác lập quan hệ vợ chồng có đăng ký kết hôn nhưng vi phạm điều kiện kết hôn do pháp luật quy định, cụ thể vi phạm về độ tuổi, về ý chí, vi phạm các trường hợp cấm kết hôn do pháp luật quy định. Như vậy trong trường hợp của anh A và chị B việc kết hôn giữa họ là hợp pháp và được pháp luật thừa nhận.

Hơn nưa theo quy định tại Điều 10 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 có quy định:

Điều 10. Người có quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật

1. Người bị cưỡng ép kết hôn, bị lừa dối kết hôn, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền tự mình yêu cầu hoặc đề nghị cá nhân, tổ chức quy định tại khoản 2 Điều này yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật do việc kết hôn vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 8 của Luật này.

2. Cá nhân, cơ quan, tổ chức sau đây, theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự, có quyền yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật do việc kết hôn vi phạm quy định tại các điểm a, c và d khoản 1 Điều 8 của Luật này:

a) Vợ, chồng của người đang có vợ, có chồng mà kết hôn với người khác; cha, mẹ, con, người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật khác của người kết hôn trái pháp luật;

b) Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình;

c) Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em;

d) Hội liên hiệp phụ nữ.

3. Cá nhân, cơ quan, tổ chức khác khi phát hiện việc kết hôn trái pháp luật thì có quyền đề nghị cơ quan, tổ chức quy định tại các điểm b, c và d khoản 2 Điều này yêu cầu Tòa án hủy việc kết hôn trái pháp luật.

Như vậy theo quy định trên thì Hội liên hiệp phụ nữ có quyền yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật do vi phạm quy định tại điểm a, c, d khoản 1 Điều 8 Luật này bao gồm:

Điều 8. Điều kiện kết hôn

1. Nam, nữ kết hôn với nhau phải tuân theo các điều kiện sau đây:

a) Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên;

b) Việc kết hôn do nam và nữ tự nguyện quyết định;

c) Không bị mất năng lực hành vi dân sự;

d) Việc kết hôn không thuộc một trong các trường hợp cấm kết hôn theo quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 5 của Luật này.

2. Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

Như vậy theo quy định trên thì Tòa án hoàn toàn có thể tiếp nhận và xử lý trường hợp này.

5. Hướng dẫn về việc đổi tên với người chuyển giới ?

Thưa luật sư, em có thắc mắc về một số chuyện như thế này mong luật sư giúp em, em là người chuyển giới mới vừa tốt nghiệp. Hiện tại thì nhìn vào không ai có thể nhận ra em là một người con gái, từ ngoại hình cho đến giọng nói, vì họ tên trong giấy khai sinh mà em thấy rất buồn. Em đi xin việc không ai nhận vì giấy tờ không giống như ngoại hình.
Làm các thủ tục giấy tờ thì bị nhiều người chỉ chỏ, em muốn đổi lại tên để phù hợp với hình dáng bây giờ. Em không biết làm cách nào để đổi tên vì mọi người đều có ánh nhìn không tốt với em ? Hiện tại em còn bị mất giấy khai sinh bản gốc, việc đổi tên của em cần làm những bước như thế nào ?
Em xin cảm ơn.

Việc đổi tên với người chuyển giới ?

Trả lời:

Theo quy định tại Điều 36, Điều 37 Bộ luật dân sự năm 2015 pháp luật có quy định về quyền xác định lại giới tính.

Do đó bạn được quyền xác định lại giới tính cho phù hợp. Đồng thời bạn được quyền đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan.

Trước tiên bạn làm thủ tục đổi tên theo Luật hộ tịch số 60/2014/QH13 của Quốc hội như sau:

"Điều 28. Quyền thay đổi tên

1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi tên trong trường hợp sau đây:

a) Theo yêu cầu của người có tên mà việc sử dụng tên đó gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, đến danh dự, quyền, lợi ích hợp pháp của người đó..."

Bạn thực hiện thử tục tại cơ quan tư pháp xã/phường/thị trấn nơi bạn có hộ khẩu thường trú.

Việc mất giấy khai sinh bản gốc sẽ được cấp lại trích lục khai sinh bản sao sau khi bạn thay đổi hộ tịch.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Dân sự - Công ty luật Minh Khuê