1. Đánh giá viên chức

Đánh giá viên chức là hoạt động được tiến hành định kì hàng năm để làm căn cứ tiếp tục bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, miễn nhiệm, đào tạo, bồi dưỡng, khen thưởng, kỉ luật và thực hiện chế độ, chính sách đối vói viên chức. Tổ chức đánh giá nước về viên chức trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Bộ nội vụ thực hiện quản lí nhà nước về viên chức với những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

- Xây dựng và ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật về viên chức;

- Chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ lập quy hoạch, kế hoạch xây dựng, phát triển đội ngũ viên chức trình cấp có thẩm quyền quyết định;

- Chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc ban hành hệ thống danh mục, tiêu chuẩn và mã số chức danh nghề nghiệp;

- Quản lí công tác thống kê về viên chức; hướng dẫn việc lập, quản lí hồ sơ viên chức; phát triển và vận hành cơ sở dữ liệu quốc gia về viên chức;

- Thanh tra, kiểm tra việc quản lí nhà nước về viên chức;

- Hàng năm báo cáo Chính phủ về đội ngũ viên chức.

Quản lí viên chức được các cơ quan có thẩm quyền tiến hành trên cơ sở các nguyên tắc:

- Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng và sự thống nhất quản lí của Nhà nước;

- Bảo đảm quyền chủ động và đề cao trách nhiệm cùa người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập;

- Việc tuyển, dụng, sử dụng, quản lí, đánh giá viên chức được thực hiện trên cơ sở tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, vị trí việc làm và căn cứ vào hợp đồng làm việc;

- Thực hiện bình đẳng giới, các chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với viên chức là người có tài năng, người dân tộc thiểu số, người có công vói cách mạng, người làm việc ở vùng, miền quyền được từ chối thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ trái với quy định của pháp luật; quyền được hưởng các quyền khác về hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật.

Nhóm thứ hai là các quyền của viên chức về tiền lương và các chế độ liên quan đến tiền lương, bao gồm: quyền được trả lương tương xứng với vị trí việc làm, chức danh nghề nghiệp, chức vụ quản lí và kết quả thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ; được hưởng phụ cấp và các chính sách ưu đãi trong trường hợp làm việc ở vùng, miền có điều kiên kinh tế-xã hội đặc biệt khó khăn hoặc làm việc trong ngành, nghề có môi trường độc hại, nguy hiểm, lĩnh vực sự nghiệp đặc thù; quyền được hưởng tiền làm thêm giờ, tiền làm đêm, công tác phí, được hưởng tiền thưởng, được xét nâng lương theo quy định của pháp luật và quy chế của đơn vị sự nghiệp công lập.

Nhóm thứ ba là các quyền của viên chức về nghỉ ngơi, bao gồm: quyền được nghỉ hàng năm, nghỉ lễ, nghỉ việc riêng theo quy định của pháp luật lao động; được thanh toán bằng tiền nếu không sử dụng hoặc sử dụng không hết số ngày nghỉ hàng năm do yêu cầu công việc; viên chức làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa hoặc trường hợp đặc biệt khác, nếu có yêu cầu, được gộp số ngày nghỉ phép của 2 năm để nghỉ một lẩn (nếu gộp số ngày nghỉ của 3 năm để nghỉ một lần thì phải được sự đồng ý của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập); quyền được nghỉ không hưởng lương trong trường hợp có lí do chính đáng và được sự đồng ý của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập.

Nhóm thứ tư là các quyền của viên chức về hoạt động kinh doanh và làm việc ngoài thời gian quy định, bao gồm: quyền được hoạt động nghề nghiệp ngoài thời gian làm việc theo quy định trong hợp đồng làm việc, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; quyền được kí hợp đồng vụ, việc với cơ quan, tổ

- Tu dưỡng, rèn luyện đạo đức nghề nghiệp, thực hiện quy tắc ứng xử của viên chức.

Nhóm thứ hai là các nghĩa vụ của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp, bao gồm:

- Thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao bảo đẫm yêu cầu về thời gian và chất lượng;

- Phối hợp tốt với đồng nghiệp trong thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ;

- Chấp hành sự phân công công tác của người có thẩm quyền;

- Thường xuyên học tập nâng cao trình độ, kĩ năng chuyên môn, nghiệp vụ;

- Khi phục vụ nhân dân, viên chức phải có thái độ lịch sự, tôn trọng nhân dân; có tinh thần hợp tác, tác phong khiêm tốn; không hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiên hà đối với nhân dân; chấp hành các quy định về đạo đức nghề nghiệp;

- Chịu trách nhiệm về việc thực hiện hoạt động nghề nghiệp;

- Thưc hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Nhóm thứ ba là những việc viên chức không được làm, cụ thể là:

- Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác công việc hoặc nhiệm vụ được giao; gây bè phái, mất đoàn kết; tự ý bỏ việc; tham gia đình công;

- Sử dụng tài sản của cơ quan, tổ chức, đơn vị và của nhân dân trái với quy định của pháp luật;

- Phân biệt đối xử nam nữ, dân tộc, thành phần xã hôi, tín ngưỡng, tôn giáo dưới mọi hình thức;

- Lợi dụng hoạt động nghề nghiệp để tuyên truyền chống lại chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của lương vượt bậc theo quy định của Chính phủ. (Xem phần khen thưởng đối với cán bộ, công chức).

2. Quy định về xử lí vi phạm với viên chức

Việc xử lí kỉ luật được áp dụng đối với viên chức vi phạm các quy định của pháp luật trong quá trình thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ được giao. Viên chức vi phạm có thể bị áp dụng các hình thức kỉ luật khác nhau căn cứ vào tính chất và mức độ vi phạm. Pháp luật hiện hành quy định 4 hình thức xử lí kỉ luật đối với viên chức là khiển trách, cảnh cáo, cách chức và buộc thôi việc, trong đó hình thức cách chức chỉ áp dụng đối với viên chức quản lí.

Viên chức bị khiển trách thì thời hạn nâng lương bị kéo dài 3 tháng; viên chức bị cảnh cáo thời hạn nâng lương bị kéo dài 6 tháng và viên chức bị cách chức thời hạn nâng lương bị kéo dài 12 tháng. Đối với những viên chức này, đơn vị sự nghiệp công lập không thực hiên việc quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bổ nhiệm trong thời hạn 12 tháng, kể từ ngày quyết định kỉ luật có hiệu lực.

Dù bị xử lí kỉ luật dưới bất kì hình thức nào thì quyết định kỉ luật cũng được lưu vào hồ sơ viên chức. Viên chức bị kỉ luật còn có thể bị hạn chế thực hiện hoạt động nghề nghiệp theo quy định của pháp luật có liên quan. Đối với những người này đơn vị sự nghiệp công lập phải bố trí họ vào những vị trí việc làm khác không liên quan đến hoạt động nghề nghiệp bị cấm hoặc hạn chế, trừ trường hợp bị buộc thôi việc.

Trong thời hạn xử lí kỉ luật nếu thấy viên chức tiếp tục làm việc có thể gây khó khăn cho việc xem xét, xử lí kỉ luật thì người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập có quyền quyết định tạm đình chỉ công tác của viên chức. Thông thường, viên chức bị tạm đình chỉ công tác không quá 15 ngày trừ trường hợp có quy định khác.

Luật Minh Khuê (sưu tầm & biên tập)