Nhà ở là một trong những nhu cầu thiết yếu, có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc ổn định đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số và yêu cầu nâng cao chất lượng không gian sống, việc phát triển nhà ở không thể thực hiện một cách tự phát mà cần có định hướng lâu dài, đồng bộ và phù hợp với quy hoạch. Vì vậy, chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh được xây dựng như một công cụ quản lý quan trọng, giúp chính quyền địa phương xác định mục tiêu, nhu cầu, quỹ đất, nguồn lực và lộ trình phát triển nhà ở trong từng giai đoạn, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân
1. Quy định về căn cứ xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh?
Theo khoản 1 điều 26 Luật nhà ở 2023, Việc xác định các căn cứ để xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh nhằm bảo đảm chương trình được hình thành trên cơ sở khoa học, phù hợp với định hướng phát triển chung của Nhà nước và điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Các căn cứ này giúp chính quyền địa phương có cơ sở pháp lý và thực tiễn để hoạch định mục tiêu, giải pháp và lộ trình phát triển nhà ở, đồng thời bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa phát triển nhà ở với quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội. Theo đó, căn cứ xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh bao gồm:
- Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia;
Đây là căn cứ mang tính định hướng tổng thể ở tầm quốc gia, thể hiện quan điểm, mục tiêu và phương hướng phát triển nhà ở trong từng giai đoạn. Việc xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh phải bám sát chiến lược này nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa chính sách nhà ở của địa phương với định hướng chung của Nhà nước, tránh tình trạng phát triển manh mún, lệch hướng so với mục tiêu quốc gia.
- Quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị
Các loại quy hoạch này là cơ sở không gian và kỹ thuật cho việc phát triển nhà ở tại địa phương. Chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh cần được xây dựng phù hợp với quy hoạch sử dụng đất để bảo đảm quỹ đất cho phát triển nhà ở, đồng thời phù hợp với quy hoạch xây dựng và quy hoạch đô thị nhằm bảo đảm sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, kiến trúc và cảnh quan đô thị, nông thôn.
- Điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; kết quả thực hiện chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh kỳ trước; hiện trạng nhà ở; nhu cầu về nhà ở trong giai đoạn xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh
Căn cứ này phản ánh các yếu tố thực tiễn của địa phương, bao gồm khả năng phát triển kinh tế – xã hội, nguồn lực đầu tư, cũng như những kết quả đã đạt được và những hạn chế trong quá trình thực hiện chương trình phát triển nhà ở ở giai đoạn trước. Đồng thời, việc đánh giá hiện trạng nhà ở và nhu cầu về nhà ở trong giai đoạn xây dựng chương trình giúp xác định rõ quy mô, cơ cấu và định hướng phát triển nhà ở phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân và điều kiện cụ thể của địa phương.
Tóm lại, chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh được xây dựng dựa trên các căn cứ như chiến lược phát triển nhà ở quốc gia, quy hoạch sử dụng đất và xây dựng, điều kiện kinh tế-xã hội của địa phương, hiện trạng nhà ở và nhu cầu về nhà ở. Kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh tuân thủ chương trình nhà ở cấp tỉnh và tính đến kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, kết quả thực hiện kế hoạch trước đó, hiện trạng nhà ở và nhu cầu về nhà ở. Các kỳ chương trình và kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh được xác định dựa trên thời gian và mục tiêu của từng giai đoạn.
2. Quy định về việc xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh?
Chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh, theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Luật Nhà ở 2023, có một nội dung đa dạng và chi tiết nhằm đảm bảo việc cung cấp và phát triển nhà ở một cách hiệu quả. Chương trình này bao gồm các nội dung sau đây:
- Đánh giá hiện trạng về diện tích sàn nhà ở và chất lượng nhà ở riêng lẻ, nhà chung cư; hiện trạng các loại hình nhà ở phát triển theo dự án, nhà ở theo chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình đầu tư công về nhà ở, nhà ở của cá nhân tự xây dựng; hiện trạng của thị trường bất động sản nhà ở
Nội dung này sẽ đánh giá diện tích sàn nhà ở và chất lượng từng căn hộ riêng lẻ và nhà chung cư. Đồng thời, cũng sẽ đánh giá tình hình phát triển các loại hình nhà ở như nhà phân phối theo dự án, nhà ở theo chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình đầu tư công về nhà ở và nhà ở do cá nhân tự xây dựng. Ngoài ra, nội dung này cũng sẽ xem xét tình hình thị trường bất động sản nhà ở.
- Phân tích, đánh giá kết quả đạt được, tồn tại, khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân trong việc thực hiện chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh kỳ trước
Chương trình cũng yêu cầu phân tích và đánh giá kết quả đã đạt được trong kỳ trước, đồng thời xác định những vấn đề tồn tại, khó khăn và vướng mắc trong quá trình thực hiện chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh.
- Dự kiến diện tích đất để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở công vụ, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. Dự kiến tổng nhu cầu diện tích sàn nhà ở tăng thêm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong kỳ chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh, trong đó phân định nhu cầu về diện tích nhà ở của từng nhóm đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, từng loại hình nhà ở phát triển theo dự án
Nội dung này sẽ dự kiến diện tích đất để phát triển các loại hình nhà ở như nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư, nhà ở công vụ, cải tạo và xây dựng lại nhà chung cư. Đồng thời, cũng dự kiến tổng nhu cầu diện tích sàn nhà ở tăng thêm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong kỳ chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh. Ngoài ra, nội dung này cũng sẽ phân định nhu cầu về diện tích nhà ở của từng nhóm đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội và từng loại hình nhà ở phát triển theo dự án.
- Xác định mục tiêu tổng quát, mục tiêu cụ thể cho việc phát triển nhà ở trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
Chương trình yêu cầu xác định mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể cho việc phát triển nhà ở trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.
- Định hướng chỉ tiêu phát triển nhà ở trong kỳ chương trình, bao gồm diện tích nhà ở bình quân đầu người tại khu vực đô thị, khu vực nông thôn và trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; diện tích sàn nhà ở tối thiểu; dự kiến diện tích sàn nhà ở sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng trong kỳ chương trình; chất lượng nhà ở tại đô thị và nông thôn
Nội dung này sẽ định hướng các chỉ tiêu phát triển nhà ở trong kỳ chương trình, bao gồm diện tích nhà ở bình quân đầu người tại khu vực đô thị, khu vực nông thôn và trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Ngoài ra, cũng sẽ đưa ra dự kiến diện tích sàn nhà ở sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng trong kỳ chương trình, cũng như đặt ra yêu cầu về chất lượng nhà ở tại đô thị và nông thôn.
- Xác định nhu cầu về vốn ngân sách nhà nước và nguồn vốn khác để phát triển nhà ở
Việc xác định nhu cầu về vốn ngân sách nhà nước và nguồn vốn khác để phát triển nhà ở là nội dung quan trọng nhằm bảo đảm tính khả thi của chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở. Thông qua việc xác định rõ nhu cầu vốn, cơ quan có thẩm quyền có thể đánh giá mức độ đáp ứng của ngân sách nhà nước, từ đó có phương án phân bổ, sử dụng vốn hợp lý cho từng loại hình nhà ở, từng giai đoạn và từng địa bàn cụ thể.
- Giải pháp để thực hiện chương trình, bao gồm giải pháp về quy hoạch, quỹ đất, nguồn vốn và thuế, cải cách thủ tục hành chính, thủ tục đầu tư và giải pháp khác
Chương trình cũng yêu cầu phải đưa ra các giải pháp liên quan đến quy hoạch, quỹ đất, nguồn vốn và chính sách thuế, cải cách thủ tục hành chính, thủ tục đầu tư và các giải pháp khác. Điều này nhằm tạo điều kiện thuận lợi và tăng tính hiệu quả cho quá trình triển khai chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh.
- Khu vực dự kiến phát triển nhà ở
Việc xác định khu vực dự kiến phát triển nhà ở nhằm làm rõ phạm vi không gian và địa bàn cụ thể sẽ triển khai các dự án phát triển nhà ở trong từng giai đoạn. Nội dung này giúp bảo đảm việc phát triển nhà ở phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và quy hoạch đô thị, đồng thời gắn kết chặt chẽ với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và điều kiện tự nhiên của từng khu vực.
- Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan chức năng của địa phương trong việc thực hiện chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh
Cuối cùng, chương trình sẽ rõ ràng xác định trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan chức năng của địa phương trong việc thực hiện chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh. Điều này nhằm đảm bảo sự cùng nhau và hiệu quả trong việc triển khai các hoạt động liên quan đến phát triển nhà ở.
3. Quy định về nội dung kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh
Theo khoản 2 Điều 27 Luật nhà ở 2023, Kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh là công cụ cụ thể hóa chương trình phát triển nhà ở, làm cơ sở để tổ chức triển khai các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển nhà ở trong từng giai đoạn. Nội dung của kế hoạch được xây dựng toàn diện, bao quát cả mục tiêu định lượng, yêu cầu chất lượng, nguồn lực thực hiện và trách nhiệm của các cơ quan liên quan, nhằm bảo đảm tính khả thi và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
- Chỉ tiêu về diện tích nhà ở bình quân đầu người, diện tích sàn nhà ở hoàn thành và đưa vào sử dụng đối với các loại hình nhà ở phát triển theo dự án, nhà ở theo chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình đầu tư công về nhà ở
Nội dung này nhằm xác định các chỉ tiêu cụ thể, có thể đo lường được về mức độ đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân. Việc xác định diện tích nhà ở bình quân đầu người và diện tích sàn nhà ở hoàn thành, đưa vào sử dụng đối với từng loại hình nhà ở giúp cơ quan quản lý theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch, đồng thời làm cơ sở để điều chỉnh chính sách phát triển nhà ở cho phù hợp với thực tiễn.
- Chỉ tiêu về chất lượng nhà ở tại đô thị và nông thôn trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
Chỉ tiêu này phản ánh yêu cầu nâng cao chất lượng nhà ở, không chỉ tập trung vào số lượng mà còn chú trọng đến mức độ an toàn, bền vững và điều kiện sống của người dân. Việc phân định chỉ tiêu chất lượng giữa khu vực đô thị và nông thôn giúp kế hoạch phát triển nhà ở phù hợp với đặc điểm, điều kiện phát triển và nhu cầu thực tế của từng khu vực.
- Nhu cầu về vốn ngân sách nhà nước và nguồn vốn khác để phát triển nhà ở
Nội dung này nhằm xác định tổng nhu cầu nguồn lực tài chính cần thiết để thực hiện kế hoạch phát triển nhà ở. Việc làm rõ phần vốn từ ngân sách nhà nước và các nguồn vốn khác giúp địa phương chủ động trong việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực, đồng thời bảo đảm tính khả thi và bền vững của kế hoạch.
- Giải pháp thực hiện kế hoạch theo Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia và chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh
Nội dung này tập trung xác định các giải pháp cụ thể để triển khai kế hoạch, bảo đảm sự phù hợp và thống nhất với Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia cũng như chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh. Các giải pháp có thể bao gồm giải pháp về cơ chế, chính sách, tổ chức thực hiện, huy động nguồn lực và kiểm tra, giám sát trong quá trình thực hiện kế hoạch.
- Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân các cấp và các cơ quan chức năng của địa phương trong việc thực hiện kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh
Nội dung này nhằm phân định rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền và từng cơ quan chức năng trong quá trình tổ chức thực hiện kế hoạch. Việc xác định rõ trách nhiệm góp phần nâng cao tính chủ động, phối hợp và trách nhiệm giải trình của các cơ quan liên quan, bảo đảm kế hoạch phát triển nhà ở cấp tỉnh được triển khai thống nhất, hiệu quả và đúng tiến độ.
4. Trình tự, thủ tục xây dựng, phê duyệt chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh
Theo khoản 1 điều 10 Nghị định 95/2024/NĐ-CP quy định Trình tự, thủ tục xây dựng, phê duyệt chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh được thực hiện theo các bước sau:
Bước 1: Đề xuất xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh (điểm a)
Cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh là chủ thể đầu mối, có trách nhiệm lập tờ trình đề xuất xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh và gửi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, phê duyệt. Hồ sơ đề xuất bao gồm đề cương chi tiết của chương trình, dự toán kinh phí xây dựng chương trình, tiến độ thực hiện và phương thức thực hiện, có thể là tự thực hiện hoặc thuê đơn vị tư vấn có kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở. Đây là bước khởi đầu nhằm xác định rõ phạm vi, cách thức và nguồn lực cho việc xây dựng chương trình.
Bước 2: Phê duyệt đề xuất xây dựng chương trình (điểm b)
Trong thời hạn tối đa 45 ngày kể từ ngày nhận được tờ trình của cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm xem xét và phê duyệt đề xuất xây dựng chương trình phát triển nhà ở. Việc phê duyệt này là căn cứ pháp lý để chính thức triển khai các công việc tiếp theo liên quan đến xây dựng chương trình.
Bước 3: Tổ chức xây dựng chương trình phát triển nhà ở (điểm c)
Căn cứ nội dung đã được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh tổ chức triển khai xây dựng chương trình. Trường hợp cơ quan này trực tiếp thực hiện thì phải triển khai theo đúng tiến độ đã được phê duyệt; trường hợp thuê đơn vị tư vấn thì phải tổ chức đấu thầu lựa chọn đơn vị tư vấn theo quy định của pháp luật về đấu thầu. Trong quá trình xây dựng chương trình, Ủy ban nhân dân cấp huyện và các cơ quan có liên quan của địa phương có trách nhiệm phối hợp, tham gia khảo sát, tổng hợp và cung cấp số liệu, phục vụ cho việc xây dựng chương trình phát triển nhà ở.
Bước 4: Lấy ý kiến đối với dự thảo chương trình (điểm d)
Sau khi hoàn thành dự thảo chương trình phát triển nhà ở, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh phải gửi văn bản lấy ý kiến của Ủy ban nhân dân cấp huyện, các cơ quan chức năng và các tổ chức có liên quan tại địa phương. Trong thời hạn tối đa 15 ngày kể từ ngày nhận được văn bản lấy ý kiến, các cơ quan, tổ chức được lấy ý kiến có trách nhiệm gửi văn bản phản hồi cho cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh.
Bước 5: Hoàn thiện hồ sơ và trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh (điểm đ)
Trong thời hạn tối đa 45 ngày kể từ ngày gửi văn bản góp ý, cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh có trách nhiệm hoàn thiện, chỉnh sửa dự thảo chương trình trên cơ sở tiếp thu ý kiến; đồng thời lập tờ trình gửi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để xem xét, cho ý kiến trước khi trình Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua. Hồ sơ trình bao gồm tờ trình của cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh, dự thảo chương trình phát triển nhà ở, báo cáo giải trình tiếp thu ý kiến, dự thảo tờ trình của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân và dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh về việc phê duyệt chương trình. Nội dung trình Hội đồng nhân dân tập trung vào mục tiêu, chỉ tiêu phát triển nhà ở, nhu cầu nguồn vốn, dự kiến quỹ đất cho các loại nhà ở và các giải pháp thực hiện chương trình.
Bước 6: Ban hành và công bố chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh (điểm e)
Sau khi Hội đồng nhân dân cấp tỉnh thông qua chương trình phát triển nhà ở, trong thời hạn tối đa 15 ngày, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải ban hành quyết định phê duyệt chương trình. Đồng thời, chương trình được đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, gửi cho cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh để tiếp tục đăng tải và gửi về Bộ Xây dựng để theo dõi, giám sát việc tổ chức thực hiện.
Như vậy, trình tự, thủ tục xây dựng và phê duyệt chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh được thực hiện theo các bước chặt chẽ, có sự phối hợp giữa nhiều cấp, nhiều cơ quan, bảo đảm tính minh bạch, dân chủ và khả thi trong tổ chức thực hiện.
Kết luận
Việc xây dựng chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh theo đúng quy định pháp luật không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về nhà ở mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản tại địa phương. Một chương trình được xây dựng khoa học, sát thực tiễn sẽ giúp sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai, tài chính, đáp ứng nhu cầu nhà ở của các nhóm đối tượng khác nhau, đặc biệt là nhà ở xã hội. Qua đó, chương trình phát triển nhà ở cấp tỉnh trở thành cơ sở quan trọng để địa phương triển khai các chính sách an sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội ổn định, lâu dài.
Nếu quý khách có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến nội dung của bài viết hoặc vấn đề pháp lý, chúng tôi xin trân trọng đề nghị quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi thông qua hotline 1900.6162 hoặc gửi email tới địa chỉ lienhe@luatminhkhue.vn. Đội ngũ chuyên viên tư vấn pháp lý của chúng tôi sẽ sẵn lòng hỗ trợ và giải quyết mọi thắc mắc của quý khách một cách nhanh chóng, kịp thời và chuyên nghiệp.
