1. Giám định ADN xác nhận danh tính liệt sĩ là gì ?
Mặc dù chiến tranh qua đi đã rất lâu, đất nước được thống nhất và phát triển cũng đã hơn 40 năm thế nhưng công cuộc tìm kiếm, quy tập hài cốt các chiến sỹ hy sinh vẫn chưa bao giờ ngưng. Giám định ADN xác nhận danh tính liệt sĩ là một trong những chương trình hành động được Đảng và Nhà nước triển khai liên tục nhằm xác định danh tính của những Liệt sĩ còn thiếu thông tin trên cả nước.
Xét nghiệm ADN hài cốt là phương pháp xét nghiệm ADN huyết thống giữa mẫu hài cốt của người đã mất với người thân giả định theo dòng mẹ. Kết quả xét nghiệm là cơ sở để xác định mối quan hệ cũng như giúp các gia đình tìm lại hài cốt người thân.
Với người còn sống, xét nghiệm ADN huyết thống chủ yếu dựa trên mẫu máu, xương móng tay, chân, tóc... Tuy nhiên, ở phần xương cũng có các ADN ty thể có tính di truyền theo dòng mẹ. Nghĩa là có thể xét nghiệm dựa trên ADN ty thể, cùng một mẹ sinh ra sẽ có cùng hệ gen này. Hài cốt liệt sĩ nếu vẫn còn giữ được yếu tố này sẽ có thể thực hiện xét nghiệm tìm thân nhân. Do hệ xương hài cốt tồn tại được khoảng 40 - 80 năm nên các công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, phân tích ADN đưa vào ngân hàng dữ liệu cần được triển khai khẩn trương để các thế hệ sau xác định danh tính của các anh hùng đã hi sinh dễ dàng hơn.
2. Nguyên tắc thực hiện lấy mẫu để giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ
Căn cứ Điều 146 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP thì nguyên tắc thực hiện lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin như sau :
- Lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trong các trường hợp :
+ Khi hài cốt liệt sĩ được quy tập mà chưa xác định được danh tính
+ Khi di chuyển hoặc nâng cấp, sửa chữa nghĩa trang liệt sĩ có liên quan tới phần mộ liệt sĩ
+ Khi mộ liệt sĩ trong nghĩa trang còn thiếu thông tin nhưng có thông tin về nơi hy sinh, nơi an táng ban đầu trong các giấy tờ sau : giấy báo tử, giấy báo tử trận, giấy chứng nhận hy sinh, giấy xác nhận thông tin vè nơi liệt sĩ hy sinh theo Mẫu số 44 Phụ lục I Nghị định này và các giấy tờ có thông tin liên quan về nơi liệt sĩ hoặc nơi an táng liệt sĩ.
+ Khi mộ liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ không có thông tin nhưng danh sách liệt sĩ của cơ quan quản lý liệt sĩ trước khi hy sinh có chung thông tin về nơi hy sinh, nơi an táng ban đầu và đã được quy tập vào nghĩa trang liệt sĩ. Trường hợp cơ quan quản lý liệt sĩ trước khi hy sinh không còn tồn tại thì cơ quan quản lý cấp trên trực tiếp cung cấp danh sách.
- Không thực hiện lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trong các trường hợp :
+ Mộ liệt sĩ tập thế
+ Mộ liệt sĩ đã được Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý mộ ban hành quyết định đính chính thông tin trên bia mộ
+ Mộ liệt sĩ đã được Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý mộ ban hành quyết định xác định hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp thực chứng
+ Mộ liệt sĩ đã được lấy mẫu giám định ADN, trừ trường hợp mẫu không phân tích được ADN thì được lấy mẫu lần hai
- Lấy mẫu để đối chứng ADN theo dòng mẹ của liệt sĩ (sau đây gọi chung là mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ ) trong các trường hợp hài cốt liệt sĩ hoặc mộ liệt sĩ còn thiếu hoặc không có thông tin quy định tại khoản 1 điều này, có thông tin về nhân thân.
3. Quy trình, thủ tục lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ
Căn cứ quy định tại Điều 147 Nghị định số 131/2021/NĐ-CP thì quy trình, thủ tục lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ như sau :
- Đối với trường hợp đón nhận hài cốt liệt sĩ được quy tập mà chưa xác định được danh tính :
+ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi đón nhận hài cốt liệt sĩ trong thời gian 01 ngày làm việc có trách nhiệm : tiếp nhận hài cốt và mẫu hài cốt liệt sĩ do đơn vị quy tập bàn giao; kiểm tra tình trạng hài cốt, ghi ký hiệu mẫu theo quy định tại Phụ lục số VIII và cập nhật vị trí mộ an táng hài cốt liệt sĩ trong nghĩa trang liệt sĩ vào cơ sở dữ liệu về liệt sĩ; có văn bản gửi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ( Cục Người có công ) đề nghị giám định mẫu. Trường hợp có thông tin về thân nhân liệt sĩ thì thông báo và hướng dẫn thân nhân gửi mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ về Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi đón nhận hài cốt liệt sĩ.
+ Cục Người có công trong thời gian 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị, có văn bản gửi Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, đơn vị giám định ADN thông báo về việc tiếp nhận và giám định mẫu hài cốt liệt sĩ.
+ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trong thời gian 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản của Cục Người có công, có trách nhiệm gửi mẫu kèm biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ theo Mẫu số 82 Phụ lục I Nghị định này tới đơn vị giám định ADN và báo cáo Cục Người có công kèm biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ. Trường hợp gửi mẫu đối chứng nhân thân liệt sĩ thì kèm thông tin về ký hiệu mẫu của hài cốt liệt sĩ.
- Đối với trường hợp di chuyển hoặc nâng cấp, sửa chữa nghĩa trang liệt sĩ có liên quan tới phần mộ liệt sĩ :
+ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý một lập kế hoạch, dự toán kinh phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ gửi về Cục Người có công
+ Cục Người có công trong thời gian 20 ngày kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị, có trách nhiệm phê duyệt kế hoạch và dự toán kinh phí; chuyển kinh phí đến Sở Lao động - Thương binh và Xã hội để triển khai thực hiện
+ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý mộ : Căn cứ Quyết định phê duyệt Kế hoạch lấy mẫu, trong vòng 20 ngày có trách nhiệm chủ trì phối hợp với đơn vị giám định ADN tổ chức thực hiện lấy mẫu hài cốt liệt sĩ; lập biên bản bàn giao hài cốt liệt sĩ theo Mẫu số 81 Phụ lục I Nghị định này; báo cáo Cục Người có công kèm biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ. Thông báo và hướng dẫn thân nhân liệt sĩ gửi mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ về Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý mộ đối với trường hợp có thông tin về thân nhân liệt sĩ và gửi mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ kèm thông tin về ký hiệu mẫu của hài cốt liệt sĩ về đơn vị giám định ADN
- Đối với trường hợp quy định tại các điểm c, d khoản 1 Điều 146 Nghị định này :
+ Đại diện thân nhân liệt sĩ hoặc người hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ có đơn đề nghị giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ theo Mẫu số 30 Phụ lục I Nghị định này kèm theo bản sao được chứng thực từ : Bằng "Tổ quốc ghi công" và giấy xác nhận thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh theo Mẫu số 44 Phụ lục I Nghị định này gửi Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý hồ sơ gốc
+ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý hồ sơ gốc trong thời gian 05 ngày làm việc kể từ ngày nhân đủ giấy tờ quy định tại điểm a khoản này, có trách nhiệm rà soát, nếu hồ sơ đang quản lý có thông tin về liệt sĩ và thân nhân thì có văn bản thông báo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý mộ kèm các giấy tờ quy định tại điểm a khoản này và bản trích lục hồ sơ liệt sĩ
+ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi quản lý mộ liệt sĩ trong thời gian 20 ngày kể từ ngày nhận đủ các giấy tờ quy định tại điểm b khoản này, có trách nhiệm kiểm tra thông tin về vị trí mộ, thông tin khắc trên bia mộ, tình trạng hài cốt, thông tin quy tập; nếu đủ căn cứ thì thực hiện như sau :
Lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, lập biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ theo Mẫu số 82 Phụ lục I Nghị định này
Thông báo và hướng dẫn thân nhân liệt sĩ gửi mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ về Sở Lao động - Thương binh và Xã hội
Gửi mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ kèm theo văn bản và sao toàn bộ giấy tờ quy định tại điểm a khoản này, biên bản lấy mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ; văn bản đề nghị thanh toán chi phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ (nếu có) kèm theo chứng từ thanh toán gửi Cục Người có công.
+ Cục Người có công trong thời gian 01 ngày làm việc kể từ ngày nhận được mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu đối chứng thân nhân liệt sĩ, có trách nhiệm đánh số thứ tự tiếp nhận giám định ADN; chuyển mẫu tới đơn vi giám định ADN; lập biên bản bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ và thanh toán chi phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ
- Đối với trường hợp quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 146 Nghị định này :
+ Đại diện thân nhân hoặc người hưởng trợ cấp thờ cúng của mỗi liệt sĩ thực hiện theo quy định tại điểm a khoản 3 điều này
+ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Cục Người có công thực hiện theo quy định tại các điểm b, c, d khoản 3 điều này.
Trên đây là toàn bộ thông tin Luật Minh Khuê cung cấp đến quý bạn đọc. Quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Người thờ cúng liệt sĩ là ai? Điều kiện công nhận là liệt sĩ? để hiểu rõ hơn. Mọi vướng mắc vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài gọi số hotline: 1900.6162 hoặc gửi qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được sự hỗ trợ nhanh chóng. Rất mong nhận được sự hợp tác với quý khách hàng. Trân trọng !
