1. Hiểu thế nào là hiến máu nhân đạo?

Hiện tại chưa có một khái niệm cụ thể về cụm từ này nhưng nếu phân tách các từ ra ta có thể hiểu: "hiến "- là dâng, tặng, cho những thứ quý giá của mình một cách tự nguyện, "nhân đạo" - là thể hiện sự yêu thương, quý trọng bảo vệ con người; "máu"- đây là một dịch lỏng màu đỏ chảy trong hệ thống tuần hoàn, thể tích máu ở người trưởng thành là 5-6 lít ở năm giới, 4.5-5.5 ở nữ giới. Máu gồm có huyết tương chiếm 55% thể tích máu và các tế bào máu chiếm 45% còn lại. Các tế bào máu đó gồm có hồng cầu chiếm lượng nhiều nhất sau đó là bạch cầu và tiểu cầu. Chung quy lại: "Hiến máu nhân đạo" là hiến, dâng, tặng máu của mình (Chủ yếu là hồng cầu) cho người cần một cách tự nguyện không ép buộc thể hiện sự yêu thương, sẻ chia, quý trọng, tinh thần tương thân tương ái và có trách nhiệm với cộng đồng . Hiến máu nhân đạo là hiến dâng một phần sự sống của mình cho những người bị bệnh đang cần máu để duy trì sự sống của họ. Có thể nói đây là một hành động hết sức cao cả, một nghĩa cử cao đẹp mà không phải ai cũng có thể làm được. Nếu hiến máu mang lại lợi ích lớn cho cộng đồng thì người hiến máu cũng nhận lại được quyền lợi của bản thân. Vậy quyền lợi đó là gì? Điều kiện nào để được hiến máu? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu những mục tiếp theo.

 

2. Điều kiện để được hiến máu?

Như đã nói, hiên máu là nghĩa cử cao đẹp đối với toàn thể nhân loại nhưng không phải ai cũng tùy tiện đến các cơ sở để hiến máu được vì hiến máu cũng có tiêu chuẩn của nó, cụ thể: 

Căn cứ Điều 4 Thông tư 26/2013/TT-BYT quy định về tiêu chuẩn của người hiến máu gồm: độ tuổi, sức khỏe và bao gồm những điều kiện khác.

- Về độ tuổi: Công dân từ 18 tuổi đến 60 tuổi đủ điều kiện đi hiến máu. Trên thực tế nhiều trường hợp chưa đủ độ tuổi hoặc quá độ tuổi trên nhưng vẫn tình nguyện hiến máu vì mục đích nhân đạo điều này không những làm ảnh hưởng đến bản thân người hiến máu mà còn ảnh hưởng đến người được hiến tặng. Pháp luật quy định độ tuổi trên là có căn cứ, theo khoa học thì người từ 18 tuổi đổ lên là độ tuổi mà con người phát triển toàn diện về thể chất và tinh thần, cơ chế cho và hồi phục được máu được đảm bảo, ở độ tuổi đó các tế bào máu trong cơ thể có thể đảm bảo cho quá trình lưu trữ tách lọc để đến được với người cần máu nên việc hiến tặng máu không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏa của họ bởi vì máu có thể hồi phục được nên nếu người mà chưa đủ 18 tuổi không nên vì cái danh đã hiến máu mà bất chấp làm hại đến sức khỏe của mình và cả cộng đồng. Chính vì vậy, khi hiến máu mọi người đều phải mang theo căn cước công nhân để chứng minh được nhân thân có đủ điều kiện hiến máu không.

- Về sức khỏe: Nữ giới  trên 42 tuổi và nam giớ trên 45kg là đủ điều kiện hiến máu

+ Đối với hiến máu toàn phần: Là hiến máu lấy được từ tĩnh mạch người hiến máu có chứa các loại tế bào máu huyết tương và được chống đông loại hiến máu này áp dụng cho nữ giới có cân nặng ít nhất 42kg và nam giới là 45 kg và mỗi lần lấy không quá 250ml ngoài ra còn áp dụng với người có cân nặng từ 45kg trở lên mỗi lần lấy không quá 0.9ml/kg và không quá 500ml mỗi lần,

+ Đối với hiến máu thành phần: Là hiến một hoặc một số loại tế bào máu hoặc huyết tương được lấy trực tiếp từ người hiến máu bằng gạn tách và chống đông loại hiến máu này áp dụng cho những người nặng ít nhất 50kg họ có thể hiến một hoặc nhiều thành phần máu trong mỗi lần hiến nhưng tổng thể tích các phần hiến đó không quá 500ml cũng với loại hiến này những người có cân nặng ít nhất 60kg sẽ được hiến thành phần máu với tổng thể tích không quá 650ml.

Ngoài ra những người hiến máu: Không được mắc các bệnh mạn tính hoặc cấp tính về thần kinh, tâm thần, hô hấp, tuần hoàn, tiết niệu, tiêu hóa, gan mật, nội tiết, máu và tổ chức tạo máu, bênh tự miễn, tình trạng dị ứng nặng hoặc bệnh hệ thống; Không có tiền sử lấy, hiến, ghép bộ phận cơ thể người; Không mang thai vào thời điểm đăng ký hiến máu; Không nghiện ma túy, nghiện rượu; Không có khuyết tật nặng và khuyết tật theo quy định tại Luật người khuyết tật; Không sử dụng một số thuốc được quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Thông tư 26/2013/TT-BYT; Không mắc các bệnh lây truyển qua đường máu, các bệnh lây truyền qua đường tình dục tại thời điểm đăng ký hiên máu;

- Về biểu hiện lâm sàng: Là loại thăm khám cơ bản ban đầu, giúp theo dõi sức khỏe và phát hiện bất thường thông qua nhìn, sờ, gõ, nghe ...vào bộ phận cơ thể. Thông qua việc khám này bác sỹ có thể biết được thể trạng người hiến máu phải tỉnh táo, tiếp xúc tốt hay không; Thông qua việc đô huyết áp bằng máy thì bác sỹ cũng kết luận được huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương  trong khoảng từ 100mmHg đến dưới 160mmHg đối với huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương trong khoảng từ 60mmHg đến dưới 100mmHG; thông qua máy đo nhịp tim và tần số đề sẽ xác định được có trong khoảng từ 60 lần/phút đến 90 lần/phút; thông qua việc nhìn, ngó sờ nắn sẽ phát hiện người đó có biển hiện như bị sút cân, da xanh, niêm mạc nhợt, hoa mắt, chóng mặt, vã mồ hôi trộm, hạch to xuất hiện nhiều nơi, sốt, phù, ho, khó thở, tiêu chảy, xuất huyết các loại có các tổn thương , dấu hiệu bất thường trên da hay không? Nếu như có những biểu hiện đó thì sẽ không đủ điều kiện hiến máu và cần phải hồi lại, bồi bổ sức khỏe để tiếp tục cho những lần hiến máu sau

- Về sức khỏe thông qua xét nghiệm: Máu của người hiến sẽ được xét nghiệm, xác định nhóm máu và các xét nghiệm sàng lọc để kiểm tra vấn đề về các loại bệnh xã hội như giang mai... hay những bệnh viên gan và sẽ được thông báo riêng cho từng người để đảm bảo giữ thông tin cá nhân của họ

+ Đối với trường hợp hiến máu toàn phần và hiến máu thành phần bằng gạn tách thì nồng độ hemoglobin phải đạt ít nhất bằng 120g/l; nếu hiến máu toàn phần thể tích trên 350 ml phải đạt ít nhất là 125g/l. Tại sao phải kiểm tra nồng độ hemoglobin thì xin trả lời là nồng độ này có vai trò trong việc duy trì các hình dạng của thể cầu trong máu, kiểm tra nồng độ mới biết được người này có đủ lượng máu để hiến hay không. Đối với lượng hemoglobin thì sẽ khác nhau ở từng độ tuổi, giới tính và tùy vào cân nặng mỗi người

+ Đối với người hiến huyết tương bằng gạn tách thì nồng độ protein huyết thanh toàn phần phải đạt ít nhất bằng 60g/l và được xét nghiệm trong khoảng thời gian không quá 01 tháng. Huyết tương là một chất dịch trong, có màu vàng nhạt là một thành phần quan trọng nhất của máu, thành phần huyết tương có thể thay đổi thường xuyên tùy theo tình trạng sinh lý của cơ thể.

+ Đối với người hiến tiểu cầu, bạch cầu, hạt tế bào gốc bằng gạn tách thì cần được khám xét thông qua đo huyết áp, lượng huyết sắc tố, số lượng tiểu cầu  và thông số lượng tiểu cầu phải lớn hơn hoặc bằng 105' 10^9/l. Tiểu cầu có tác dụng đông cầm máu đối với người  bình thường có 150.000 đến 300.000 lượng tiểu cầu trong mm3 máu và nó sống trung tầm khoảng 3 đến 5 ngày.

Ngoài những tiêu chuẩn trên thì việc tuyển chọn người hiến máu sẽ do bác sỹ quyết định thông qua xem xét và khám.

Ngoài ra còn một số lưu ý để cho người hiến máu được an toàn thì dụng cụ lấy máu chỉ được dùng một lần rồi gom vứt, đảm bảo đúng quy trình, kỹ thuật lấy máu của ngành y tế. Đối với người khỏa mạnh mỗi lần hiến không quá 9ml/kg và hiến tối thiểu giữa hai lần liên tiếp đối với hiến máu toàn phần là 12 tuần.

 

3. Quyền lợi của người tham gia hiến máu nhân đạo.

Căn cứ tại Điều 12 Thông tư 26/2013/TT-BYT quy định về quyền lợi của người hiến máu nhân đạo cụ thể được hưởng những quyền lợi sau:

- Trước hết người hiến máu nhân đạo sẽ được biết về thể trạng, bệnh tình, sức khỏe của mình thông qua việc xét nghiệm, khám lâm sàng bác sỹ sẽ cung cấp cho người hiến máu biết về các dấu hiệu, triệu chứng bệnh lý do nhiễm các virut viêm gan, HIV và một số bệnh lây truyền khác. Trên thực tế có rất nhiều trường hợp không quan tâm đến vấn đề sức khở của mình một phần là do công việc phần nhiều là do chủ quan, nghĩ mình không có biểu hiện gì là không sao nhưng đến khi đăng ký hiến máu tình nguyện được các bác sỹ thăm khám mới biết được tình hình sức khỏe của mình. Đây là một quyền lợi quan trọng đối với những người đi hiến máu.

- Khi hiến máu, người hiến máu có thể hiểu thêm về quy trình lấy máu thông qua việc giải thích của bác sỹ và việc quan sát của bản thân, bác sỹ cũng sẽ nói rõ hơn về các tai biến không mong muốn hoặc sẽ nói rõ hơn về quy trình trước về sau khi lấy máu để người hiến máu có thể hiểu và làm theo mang lại chất lượng cho việc lấy máu hơn.

- Điều quan trọng hơn là người hiến máu sẽ được đảm bảo bí mật về các kết quả khám lâm sàng, kết quả xét nghiệm bởi rất nhiều người không muốn người khác biết về thể tạng của mình, nếu lỡ không may mắc bệnh xã hội hay bệnh hiểm nghèo gì đó thì mọi người sẽ kinh bỉ và xa lánh hoặc họ cũng không biết cho người nhà họ biết khỏi lo lắng. Nếu xuất hiện các bất thương, người hiến máu sẽ được tư vấn về những vấn đề bất thường đó được hướng dẫn chăm sóc sức khỏe; được tư vấn về két quả xét nghiệm bất thường theo khoản 4 Điều 17 Thông tư 26/2013/TT-BYT. Điều này khiến người bị triệu chứng đó đỡ hoang mang, lo lắng và làm theo bác sỹ tư vấn để sức khỏe được trở lại bình thường.

- Trong trường hợp xấu, người hiến máu bị tai biến thì sẽ được chăm sóc, điều trị trong và sau khi hiến máu theo quy định tại Phụ lục 4 ban hành kèm theo Thông tư 26/2013/TT-BYT.

- Quan trọng hơn cả, người hiến máu sẽ được hỗ trợ chi phí chăm sóc, điều trị khi có các tai biến không mong muốn trong và sau khi hiến máu. Kinh phí để hỗ trợ họ được thực hiện theo quy định của pháp luật.

- Với mong muốn đi hiến máu không những giúp ích cho xã hội, biết về tình trạng sức khở của mình, người hiến máu còn được các cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định, tôn vinh, khen thưởng và bảo đảm về quyền lợi khác về tinh thần, vật chất của người hiến máu theo quy định của pháp luật.

Ngoài những lợi ích theo quy định trên, người đi hiến máu còn được hưởng những lợi ích cả về vật chất và tinh thần ví dụ như được tặng gấu bông, tặng đồ lưu niệm, được chụp ảnh cùng mọi người, hỗ trợ chi phí đi lại, ăn uống, được cấp giấy chứng nhận hiến máu tình nguyện...

Tóm lại, hiến máu là một hoạt động tương thân tương ái không thể thiếu trong cộng đồng người, những người đi hiến máu có thể coi là một chiến sỹ dũng cảm, yêu thương đồng loại, biết cho đi một phần sự sống của mình để cứu lấy sự sống của người khác, những quyền lợi mà họ được hưởng thật sự là xứng đáng với tấm lòng và sự chia sẻ họ bỏ ra, những người này cần được tôn vinh và trân trọng.

Trên đây là bài tư vấn của Luật Minh Khuê, mọi thắc mắc liên quan đến lĩnh vực Dân sự quý khách vui lòng gọi 1900.6162  để được Luật sư tư vấn pháp luật qua tổng đài trực tuyến.