1. Rừng tự nhiên được hiểu như thế nào?

Rừng là một hệ sinh thái bao gồm quần thể thực vật rừng, động vật rừng , vi sinh vật rừng, đất rừng và các yếu tố môi trường khác , trong đó cây xanh và hệ thực vật đặc trưng là thành phần chính có độ che phủ lớn. Rừng luôn có vai trò rất quan trọng đối với cuộc sống con người. Theo quy định của pháp luật, rừng tự nhiên là rừng có sẵn trong tự nhiên hoặc phục hồi bằng tái sinh tự nhiên, có cây trồng bổ sung. Rừng tự nhiên bao gồm hai loại là rừng nguyên sinh và rừng thứ sinh. 

+ Rừng nguyên sinh là rừng chưa hoặc ít bị tác động bới con người, thiên tai, cấu trúc của rừng nguyên sinh còn tương đối ổn định;

+ Rừng thứ sinh là rừng đã bị tác động bởi con người hoặc thiên tai tới mức làm cấu trúc rừng bị thay đổi. Hiện nay nhà nước quy định có các loại rừng thứ sinh sau đây:

  • Rừng phục hồi là rừng được hình thành bằng tái sinh tự nhiên trên đất đã mát rừng do nương rẫy, cháy rừng hoặc khai thác kiệt;
  • Rừng sau khai thác là rừng đã qua khai thác gỗ hoặc các loại lâm sản khác. 

Theo đó, rừng tự nhiên khác rừng trồng ở chỗ, rừng tự nhiên là rừng có sẵn trong thiên nhiên và ít bị con người tác động, khai thác. Còn rừng trồng được hình thành do con người, được con người trồng thành rừng, bao gồm rừng trồng mới trên đất chưa có rừng, rừng trồng lại sau khi khai thác rừng trồng đã có, rừng tái sinh sau khi khai thác rừng trồng đã khai thác.

Tại Việt Nam, để thuận lợi cho công tác quản lý và quy hoạch, nhà nước đã phân loại rừng căn cứ vào mục đích sử dụng là chủ yếu, Rừng tự nhiên và rừng trồng được phân thành ba loại rừng:rừng đặc dụng, rừng phòng hộ cà rừng sản xuất. Dựa trên mặc nghĩa của từ nghĩa, đã thấy rõ ba loại rừng này có những đặc trưng và mục đích sử dụng khác nhau.

+ Rừng đặc dụng : đây là loại rừng chủ yếu được dùng để bảo tồn hệ sinh thái rừng tự nhiên, nguồn gen sinh vật rừng, nghiên cứu khoa học, bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, danh lam thắng cảnh kết hợp du kịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trừ phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, cung ứng dịch vụ môi trường rừng, bao gồm:

  • Vườn quốc gia;
  • Khu dự trữ thiên nhiên;
  • Khu bảo tồn loài, sinh cảnh;
  • Khu bảo vệ cảnh quan gồm rừng bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh, rừng tín ngưỡng, rừng bảo vệ môi trường đô thị, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao;
  • Khu rừng nghiên cứu, thực nghiệm khoa học, vườn thực vật quốc gia, rừng giống quốc gia;

+ Rừng phòng hộ là rừng được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, sạt lở, lũ quét, lxu ống, chống sa mạc, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường, quốc phòng, an sinh kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trú, cung wunsg dịch vụ môi trường rừng, bao gồm:

  • Rừng phòng hộ đầu nguồn, rừng bảo vệ nguồn nước của cộng đồng dân cư , rừng phòng hộ biên giới;
  • Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay; rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển.

+ Rừng sản xuất là rừng được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh gỗ, các lâm sản ngoài gỗ và kết hợp phòng hộ, bảo vệ môi trường.

Như vậy, Rừng tự nhiên đúng như tên gọi của nó là rừng được hình thành tự nhiên, không có sự tác động của con người, Rừng tự nhiên bắt nguồn từ độ che phủ rừng ban đầu với một khu rừng tái tạo tự nhiên. Hiện nay với các khu rừng tự nhiên có thể thấy nhiều hơn và ít bị ảnh hưởng bới việc khai thác gỗ, sản vật lâm sản, hoặc tái sinh, nhưng từng không phải đã được tái tạo bằng cách gieo hạt hoặc trồng cây. Rừng tự nhiên hiện nay có thể được quản lý ở một mức độ nào đố cũng có thể hoàn toàn không được quản lý cụ thể do bị ảnh hưởng, không can thiệp hoặc một khu bảo tồn rừng nghiêm ngặt.

 

2. Vai trò của rừng tự nhiên

Rừng luôn có vai trò quan trọng đối với cuộc sống của con người, cũng như môi trường sống, đem đến lợi ích và thể hiện vai trò quan trọng đối với con người. Như đã trình bày ở trên, với những mục đích sử dụng khác nhau sẽ được phân thành các loại rừng khác nhau, mỗi loại rừng tự nhiên sẽ có những vai trò, lợi ích và chức năng khác nhau.

- Về chức năng kinh tế và dịch vụ: Rừng tự nhiên có nghĩa là nguồn gốc của rừng được hình thành từ hoàn cảnh tự nhiên, không có sự can thiệp, tác động của con người, những đã qua sự quản lý nư khai thác gỗ chọn, làm giàu rừng hay tác động nhẹ ít làm thay đổi kết cấu rừng về tổ thành loài cây, kết cấu tầng thứ, vẫn giữ nguyên được tính chất rừng tự nhiên. Trừ các khu rừng nguyên sinh đang được bảo tồn hoặc nơi chưa phát hiện ra, thì hiện tại các rừng tự nhiên đều là rừng bán tự nhiên. Song điều đó không làm ản hưởng đến chức năng cung cấp hoặc phòng hộ của rừng.

+ Rừng tự nhiên là nơi bảo tồn các loại cây quý hiếm, là nơi ở của các loài động vật hoang dã.

+ Bên cạnh đó, rừng có giá trị lớn về du lịch. Vì rừng có nhiều phong cảnh đẹp, nhiều loại động vật hoang dã, lôi cướn sự ham hiểu biết, trí tò mò của mọi người. Khí hậu trong rừng mát mẻ, điều hòa, không khí sạch sẽ còn có tác dụng chữa bệnh rất tốt.

- Về tiềm năng phòng hộ môi trường:

+ Do rừng tự nhiên được hình thành qua chọn lọc tự nhiên nên bền vững hơn trong các hoàn cảnh biến đổi bất lợi như hạn hán, ngập lụt, cháy rừng, sâu bệnh, biến đổi khí hậu, phòng chống sa mạc hóa, ...

+ Bên cạnh đó, khả năng chống xói mòn của rừng tự nhiên cáp gấp nhiều lần so với rừng trồng. Rừng tự nhiên được hình thành từ ngàn năm trước, với kết cấu rừng và lớp thảm tươi, thảm mục che phủ mặt đất. Dối với rừng tự nhiên có đủ 3 tầng tán (tầng ưu thế inh thái, tầng trung gian, tầng thảm tươi và cây tái sinh) thì xói mòn đấy coi là không, dù trên đất dốc hay khi có mưa lớn. Rừng tự nhiên cản dòng chảy mặt đất rất hiệu quả, dù mưa lớn và lâu ngày nhưng lượng mưa thấm trên lớp thảm mục, mùn, ngấm qua mặt đất theo sâu tạo thành dòng chảy ngầm. Khi hạn chế được dòng chảy mặt thì không có hiện tượng xói mòn đất, cũng không tạo ra lũ ống, lũ quét.

+ Rừng tự nhiên  có khả năng điều tiết nước, nên ở các khu vực sông suối, hồ thủy lợi, khu vực thủy điện luôn đòi hỏi phải có rừng phòng hộ đầu nguồn. Hiện nay, một phần rừng tự nhiên được chuyển đổi diện tích là hồ chứa nước phục vụ sản xuất điện, một phần bị thu hẹp là vì làm rừng phòng hộ chắn gió, chắn sóng biển. Do đó, những vùng có nhiều rừng che phủ sẽ giảm bớt được thiên tại hạn hán và lũ lụt, Rừng càng nằm gần đầu  nguồn sông, tác dụng điều hòa dòng chảy càng lớn hơn.

+ Rừng tự nhiên còn có tác dụng làm sạch không khí. Phụ thuộc vào độ che phủ của rừng thì tán lá cây sẽ cản và giữ bụi. Lá cây tiết ra nhiều loại chất kháng khuẩn có tác dụng tiêu diệt vi trùng gây bệnh trong không khí.

Như vậy, trong những năm qua, Việt Nam hứng chịu nhiều tác động nghiêm trọng của thiên tai, hiện tượng thời tiết cực đoan theo chiều hướng ngày càng gia tăng, để lại hậu quả nặng nề. Do đó, yêu cầu bảo vệ và phát triển rừng, đắc biệt là rừng nguyên sinh tự nhiên vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là chiến lược mang tính lâu dài có sự định hướng của nhà nước và chung sức của người dân.

 

3. Rừng tự nhiên không có vai trò nào và giải thích

Như đã phân tích ở trên, rừng tự nhiên khác với rừng trồng, nên rừng tự nhiên không có vai trò trong việc cung cấp đất phi nông nghiệp.

Đất phi nông nghiệp là loại đất không sử dụng đối với mục đích làm nông nghiệp như: đất trồng cây hàng năm; đất trồng cây lâu năm; đất rừng sản xuất; đất rừng phòng hộ; đất rừng đặc dụng; đất nuôi trồng thủy sản; đất làm muối; đất nông nghiệp khác gồm đất sử dụng để xây dựng nhà kính và các loại nhà khác phục vụ mục đích trồng trọt, kể cả các hình thức trồng trột không trực tiếp trên đtá. Đất phi nông nghiệp bao gồm các loại đất như đất ở, đất xây dựng, đất sử dụng vào việc an ninh quốc phòng, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, ...

Như vậy, hiện nay với diện tích rừng tự nhiên đang có ở nước ta, rừng tự nhiên không nên chuyển thành đất phi nông nghiệp mà cần được giữ gìn và bảo tồn nó để giúp điều hòa khí hậu, bảo về đất và nước trong tự nhiên, là nơi ở của các loài động vật hoang dã.

Bên cạnh đó, rừng tự nhiên không làm trái đất nóng lên do cung cấp lượng CO2 lớn. Theo như nghiên cứu, vào ban đêm, cây xanh sẽ nghừng quá trình quang hợp nhưng vẫn thực hiện quá trình hô hấp, nên cây xanh sẽ hấp thụ khí O2 trong không khí và thải ra CO2 và hơi nước để duy trì sự sống của nó. Tuy nhiên trái đất nóng lên là do nguyên nhân chủ yếu gây nên là kết quả của việc gia tăng khí thải nhà kính do hoạt động của con người gây ra , quá trình công nghiệp hóa và rừng bị tàn phá. Theo tự nhiên khí CO2 sẽ được cây xanh quang hợp để tái tạo ra oxy nhưng do rừng bị tàn phá ngày càng nhiều nên không đủ cây xanh để phân giải CO2 làm cho trái đất ngày càng nóng lên.Rừng bị tàn phá hết khiến ánh nắng mặt trời chiếu xuống Trái đất không có tầng lá xanh của cây chặn lại nên chiếu trực tiếp xuống mặt đất, hình thành những vùng đất khô cằn, nóng như sa mạc. Mùa mưa không có rừng giữu nước nên xảy ra lũ lụt, tới mùa khô thì hết nước nên hạn hán.

Như vậy, rừng tự nhiên có vai trò quan trọng trong cuộc sống con người. Rừng tự nhiên giúp điều hòa khí hậu, là lá phổi xanh của trái đất, cung cấp lâm sản và dược liệu quy hiếm, vừa có lợi ích về kinh tế, vừa có giá trị về du lịch, ... Bởi vì rừng tự nhiên có vai trò rất lớn là điều hòa không khí cho con người, lớn hơn cả lợi ích về kinh tế và các lĩnh vực khác, nên chúng ta phải luôn bảo vệ diện tích của rừng tự nhiên. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần lưu ý một số chức năng không nên thực hiện ở rừng tự nhiên, mà nên giữ gìn và bảo tồn nó. Một số biện pháp bảo vệ rừng tự nhiên như là trồng rừng, xây dựng hệ thống các vường quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên , nghiêm cấm săn bắt, buôn bán và tiêu thụ các sản phẩm từ các loại động, thưc vật quý hiếm.

Trên đây là bài viết tham khải mà Luật Minh Khuê đã tổng hợp và phâ tích về những vai trò của rừng tự nhiên và giải thích tại sao rừng tự nhiên lại không có những vai trò giống như các loại rừng khác. Hy vọng bài viết này sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho quý bạn đọc, cùng nhau chung tay bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng tự nhiên.