1. Giới thiệu tác giả
Cuốn sách "An ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, dự báo và tư vấn chính sách" do PGS.TS. Đỗ Lan Hiền - Viện trưởng Viện Tôn giáo, tín ngưỡng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh làm chủ biên.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
An ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, dự báo và tư vấn chính sách
Tác giả: PGS.TS. Đỗ Lan Hiên (chủ biên)
Nhà xuất bản Chính trị quốc gia sự thật
3. Tổng quan nội dung sách
Với chủ trương “tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo” của Đảng và Nhà nước Việt Nam, thời gian qua, tình hình tôn giáo ở nước ta ổn định, đời sống tôn giáo có những biến đổi sâu sắc cả về số lượng lẫn phạm vi hoạt động, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được tôn trọng, bảo đảm. Tuy nhiên, với tác động mặt trái của xu thế toàn cầu hóa, âm mưu “chính trị hóa tôn giáo” của các thế lực thù địch đã làm cho đời sống tôn giáo không ngừng biến đổi, tiềm ẩn nhiều “nguy cơ”. Theo đó, vấn đề an ninh tôn giáo ngày càng được quan tâm, nghiên cứu, trở thành một vấn đề quan trọng có ý nghĩa chiến lược, là một trong những nhiệm vụ nòng cốt, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, an toàn xã hội.
Nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu, đánh giá sự ảnh hướng của chính sách tôn giáo cũng như hoạch định các chính sách tôn giáo trong tương lai, PGS.TS. Đỗ Lan Hiền - Viện trưởng Viện Tôn giáo, tín ngưỡng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (chủ biên) cùng tập thể tác giả đã biên soạn cuốn sách "An ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, dự báo và tư vấn chính sách".
Cuốn sách có cấu trúc gồm 4 chương.
Chương 1: An ninh tôn giáo - Một số lý thuyết, cung cấp dữ liệu sinh động về lý thuyết an ninh tôn giáo, đồng thời nêu lên mối quan hệ liên đới, tương tác giữa an ninh tôn giáo với một số hình thái của an ninh quốc gia như: an ninh chính trị, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa.
Chương 2: An ninh tôn giáo của một số quốc gia Đông Á và kinh nghiệm rút ra, phân tích tình hình an ninh tôn giáo và rút ra bài học kinh nghiệm của một số quốc gia như: các quốc gia Trung Á thời kỳ hậu Xôviết, Inđônêxia, Philíppin, Thái Lan, Mianma.
Chương 3: Thực trạng an ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay, nhận diện các biểu hiện của an ninh tôn giáo một cách toàn diện, không chỉ là vấn đề khủng bố, chiến tranh, xung đột tôn giáo mà còn bao quát các biểu hiện như khủng hoảng đức tin; khủng hoảng về cách thức thực hành tôn giáo; xuất hiện nhu cầu tạo ra và tìm đến các hiện tượng, trào lưu tôn giáo mới; xung đột giữa tôn giáo và văn hóa, tôn giáo và chính trị...; tác động của an ninh tôn giáo trên các phương diện chính trị, kinh tế, văn hóa và con người.
Chương 4: Dự báo, tư vấn chính sách đảm bảo an ninh tôn giáo ở Việt Nam, trên cơ sở lý thuyết và thực trạng an ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay, tác giả đưa ra các dự báo và đề xuất giải pháp góp phần bảo đảm an ninh tôn giáo, ổn định chính trị - xã hội, tạo môi trường tốt cho Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng trên mọi lĩnh vực.
Các tác giả đã chỉ rõ những yếu tố tác động tới tình hình an ninh tôn giáo ở Việt Nam:
(1) Các tôn giáo ở Việt Nam dù đã có tư cách pháp nhân (được pháp luật thừa nhận) nhưng quyền hiện diện xã hội, quyền tham gia các hoạt động xã hội – nghề nghiệp, quyền cung cấp các dịch vụ công chưa được mở rộng.
(2) Chính sách, pháp luật về tôn giáo ở Việt Nam vẫn còn thiên về ‘quản lý’ hơn là ‘hướng dẫn, hỗ trợ’ người dân thực hiện quyền tự do tôn giáo của họ đúng pháp luật, các tổ chức tôn giáo trước các cơ quan nhà nước có thẩm quyền mang dáng dấp xin – cho.
(3) quá trình hoạch định chinh sách pháp luật tôn gióa của Việt Nam tuy có sự tham gia, trao đổi, phản biện, công khai hóa trên các phương tiện thông tin đại chúng, nhưng có lúc còn mang tính hình thức.
(4) Do thời gian dài trong lịch sử người Việt Nam gắn bó nhiều hơn với các tôn giáo, tín ngưỡng truyền thống như Nho giáo, Phật giáo, Đạo giáo nên chính quyền một số nơi có sự quan tâm hơn đối với các nhóm tôn giáo này so với các nhóm tôn giáo khác như Công giáo, Tin lành...
(5) Chính sách tôn giáo cần mở rộng nhiều vấn đề lien quan như kinh tế, chính trị, văn hóa, an sinh xã hội, môi trường, hợp tác quốc tế nhằm phòng ngừa các vấn đề bức xúc, mất niềm tin từ tôn giáo sẽ tác động tới vấn đề an ninh tôn giáo.
Cuốn sách khái quát về thực trạng an ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay gồm các vấn đề sau:
Thứ nhất, vấn đề về đức tin, nhu cầu tôn giáo của người Việt Nam hiện nay
Tác giả nhận định: Thực tiễn đời sống tôn giáo hiện nay cho thấy đông đảo người dân có nhu cầu tôn giáo. Người dân có xu hướng tím ‘giải pháp tâm linh ‘ khi họ gặp những trở ngại, bất hạnh trong cuộc sống.
Việc tin theo tôn giáo của người dân hiện nay đang dân theo xu hướng chuyển từ thụ động sang chủ động tìm đến với tôn giáo.
Thứ hai, vấn đề về đất đai, xây dựng cơ sở thờ tự của tôn giáo hiện nay;
Hai thập niên gần đây, vấn đề đất đai liên quan đến tôn giáo ở Việt Nam khá phức tạp, có thế gây mất an ninh tôn giáo, an ninh quốc gia, các khiếu kiện liên quan đến tôn giáo chiếm tỷ trọng lớn trong các vụ khiêu kiện tôn giáo.
theo quy định của pháp luật mặc các cơ sở tôn giáo được nhà nước trao quyền sử dụng đất không thu tiền sử dụng, các tổ chức tôn giáo không có chuyển nhượng, mua bán, cho, tặng nhưng thực tế vẫn tồn tại hiện tượng chuyển nhượng.
Tác giả nhận định: Hiện nay, vấn đề về đất đai, cơ sở thờ tụ tôn giáo ở Việt Nam là một thách thức đối với an ninh tôn giáo và an ninh quốc gia.
Thứ ba, hoạt động của tôn giáo hướng đích xã hội, thâm nhập sâu vào đời sống thế tục
Hiện nay các tôn giáo đang có xu hướng chuyển dịch từ “cứu rỗi tâm linh’ sang ‘cứu trợ hiện thực’, xã hội không làm hết nhiệm vụ với cộng đồng thì tôn giáo làm thay; các tôn giáo thâm nhập sâu với đời sống xã hội để tạo dựng tôn giáo, củng cố đức tin, khẳng định tính chính thống. Tác giả nhận định: tôn giáo tham gia công tác an sinh xã hội, xét đến cùng cũng là để tiếp cận nhóm cộng đồng phi tôn giáo, củng cố niềm tin và thực hành tôn giáo của họi và quan trọng hơn là để truyền đạo.
Thứ tư, hoạt động tôn giáo nảy sinh vấn đề phức tạp
Trong hoạt động tôn giáo ở một số cơ sở có xu hướng mê tín hóa do những nhu cầu tâm linh mới trong xã hội; thêm vào đó còn xuất hiện hiện tượng tôn giáo mới theo chiều hướng cực đoan, mê tín hóa, chính trị hóa: Thanh Hải vô thượng sư, Hồi thành đức chúa trời mẹ,
Các tác giả cũng trình bày các mối đe dọa an ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay gồm:
Một là, sự đa dạng tôn giáo; sự chuyển đổi tôn giáo;
Sự gia tăng về số lượng tín đồ, hệ phái, không gian sinh hoạt tôn giáo,
Hai là, sự chuyển đổi tôn giáo;
Hiện nay đang diễn ra hiện tượng xung đột giữa tôn giáo mới với phong tục tập quán truyền thống gây ra sự đứt gãy, suy giảm văn hóa truyền thống gây tác động đến vấn đề an ninh tôn giáo, an ninh con người, an ninh văn hóa.
Ba là, xuất hiện hiện tượng tôn giáo mới cực đoan;
Ngoài 16 tôn giáo được công nhận còn có sự xuất hiện của các hiện tượng tôn giáo mới với đặc điểm:
(i) Niềm tin và cách thức hành đạo khác lạ so với tôn giáo truyền thống;
(ii) khai thác các vấn đề nóng của đời sống chính trị xã hội (dân chủ, nhân quyền..)
(iii) Thương mại hóa thánh thần làm ăn kinh tế
(iv) giải thích các hiện tượng dị thường theo hướng mê tín hóa, chữa bệnh không dùng thuốc, vv.
(vi) nhấn mạnh tự do cá nhân hoạc liên kết hội nhóm cạnh tranh với tôn giáo truyền thống
(vii) thực hành tôn giáo trong không gian riêng tư thay vì phải hiện diện ở các cơ sở thờ tự tôn giáo
Quản lý hoạt động tôn gióa là nhu cầu tất yếu của chính quyền, tuy nhiên ứng xử với tôn giáo mới nếu không phù hợp sẽ gia tăng thêm bất ổn, phản ứng cực đoan từ các hiện tượng tôn giáo mới khi bị cấm đoán, chén ép.
Bốn là, thế tục hóa, mê tín hóa; chính trị hóa tôn giáo;
sự hiện diện của các tôn giáo hiện nay đã vượt ra ngoài không gian tôn giáo (chùa, nhà thờ..) thâm nhập không gian thế tục. chính vì vậy tính thế tục tăng.
Hoạt động ở một số cơ sở tôn giáo có xu hướng trục lợi, gia tăng mê tín hóa.
Năm là, lỗ hổng của chính sách, pháp luật)
- Hiến pháp, pháp luật quy định các tôn giáo bình đẳng, trong thực tiễn một số địa phương ưu ái phật giáo (buông lỏng quản lý), chặt chẽ với các tôn giáo khác.
- Hiện nay các tổ chức tôn giáo có pháp nhân phi thương mại nhưng không được dùng pháp nhân của mình đăng ký thành lập hiệp hội, ngành nghề mà pháp luật không cấm.
Tác giả đưa ra nhận định nhận thức không đầy đủ, thực thi không nhất quán và thống nhất trong chính sách tôn giáo; thiếu căn cứ pháp lý để xử lý các vụ việc cụ thể của tôn giáo; luật pháp thiểu đồng bộ và tương thích với quốc tế.. là những ‘lỗ hổng’ của chính sách, pháp luật về tôn giáo có thể tạo thành mọt trong những nguyên nhân phá vỡ an ninh tôn giáo.
Tác động của an ninh tôn giáo đối với an ninh quốc gia
An ninh tôn giáo có thể tác động trực tiếp và lâu dài đến sự phát triển bền vững của một quốc gia.
- Tác động đến an ninh chính trị
- Tác động đến an ninh văn hóa
- Tác động đến an ninh con người
4. Đánh giá bạn đọc
Cuốn sách được biên soạn dựa trên những nghiên cứu đa chiều về sự phát triển của tôn giáo nói chung trên thế giới; phân tích và rút ra kinh nghiệm từ tình hình an ninh tôn giáo tại một số nước có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam. Trên cơ sở lý thuyết và thực tiễn an ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay, cuốn sách đưa ra các dự báo và đề xuất giải pháp ứng phó để góp phần bảo đảm an ninh tôn giáo, ổn định chính trị - xã hội, tạo môi trường tốt cho Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, ổn định trên mọi lĩnh vực.
"An ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, dự báo và tư vấn chính sách" là tài liệu hữu ích đối với các nhà nghiên cứu, các cơ quan chức năng trong việc tìm hiểu, hướng dẫn, quản lý, từng bước đưa hoạt động tôn giáo đi vào nền nếp, đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần ổn định và phát triển đất nước trong tình hình mới.
5. Kết luận
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé! Chúc các bạn đọc sách hiệu quả và thu được nhiều thông tin hữu ích từ cuốn sách "An ninh tôn giáo ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, dự báo và tư vấn chính sách".
