1. Giới thiệu tác giả
Sách Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo pháp luật hình sự Việt Nam do TS. Nguyễn Thị Lan biên soạn xuất bản năm 2017.
2. Giới thiệu hình ảnh sách
Sách Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo pháp luật hình sự Việt Nam
Tác giả: TS. Nguyễn Thị Lan
NXB: NXB Tư Pháp
3. Tổng quan nội dung sách
Chế độ hôn nhân và gia đình là toàn bộ những quy định của pháp luật về kết hôn, ly hôn; quyền và nghĩa vụ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con, giữa các thành viên khác trong gia đình; cấp dưỡng; xác định cha, mẹ, con; quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài và những vấn đề khác liên quan đến hôn nhân và gia đình.
Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình quy định tại Chương XVII Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015 ngày 27/11/2015 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự số 12/2017/QH14 ngày 26/06/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự) gồm 07 Điều luật tương ứng 07 tội danh cụ thể.
Tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình gồm 07 tội phạm cụ thể:
- Điều 181. Tội cưỡng ép kết hôn, ly hôn hoặc cản trở hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, cản trở ly hôn tự nguyện
- Điều 182. Tội vi phạm chế độ một vợ, một chồng
- Điều 183. Tội tổ chức tảo hôn
- Điều 184. Tội loạn luân
- Điều 185. Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình
- Điều 186. Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng
- Điều 187. Tội tổ chức mang thai hộ vì mục đích thương mại
Nhằm cung cấp cho sinh viên, giảng viên và những người làm công tác trong cơ quan nhà nước về hình sự, tài liệu tham khảo về mặt khoa học pháp lý cũng như thực tiễn áp dụng quy định về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình TS. Nguyễn Thị Lan đã biên soạn cuốn sách "Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo pháp luật hình sự Việt Nam".
Cuốn sách có cấu trúc chương mục như sau:
Chương 1. Những vấn đề lý luận về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
1.1. Khái niệm chế độ hôn nhân và gia đình và các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
1.1.1. Khái niệm chế độ hôn nhân và gia đình
1.1.2. Khái niệm các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
1.2. Cơ sở của việc quy định các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình trong luật hình sự
1.2.1. Cơ sở chính trị
1.2.2. Cơ sở pháp lý
1.2.3. Cơ sở kinh tế - xã hội
1.2.4. Cơ sở văn hóa - truyền thống
1.2.5. Cơ sở tâm lý - đạo đức
1.3. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo luật hình sự của một số nước trên thế giới
1.3.1. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo luật hình sự Liên Bang Nga
1.3.2. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo luật hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
1.3.3. Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo luật hình sự Cộng hòa liên bang Đức
Chương 2. Pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
2.1. Pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình qua các thời kỳ
2.1.1. Pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình thời kỳ phong kiến
2.1.2. Pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình thời kỳ Pháp thuộc
2.1.3. Pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình thời kỳ từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến nay
2.2. Đặc điểm pháp lý của các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo Bộ luật hình sự năm 1999
2.2.1. Khách thể của tội phạm
2.2.2. Mặt khách quan của tội phạm
2.2.3. Chủ thể của tội phạm
2.2.4. Mặt chủ quan của tội phạm
2.2.5. Hình phạt
2.2.6. Phân biệt các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình với một số tội phạm có liên quan
Chương 3. Thực tiễn xét xử và việc hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
3.1. Thực tiễn xét xử các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
3.1.1. Tình hình xét xử các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình trong giai đoạn 2006-2015
3.1.2. Những bất cập trong việc xử lý các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình và các nguyên nhân cơ bản
3.2. Hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chếđộ hôn nhân và gia đình
3.2.1. Những yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
3.2.2. Một số vấn đề đã được hoàn thiện trong Bộ luật hình sự năm 2015
3.2.3. Những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện trong pháp luật hình sự về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
3.2.4. Các giải pháp khác nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình
Dưới đây là nội dung trích dẫn trong cuốn sách để bạn đọc tham khảo:
Dựa vào tính chất và đặc điểm của các quan hệ xã hội cần được bảo vệ bằng luật hình sự, các nhà làm luật phân chia thành những nhóm tội phạm xâm hại đến một số quan hệ xã hội có cùng tính chất, liên hệ qua lại với nhau để quy định trong cùng một chương hoặc quy định gần nhau trong một chương tội phạm nào đó. Các tội xâm phạm chế độ HNGĐ cũng vậy, mặc dù được quy định trong luật hình sự của hầu hết các quốc gia trên thế giới, nhưng sự phân nhóm có khi rất rõ ràng thành một chương độc lập, song cũng có khi chỉ mang tính chất tương đối bằng cách sắp xếp trong trật tự các điều luật gần nhau liên tiếp và chung một chương với các tội phạm khác. Dù cách quy định và phạm vi trấn áp của luật hình sự mỗi nước có khác nhau, nhưng nhìn chung các tội phạm này đều mang những đặc điểm cơ bản như sau:
Thứ nhất, các tội phạm này là những hành vi nguy hiểm cho xã hội vì chúng vi phạm các nguyên tắc cơ bản của chế độ HNGĐ, gây ra nguy cơ xáo trộn trật tự các quan hệ về HNGĐ mà Nhà nước đã xác lập, chống lại những giá trị tiến bộ về HNGĐ mà loài người đã đạt được, và đe dọa triệt tiêu động lực phát triển của xã hội. Đó thường là những hành vi vi phạm các nguyên tắc về điều kiện kết hôn, sự giới hạn quan hệ tính giao, quyền và nghĩa vụ phát sinh giữa các thành viên trong gia đình hoặc một số quan hệ khác liên quan chặt chẽ đến sự phát triển bền vững của HNGĐ.
Thứ hai, các tội phạm này là những hành vi đã được tội phạm hóa trong luật hình sự. Không có tội phạm nếu như không có luật quy định là một nguyên tắc của luật hình sự bất cứ quốc gia nào. Vì thế, các hành vi vi phạm chế độ HNGĐ chỉ bị coi là tội phạm nếu đã được quy định cụ thể ở trong luật hình sự. Và người thực hiện hành vi vi phạm chế độ HNGĐ không phải chịu TNHS nếu luật hình sự chưa quy định là tội phạm đối với hành vi mà người đó đã thực hiện. Trong những trường hợp này, họ chỉ có thể phải chịu các biện pháp trách nhiệm pháp lý phi hình sự khác.
Thứ ba, hành vi vi phạm chế độ HNGĐ do người có năng lực TNHS thực hiện thì mới bị coi là tội phạm. “Năng lực trách nhiệm hình sự là khả năng của một người ở thời điểm thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội nhận thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà mình thực hiện và điều khiển được hành vi đó” [21, tr.186]. Nếu một người tại thời điểm thực hiện hành vi phạm tội mà có nhược điểm về thể chất hoặc tinh thần làm mất đi khả năng nhận thức đúng đắn về thế giới xung quanh, không kiểm soát được các xử sự của mình để hướng chúng phù hợp với các yêu cầu của xã hội thì không bị coi là có lỗi và không phải chịu TNHS. Vì về bản chất, xử sự của người không có năng lực TNHS là kết quả của sự tổn thương, khiếm khuyết về lý trí và ý chí nên không có cơ sở để Nhà nước lên án hay áp dụng hình phạt đối với họ [21, tr.187]. Do đó các tội vi phạm chế độ HNGĐ luôn là hành vi do người có năng lực TNHS thực hiện.
Thứ tư, các tội xâm phạm chế độ HNGĐ được thực hiện bởi người có đủ tuổi chịu TNHS theo quy định của luật hình sự. Dựa trên các yêu cầu về tâm sinh lý và yêu cầu của thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm, Nhà nước quy định độ tuổi phải chịu TNHS để chính thức thừa nhận một người khi đạt đến độ tuổi ấy mới có năng lực TNHS. Theo đó, nếu một người chưa đạt đến độ tuổi mà luật hình sự quy định thì sẽ không phải chịu TNHS về hành vi vi phạm chế độ HNGĐ mà mình đã thực hiện.
Thứ năm, những hành vi vi phạm chế độ HNGĐ do các cá nhân thực hiện một cách có lỗi mới bị coi là tội phạm. Trách nhiệm trên cơ sở lỗi cũng là một nguyên tắc cơ bản của luật hình sự. Một người vi phạm chế độ HNGĐ không phải chịu TNHS về hành vi do mình thực hiện nếu không có lỗi (cố ý hoặc vô ý) trong việc thực hiện hành vi đó. Mặc dù chế độ HNGĐ là yếu tố nền tảng góp phần quyết định tới phát triển của xã hội, song hành vi xâm hại đến chế độ đó thường không có khả năng ngay lập tức gây ra thiệt hại rất lớn hoặc đặc biệt lớn cho xã hội. Vì thế, sự vô ý vi phạm chế độ HNGĐ thường không được các Nhà nước quy định là tội phạm. Tuy nhiên, nếu một người nhận thức được thức được tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm chế độ HNGĐ, thấy trước được hậu quả nguy hiểm cho xã hội của việc thực hiện hành vi đó mà vẫn quyết định thực hiện thì cần thiết và xứng đáng bị truy cứu TNHS nên các nhà nước đều quy định trong luật hình sự các trường hợp cố ý vi phạm chế độ HNGĐ là tội phạm. Do đó, các tội xâm phạm chế độ HNGĐ thường là những hành vi được thực hiện dưới hình thức lỗi cố ý.
4. Đánh giá bạn đọc
Cuốn sách tập trung phân tích cơ sở của việc quy định các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình trong luật hình sự; xâu chuỗi một cách đầy đủ và có hệ thống về trình tự thời gian, phác họa một "bức tranh" tổng thể về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình trong lịch sử lập pháp hình sự Việt Nam, đồng thời làm sáng tỏ những đặc điểm pháp lý đặc trưng của các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015.
Bên cạnh đó, tác giả cũng nghiên cứu so sánh quy định của bộ luật hình sự nước ngoài về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình, phân tích thực trạng và áp dụng pháp luật về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình và đề xuất một số giải pháp bảo đảm thực thi những quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình.
Từ góc độ lý luận về luật hình sự, cuốn sách đã:
+ Phân tích và làm sáng tỏ: khái niệm hôn nhân gia đình, khái niệm chế độ hôn nhân và gia đình, khái niệm các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình, và cơ sở lý luận của việc quy định các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình trong luật hình sự Việt Nam;
+ Phân tích và đánh giá về: các quy định của pháp luật Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình trong suốt quá trình lịch sử từ thời kỳ phong kiến đến nay để rút ra những giá trị cần tiếp tục kế thừa; các đặc dấu hiệu pháp lý của các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo luật hình sự Việt Nam
+ Nghiên cứu so sánh các quy định của luật hình sự một số nước trên thế giới, nhằm tìm kiếm những bài học kinh nghiệm lập pháp về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình của một số quốc gia trên thế giới;
+ Phân tích thực tiễn xét xử nhiều năm đối với các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình để đánh giá hiệu quả của các quy định pháp luật hình sự trong đấu tranh phòng, chống các tội phạm này;
+ Đề xuất hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình dựa trên những cơ sở về mặt lý luận, thực tiễn và kinh nghiệm lập pháp đã được nghiên cứu.
5. Kết luận
Cuốn sách "Các tội xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình theo pháp luật hình sự Việt Nam" do TS. Nguyễn Thị Lan biên soạn không chỉ có giá trị về mặt khoa học pháp lý mà còn mang tính thực tiễn cao mà các nhà nghiên cứu, các chủ thể tiến hành và tham gia tố tụng, các cán bộ trong các cơ quan pháp luật và các sinh viên ngành luật có thể tham khảo trong quá trình công tác, học tập của mình.
Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ là một nguồn tư liệu đánh giá chất lượng sách hiệu quả tin cậy của bạn đọc. Nếu thấy chia sẻ của chúng tôi hữu ích, bạn hãy lan tỏa nó đến với nhiều người hơn nhé!
